Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771222-44177S11

Date of Document: 1999-03-13

جنگلهاي ارسباران زيستگاه سياه خروس قفقازي سياه خروس قفقازي پرنده اي است بومي قفقاز كه اكثر زيستگاههاي آن در ممالك شمال رودخانه ارس (جمهوري آذربايجان، ارمنستان، داغستان، گرجستان و تركيه ) قرار داشته و تنها در بخش كوچكي از جنگلهاي ارسباران واقع در ايران زندگي مي كند. اين پرنده مخصوص مناطق جنگلي و علفزارهاي آلپي است كه اين نوع علفزارها را تنها مي توان در منطقه جنگلي ارسباران يافت. سياه خروس قفقازي شبيه سياه خروس معمولي بوده ولي كمي كوچكتر به نظر مي آيد، نرها با رنگ سياه مخملي خود از ماده ها متمايز مي شوند، ماده ها نيز شبيه ماده قرقاول و داراي خطوط پيچ وخم دار به رنگ قهوه اي روشن مي باشند. محمدرضا مسعود از كارشناسان محيط زيست آذربايجان شرقي در مورد ديگر ويژگيهاي اين پرنده گفت: به احتمال قوي سياه خروس در دومين سال زندگي خود به بلوغ اين مي رسد پرنده پلي كاموس (چند همسري ) بوده و در بهار به محض ذوب شدن برفها و عقبنشيني خط برف و نمايان شدن اراضي حاشيه جنگل كه عمدتا با جوانه زدن گياهان همراه است به سوي بالاترين حد جنگل صعود مي كند. اواخر فروردين نرها گرد آمده و شروع به تظاهرات جنسي مي كنند كه اين عمل تا هفته اول خردادماه ادامه مي يابد. اين تظاهرات به صورت پرشهاي متناوب بروز مي كند و بدين صورت است كه پرنده تا بالاي يك متر پرواز كرده و بالهاي خود را به طور مخصوصي برهم مي زند. به گفته اين كارشناس پرش خروس يك واكنش رفتاري است كه براي رقابت انجام مي گيرد. ماده ها اوايل خرداد شروع به تخم گذاري كرده و روي آن ها تعداد مي خوابند تخم ها نيز دوتا 10 عدد ولي به طور متوسط شش عدد مي باشد. جوجه ها حدود 20 تا 25 خرداد ظاهر مي شوند و به همراه مادر خود به طرف علفزارهاي آلپي بالا مي روند و از حشرات و گياهان موجود در علفزار تغذيه مي كنند. اواخر مرداد ماه جوانها از نظر جثه به اندازه بالغها گرديده و از مادر خود جدا مي شوند. اين كارشناس محيط زيست معتقد است يكي از مهمترين عوامل كاهش جمعيت اين پرنده، مرگ و مير در سنين پايين و زندگي در شرايط سخت آب و هوايي كوهستان، بارانهاي شديد، مه سرد، پريودهاي انجماد و تگرگ و غيره است. وي مي افزايد: براساس بررسي هاي به عمل آمده در مناطق مختلف قفقاز از 20 تا 30 جوجه تفريق شده در تيرماه تنها /2 8جوجه تا مرداد ماه زنده مانده اند. مشاهدات محلي و مطالعات انجام گرفته در زيستگاههاي سياه خروس در منطقه ارسباران هم حاكي از وضعيت مشابه با مطالعات در قفقاز است. محمدرضا مسعود مي گويد: با اين كه زيستگاههاي اين پرنده در داخل محدوده منطقه حفاظت شده ارسباران مورد توجه زياد قرار دارد ولي زيستگاههاي واقع در خارج از اين محدوده زير فشار شديد تعليف دام، علف چيني و حتي تخريب جنگل قرار در دارد اين زيستگاهها به علت حضور دام و سگهاي گله محل لانه هاي پرنده لورفته و تخمها توسط چوپانان يا سگهاي گله خورده مي شوند و تخمهاي باقي مانده از ديد چوپانها و افراد محلي كه تبديل به جوجه مي شوند در اثر نبود مخفيگاههاي مناسب كه عمدتا در لابلاي بوته هاي نسترن و اين گونه پوششها مي باشد، در اثر چراي مفرط ارزش خود را به عنوان يك حفاظ طبيعي از دست داده و جوجه ها دچار آسيبفراوان مي شوند. كارشناس محيط زيست آذربايجان شرقي از ساير عوامل كاهش جمعيت اين پرنده به ضعف توان حفاظتي و عدم شناخت كامل از كم و كيف زيستگاه و گونه در زمانهاي مختلف و ضعف اطلاعات اشاره مي كند. وي مي گويد: منطقه ارسباران به عنوان نمونه اي از زيست بوم قفقاز از ويژگيهاي خاص و منحصر به فردي در اين استان برخوردار است، بخصوص آن كه زيستگاههاي سياه خروس و وجود اين گونه بومي در آن اهميت بيشتري به آن بخشيده و آن را به عنوان يكي از زيست بوم هاي مهم كشور مطرح مي سازد. محمدرضا مسعود در پايان مي افزايد: متاسفانه ارسباران تاكنون از ارزش و اعتبار كمتري برخوردار بوده و وجود كانونهاي جمعيتي در داخل مناطق جنگلي و بهره برداريهاي غيرمنطقي از طبيعت و تخريبهاي عمومي جهت تبديل اراضي، روزبه روز بر شدت روند تخريب و نابودي آن افزوده و ويژگيهاي آن را زايل مي سازد. ادامه اين بهره كشي و بهره برداري از زيست بوم هاي ارسباران بخصوص در زيستگاههاي سياه خروس خطرات ناگوارتري را به بار خواهد آورد كه نتيجه آن از بين رفتن توانمندي منطقه براي ادامه زيست اين پرنده با ارزش مي باشد. بنابر اين جا دارد كه اين منطقه با ارزش كه به خاطر تنوع گونه هاي جانوري و گياهي از طرف سازمان يونسكو به عنوان يكي از ذخيره گاههاي زيست كره زمين اعلام شده مورد توجه جدي مسئولان قرار گيرد. تبريز - خبرنگار همشهري