Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771223-44183S10

Date of Document: 1999-03-14

يادداشت اقتصادي اوپك; آغاز حركت در مسير صحيح وزيران نفت ايران، عربستان سعودي، ونزوئلا و الجزاير به عنوان بزرگترين توليدكنندگان نفت عضو اوپك در پايان نشست دوروزه خود در لاهه كه با حضور معاون وزير نفت مكزيك از گروه توليدكنندگان غيراوپك برگزار شد، با انتشار بيانيه اي اعلام كردند علاوه بر دو ميليون و 600 هزار بشكه اي كه در اجلاس فوق العاده و تابستاني امسال وزيران نفت اوپك بر كاهش آن توافق شده بود، از ابتداي ماه آوريل (دوازدهم فروردين ) 1378 روزانه بيش از دو ميليون بشكه از سقف توليد كشورهاي توليدكننده نفت عضو اوپك و غيراوپك كاسته خواهد شد. اعلام اين مقدار كاهش كه برابر با 8 درصد كل توليد فعلي اوپك و 6 درصد كل توليد نفت جهان است تاثير مثبتي بر بازار جهاني نفت برجا گذاشت و در آخرين لحظات معاملات هفته بهاي هر بشكه نفت خام برنت كه شاخص بين المللي تحولات بازار جهاني نفت محسوب مي شود از مرز دلار 13 فراتر رفت و به بالاترين سطح طي پنج ماه گذشته رسيد. توافق روز جمعه توليدكنندگان عمده در مورد كاهش سقف توليد كه در اجلاس آينده وزيران نفت اوپك در روز سوم فروردين در وين به تصويب نهايي خواهد رسيد در واقع نقطه عطفي در عملكرد يك سال و نيم گذشته اعضاي اوپك و توليدكنندگان غيراوپك به منظور تاثيرگذاري بر بازار جهاني نفت در جهت منافع كشورهاي صادركننده است. اين توافق نتيجه روند تازه اي است كه با سفر دو هفته قبل كمال خرازي وزير امور خارجه ايران به عربستان و گفت و گو با مقامات اين كشور درباره راههاي جلوگيري از كاهش بيشتر قيمت نفت آغاز شد و با توافق دوجانبه وزيران نفت ايران و عربستان در روز يكشنبه هفته گذشته در رياض و گفت و گوي تلفني همان روز آقاي سيدمحمد خاتمي رئيس جمهوري با ملك عبدالله وليعهد عربستان در مورد كاهش سقف توليد ادامه يافت. همچنين برگزاري نشست وزيران نفت كشورهاي عضو شوراي همكاري خليج فارس در روز چهارشنبه گذشته در عربستان و استقبال كشورهاي توليدكننده غيراوپك همچون نروژ از سياست كاهش توليد نيز از ديگر حلقه هاي اين روند بوده است. طي يك سال و نيم گذشته شرايط سياسي، اقتصادي همچون گسترش بحران اقتصادي در گوشه و كنار جهان، فقدان سرماي شديد در زمستان، افزايش ذخاير استراتژيك، افزايش سهم سوختهاي غيرفسيلي در تامين انرژي موردنياز و در يك كلام عرضه بيش از حد نفت به بازار آن هم در صورت نبود كشش تقاضا، توان تاثيرگذاري اوپك بر بازار جهاني نفت را به شدت كاهش داد. در عين حال عامل رواني يعني بزرگنمايي اختلاف نظر اعضاي اوپك نيز بر وخامت اوضاع افزود. چنين وضعي نه تنها تلاشهاي اين سازمان را به سعي بيهوده تبديل كرد، بلكه حتي در برهه اي از زمان و پس از اجلاس تابستاني امسال موجوديت اوپك را زير سئوال برد و بحث سازمان جايگزين را مطرح كرد. در اجلاس زمستاني و هنگامي كه تمام چشم ها به اجلاس وزيران نفت اوپك در وين دوخته شده بود تنها تصميم آنها تصميم به تصميم نگرفتن بود. روي ديگر اين سكه كاهش مستمر قيمت نفت در بازارهاي جهاني است به طوري كه در نتيجه اين شرايط، بهاي هر بشكه نفت خام طي سال جاري از لحاظ اسمي به پائين ترين سطح طي 12 سال گذشته و از لحاظ واقعي به پايين ترين سطح طي 25 سال گذشته رسيد. نتايج اين وضعيت نيز مشخص است. كاهش شديد درآمدهاي نفتي اعضاي اوپك به طوري كه براساس برخي آمارهاي منتشره مجموع درآمدهاي عضو اين سازمان در سال ميلادي 1998 (دي ماه 76 تا دي ماه ) 77 حدود 100 ميليارد دلار بوده كه نسبت به سال قبل از آن 60 ميليارد دلار كاهش نشان مي دهد. تاثير اين امر بر اقتصادهاي نفتي كشورهاي عضو اوپك عبارتست از افزايش كسري بودجه، تعويق بدهي هاي خارجي، توقف بسياري از طرحهاي عمراني، كاهش هزينه هاي رفاهي، اتكاي بيشتر به وام هاي خارجي و اجراي سياستهاي اقتصادي رياضت طلبانه. طبيعي است اوپك كه چنين تجربه تلخي را پشت سر گذاشته اكنون در آستانه اجلاس جديد خود به ارزيابي آن و اصلاح عملكرد خويش بپردازد. به طوري كه بيان شد اختلاف نظر اعضاي اوپك و ناهماهنگي آنها درخصوص كاهش سقف توليد از موانع عمده موفقيت اين سازمان به حساب مي آيد. اگر تا كنون اعضاي اوپك در زمينه تاثيرمنفي اختلافات خود ترديدي داشتند اكنون فشارهاي اقتصادي و زيانهاي مالي كه بابت اين امر تحمل مي كنند هرگونه شكي را از بين برده است. به ويژه اين كه اكنون عزم سياسي قوي دولت كشورهاي عضو اين سازمان و به ويژه توافقات ايران و عربستان به عنوان بزرگترين توليدكنندگان اوپك نيز در وراي موافقت وزيران نفت قرار دارد. طبيعي است كه در چنين شرايطي وزيران نفت اوپك با اتخاذ يك سياست معقول بر سر كاهشهاي بيشتر توافق كنند و با اصلاح سياستهاي نادرست قبلي حركت خويش را در مسير صحيح آغاز كنند. اين امري است كه منطق صحيح بر ضرورت آن تاكيد و تجربه هاي موفقيت آميز گذشته اوپك نيز آن را تاييد تجربه هايي مي كند كه نشان مي دهد توان تاثيرگذاري اوپك، نتيجه هماهنگي و وحدت نظر اعضاي آن بوده پس است بايد از اين سياست استقبال و براي تحكيم آن تلاش كرد. علي صباغيان