Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771222-44170S1

Date of Document: 1999-03-13

چگونه به خواسته هاي فرزندانمان پاسخ؟ دهيم صحنه اي كه همگان بارها و بارها در فروشگاهها و مراكز خريد شاهد آن بوده ايم و هر كسي را به فكر وا مي دارد تا در مورد آن بيشتر بيانديشد اصرار و لجاجت كودكان است كه از والدين خود مي خواهند تا چيز خاصي را برايشان بخرند. پدر يا مادري را مجسم كنيد كه داخل فروشگاه مشغول خريد است و به يك باره با درخواست و اصرار كودك مواجه مي شود كه برايش آبنبات، شكلات، پفك و... بخرند. در پي جواب منفي از سوي پدر و مادر، ابتدا كودك گريه و زاري مي كند و در صورتي كه هنوز با پاسخ منفي روبه رو شود اقدام به فرياد زدن در مي كند اين حالت يا پدر و مادر تسليم مي شوند و چيز مورد نظر را براي فرزند خود خريداري مي كنند و يا اينكه كار به جار و جنجال و ناراحتي مي كشد. شما به عنوان يك پدر يا مادر، در اين گونه مواقع چگونه با درخواست و اصرار فرزند خود برخورد؟ مي كنيد ممكن است پدري با خود فكر كند كه چرا بايد فرزندم را از داشتن چيزي كه مي خواهد محروم؟ كنم من كه به آساني مي توانم او را فقط با تهيه يك كادو ناچيز راضي كنم، پس به چه دليل بايد او را از شادي محروم؟ كنم بايد به خاطر داشت كه قبول هر خواسته كودك ممكن است عواقب ناخوشايندي در پي داشته باشد و قبول تمامي خواسته هاي او از سوي پدر و مادر هر چند كه با گريه و زاري و غلطيدن در خاك باشد كار خطايي است. در اين گونه مواقع، تعداد زيادي از والدين تسليم خواسته فرزند خود مي شوند. مادري با ناراحتي در اين باره چنين اظهار نظر مي كند: يا شما توانايي خريد چيز مورد نظر فرزندت را داري و اين كار را مي كني و يا اينكه بايد منتظر عواقب بعدي آن خوب باشي تكليف؟ چيست معلوم است بالاخره مجبور مي شوي كه آن را برايش بخري. اسم اين عمل ما؟ چيست؟ گذشت ممكن است. اما بايد به ياد داشت كه تسليم مصلحتي پدر و مادر در برابر هر خواسته فرزند پيامدهاي حادي به دنبال خواهد داشت و اين كوتاهي است كه همگان به عنوان والدين در مورد آموزش و تعليم و تربيت فرزندانمان مرتكب مي شويم. بررسي آماري سال 1997 ميلادي بيانگر اين نكته بود كه دو سوم از 2000 افراد بزرگسال فكر مي كنند كه بچه هاي بين 19 13 تا سال خشن بي مسئوليت و سركش هستند. بيشتر از نيمي از پاسخ دهندگان فكر مي كنند كه اين موضوع در مورد بچه هاي 5 تا 12 سال نيز كه بيش از حد مورد توجه والدين قرار مي گيرند صادق است. تعدادي از آنها حتي به اين نتيجه گيري رسيدند كه دليل واقعي بروز اين مشكلات اين است كه والدين در برقراري نظم موفق نيستند. به راستي دلايل بروز وضعيت فعلي؟ چيست يك استاد روانشناس دانشگاه تمبل در فيلادلفيا به نام لورنس اشتاين برگ مي گويد: اساسي ترين مشكل عدم دخالت والدين در امور زندگي فرزندانشان است. به اعتقاد آقاي اشتاين برگ، دليل ديگر مي تواند رواج فلسفه اي باشد كه بر اساس آن بهتر است كه دوست فرزندمان باشيم تا يك پدر و مادر سخت گير. ويليام دامون استاد دانشگاه استانفورد و نويسنده كتاب آرزوهاي بزرگتر در اين مورد هشدار مي دهد كه در حال حاضر اين فلسفه و ذهنيت در ابعاد وسيع تري در جامعه حاكم است. او مي گويد: فلسفه فرزندمحوري توجيهي است براي آزادي عمل ايشان از سوي ديگر، تعداد زيادي از كارشناسان تعليم و تربيت از شيوه تربيتي خاصي جانبداري مي كنند كه بر اساس آن بايد بر روي حساسيت و محدوديت عمل تاكيد داشت. اين مقاله بيانگر اصول و شيوه هايي خواهد بود كه والدين با بهره گيري از آنها مي توانند فرزنداني سالم و مسئوليت پذير را پرورش دهند. - 1 ولي و سرپرست فرزند خود باشيد نه دوست او هر كودكي به راهنما و سرپرست احتياج دارد نه به يك دوست. اين روزها اغلب والدين مشكلات و نگرانيهاي خود را با فرزندشان همانند يك دوست تقسيم نصايح مي كنند پدرانه يا مادرانه از قبيل غذاي خود را بخور از كلمات لطفا و متشكرم حتما استفاده بكن كمتر ديده مي شود چرا كه هيچكس دوست ندارد ديگران را نصيحت كند. ويد هورن كه مديريت يك مركز مشاوره و روانپزشكي خانواده را به عهده دارد در مورد اولين گام پذيرش مسئوليت پدر و مادر مي گويد: اين تفكري كه شما بايد دوست فرزندتان باشيد را از ذهن خود خارج كنيد. يك پدر و مادر واقعي بايد در كنار فرزند خود باشند و سرپرستي به منزله ايجاد محدوديت ها و برقراري نظم مي باشد. - 2 تعليم و تربيت لازم در مورد فرزندتان را به تعويق نياندازيد آيدا سانچز محقق علوم رفتاري در مورد نحوه برخورد خود با عدم تمكين و خشونت فرزند چهارساله اش مي گويد: ابتدا به او مي گويم كه از رفتارش راضي نيستم و بعد او را كاملا ناديده مي گيرم و با او صحبتي نمي كنم. البته وقتي كه پسرك چهارساله آرامش خود را بازيافت، مادر با او همبازي مي شود. تنها زماني كه كودكان در سنين پايين هستند و شخصيت آنها در حال شكل گيري است بايد اصرار و تاكيد در تغيير رفتار سريع در كودكان داشت. به جاي اينكه به كودك خود بياموزيم كه چطور تختخواب خود را مرتب كند و يا چگونه با امتناع و لجاجت او برخورد كنيم، براي جلوگيري از شنيدن نمي خواهم از طرف كودك، همه والدين ترجيح مي دهند كه خود شخصا اقدام به مرتب كردن تختخواب فرزندشان بكنند. همگان تصور مي كنيم كه بعدها با بزرگتر شدن كودك مي توانيم او را تشويق و ترغيب به انجام كار مورد نظر در كرد، صورتي كه واقعيت اين است كه ما مسئوليت و رسالت بزرگ خود را در مورد كودكان به تعويق مي اندازيم. به تاخير انداختن اين مسئوليت باعث مي شود تا در آينده با مقاومت شديد فرزندان خود مواجه شويم. مارسل سيگالز محقق علوم رفتاري در اين مورد مي گويد: وقتي كه بچه ها به سن 10 يا 11 سالگي مي رسند آنها تبديل به يك فرد آگاه شده اند و از ديد بزرگترها آنها بچه هاي فاسد و بدخلق محسوب مي گردند. مشكل اساسي اين است كه از نقطه نظر آنها كلمه نه به معناي واقعي مخالفت نبوده است. از ديد كودكان كلمه نه به معناي ممكن است و يا اگر آن را براي من بخري بله تلقي شده و او با اين ذهنيت رشد نموده است. بدترين شيوه تعليم و تربيت در مورد والديني صادق است كه ابتدا آزادي كامل به فرزند خود مي دهند و بعد ناگهان مي خواهند او را كاملا محدود و محصور نمايند. - 3 بخشي از وقت خود را با فرزندتان بگذرانيد يك وكيل كه داراي فرزندان كوچك است مي گويد: من سخت مشغول كار و تلاش هستم چرا كه نياز باعث شده تا ساعات كاري خود را افزايش دهم. در ضمن من عاشق ورزش و تمرينات بدني هستم تا بتوانم در وضعيت خوب جسماني باشم. دوست دارم تا در فضاي باز گلف بازي اما كنم تنها كاري كه در حد توان من است اين است كه ساعات بيكاري را در منزل كنار فرزندانم باشم و با آنها به بازي بپردازم. ولي آيا اين كافي؟ است تعداد بيشماري از محققين و كارشناسان اعتقاد دارند كه وقت آزادي و بيكاري وجود ندارد و همه غرق در امور كاري خود شده اند. اشتاين برگ در اين مورد اظهار مي دارد: بچه هايي كه وقت بيشتري را با والدينشان صرف مي كنند، بچه هايي هستند كه در انجام وظايف خود از كارايي بالاتري برخوردارند. بيشتر از ده سال است كه جوزف آلن روانپزشك و استاد دانشگاه ويرجينيا بر روي 100 نفر از نوجوانان 13 تا 19 سال مطالعه و تحقيق كرده است و متوجه شد كه زماني كه نوجواني با مشكلي روبرو است، او تمايل زيادي دارد كه در مورد آن با كسي صحبت كند تا به او كمك فكري شود. اين اغتشاش و درگيري فكري فقط تا /7 30ساعت بعد از ظهر ادامه دارد چرا كه در اين زمان پدر يا مادر از سركار به منزل بازمي گردد. جوزف آلن مي گويد: نوجوانان طالب وقت آزاد و اختصاصي براي خود هستند، اما اين وقت آزاد هيچگاه نمي تواند جايگزين در دسترس بودن والدين براي فرزندان خود شود. - 4 در نحوه استفاده از وسايل صوتي و تصويري نظارت داشته باشيد تمامي پدر و مادران دركشورهاي غربي از نحوه صحبت كردن كودكان و نوجوانان و آگاهي ايشان از مسايل جنسي متعجب هستند. به راستي سرچشمه و منشا آن؟ كجاست شايد از دوستان مدرسه اي! اما اين طور به نظر مي رسد كه سرچشمه اصلي تمام اين مسايل رسانه هاي گروهي مي باشند و آنها به طور غيرمستقيم ذهن و رفتار كودكان و نوجوانان را به خود مشغول كرده اند. دكتر جان شاو مدير بخش علوم رفتاري كودكان و نوجوانان از دانشگاه علوم پزشكي ميامي مي گويد: مصيبت بزرگي است كه فرهنگ مبتذل در خانواده و مدرسه و مذهب رخنه كرده است و به فرزندان ما به عنوان بخشي از تعليم و تربيت، آموزش جنسي داده مي شود. امروز در گفتگوها، نمايش ها و فيلم هاي تلويزيوني با نمايش فيلم هايي كه روابط جنسي را به تصوير مي كشند حريم ها را از بين برده و همان گونه كه شاو اشاره مي كنند: ارزشهاي مورد قبول نسل گذشته زير سوءال رفته است. به عنوان جايگزيني براي تلويزيون، بعضي از والدين بازيهاي كامپيوتري را پيشنهاد مي كنند. پدري كاملا ناراحت و پريشان بود از اينكه فهميد كه فرزندش به مناسبت جشن تولد نه سالگي از او درخواست بازي كامپيوتري را نموده است كه در آن بازي امتياز كسب شده براساس تعداد عابرين پياده اي است كه بايد توسط او در حين رانندگي زير گرفته شوند. اين موءيد اين نكته است كه در بعضي جهات، بازيهاي كامپيوتري هم شبيه به تلويزيون عمل مي كنند. راه حل چيست و چه پاسخي بايد به والدين نگران و مضطرب داده؟ شود يك موءسسه پزشكي و بهداشتي به والدين پيشنهاد مي كنند كه به فرزندان خود اجازه ندهند كه روزانه بيش از دو ساعت تلويزيون تماشا كنند و تمام فيلم ها و نمايش ها هم بايد توسط والدين كنترل و بازبيني شوند. - 5 اعمال فرزندان خود را زيرنظر بگيريد پليس اظهار مي دارد كه يكي از رخدادهاي متداول اين است كه بعد از ظهر آخر هفته بچه هاي زير 13 سال دور از چشم والدين خود، در اطراف محل سكونت اجتماع مي كنند تا با يكديگر مبارزه كنند و خشن ترين فرد را بين خود مشخص كنند. ممكن است يكي از بچه ها خشونت خود را با پرتاب سنگ به طرف پنجره و ايجاد بلوا و آشوب نمايش دهد. در حالي كه پسربچه اي هم در منزلي تنها به سر مي برد و در سكوت به كامپيوتر پناه برده و تصاوير و فيلم هاي مبتذل را تماشا مي كند. لورنس اشتاين برگ معتقد است: بچه هاي بي سرپرست يا تنها در خانه مشكل بزرگي هستند. در واقع براساس تحقيقات و مطالعات به عمل آمده، فرزنداني كه از سوي پدر و مادر نظارتي بر آنها اعمال نمي شود نسبت به ديگران بيشتر به اعمال بزهكارانه ومجرما نه روي مي آورند. از سوي ديگر، تعدادي از كودكاني كه پدر و مادرشان هر دو شاغل هستند كمتر به اين مسايل روي مي آورند و مراقب رفتار خود هستند. به راستي دليل آن؟ چيست به اعتقاد اشتاين برگ والدين جدي و وظيفه شناس براي فرزندان خود يك برنامه روزانه دقيق پيش بيني مي كنند و حتي بعضي از مسئوليت ها و كارهايي كه در برنامه آنها گنجانده شده است ممكن است از توان كودكان خارج باشد وليكن پس از خاتمه مدرسه، كارها و اعمال ايشان توسط برنامه تنظيمي و نظارت دوستان و همسايگان كنترل مي شود و كاري خلاف چهارچوب تعيين شده از ايشان سرنمي زند. - 6 بروز غرور و تكبر را نزد فرزندان خود محدود كنيد تا آنها از خود بيخود نشوند پسر بچه هفت ساله اي كه عضو تيم ورزشي بود و در طول رقابت ها هميشه رزرو بود و هيچگاه نتوانسته بود در مسابقات شركت نمايد، در پايان رقابت ها كه تيمش جام افتخار را به دست آورد، همچون ديگر اعضاي تيم خود را سهيم مي داند و از شادي در پوست خود نمي گنجد. آيا وجود غرور و تكبر در كودك هفت ساله اشكالي؟ دارد پروفسور رامون با تاثر مي گويد: همان گونه كه والدين و آموزگاران به اين نتيجه رسيده اند، شكل گيري غرور و تكبر نزد كودكان راه حلي مناسب براي مشكلات كودكان مي باشد. اما رامون با ديگر كارشناسان تربيتي هم صداست كه غرور، معناي خود را از دست داده است. كارشناسان تربيتي اعتقاد دارند كه لازم است كه موفقيت هاي در خور و شايسته كودكان هميشه توام با تشويق و تحسين ديگران باشد. اگر اين احساس در آن كودك هفت ساله به وجود نيايد، او خود را فردي نالايق و بي ارزش تصور مي كند ولي نكته اينجاست كه غرور نبايد در او ايجاد توهم كند و او خود را فوق ستاره بگمارد. - 7 براي جلوگيري از نابودي فرزندان خود پايبند به زندگي مشترك باشيد به اعتقاد عموم كارشناسان تربيتي مهمترين كاري كه والدين مي توانند جهت ارتقاء توانايي فرزندان خود انجام دهند پايبندي آنها به خانواده و زندگي مشترك است و هيچ تلاش ديگري موءثرتر از آن نخواهد بود. براساس تحقيقات انجام شده توسط پروفسور سارا مك لاناهان استاد جامعه شناسي از دانشگاه پرينستون در مقام مقايسه با كودكاني كه با پدر و مادر خود زندگي مي كنند. احتمال ترك تحصيل كودكاني كه تنها با يكي از والدين زندگي مي كنند دو برابر است. به علاوه احتمال باردار شدن در نوجواني نزد ايشان هم دو و نيم برابر ديگران است و احتمال اينكه آنها در زندگي افراد موفقي شوند و يا به دانشگاه راه يابند بسيار كم است وليكن احتمال زيرپا گذاشتن قوانين و به زندان افتادن آنها بسيار زياد است. حتي زماني كه اين قبيل نوجوانان پس از تشكيل خانواده قادر به داشتن روابط پايدار خانوادگي باشند بسيار ضعيف است. در پايان به خاطر داشته باشيد كه به كارگيري تمام اين توصيه ها يعني گذراندن وقت با فرزندان، نظارت بر تماشاي برنامه هاي تلويزيوني و اعمال و رفتار آنها زماني سهل تر مي شود كه پدر و مادر هر دو سعي در حفظ كانون گرم خانواده داشته باشند و در تمام موارد با يكديگر مشاركت داشته باشند. ترجمه و تنظيم: پرويز يحيوي آزاد - نويسنده: جان دورشنر