Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771217-44128S1

Date of Document: 1999-03-08

جامعه، دانشگاه و قلمرو فرهنگ عمومي گفتگو با دكترعلي منتظري، رئيس جهاد دانشگاهي و عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي اشاره; دكتر علي منتظري رئيس جهاد دانشگاهي، و عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي در بهمن ماه گذشته در گرد همايي راهبردها و رويكردهاي ساماندهي فرهنگي پيرامون ارتباط بين مقوله فرهنگ عمومي و دانشگاه ها در، دانشگاه تهران سخنراني كرد. در حاشيه سخنراني گفت و گويي با وي انجام شده است كه در پي مي آيد. * لطفا براي آغاز بحث، ارتباط بين مقوله فرهنگ عمومي و دانشگاهها را قدري؟ بشكافيد - فرهنگ عمومي في الواقع، حضور فرهنگ در زندگي و روابط اجتماعي است و ما به طور روزمره با آن سروكار داريم و اين مقوله با فرهنگ عامه يا فولكلور متفاوت است. بنابراين قلمرو فرهنگ عمومي، كل جامعه است و فرهنگ عمومي در همه عرصه هاي روابط اجتماعي حضور دارد. دانشگاه يكي از نهادهاي مهم در جامعه به حساب مي آيد و از آنجا كه دانشگاهيان به عنوان شهروندان نخبه و برگزيده جامعه تلقي مي شوند، بي ترديد گفتار و رفتارشان و نيز عملكردشان در فرهنگ عمومي تاثيرگذار است. هنجارها و يا ناهنجاريهاي رفتاري دانشگاهيان به مراتب عميق تر و بنيادي تر از عملكرد ساير طبقات است. * جهاد دانشگاهي كشور، متولي انجام چه اقداماتي در زمينه گسترش فرهنگ عمومي در؟ دانشگاههاست - انقلاب اسلامي ما با پيروزي خود، بسياري از باورهاي فرهنگي نظام منحط گذشته را دگرگون كرد. گاه ارزشهايي را مطرح كرد كه در گذشته، ميمون و سعادت بخش تلقي نمي شد و گاه خط بطلان بر اعتقاداتي كشيد كه سابقا ارجمند و بزرگ اين بود انقلاب در ارزشها، يقينا به موازات همه بخش هاي جامعه، در دانشگاههاي كشور نيز مي بايد تجلي مي يافت. نهادهايي همچون جهاد دانشگاهي كه برخاسته از متن انقلاب بودند، ماموريت داشته و دارند كه در جهت پياده كردن منويات انقلاب و تبيين ارزشهاي الهي و اسلامي اين انقلاب شكوهمند و خونبار در محيط دانشگاهها همت گمارند و اميد است كه چنين توفيقي را در عمل نيز يافته باشند. مقولاتي همچون تلاش در جهت ترويج فرهنگ اسلام در دانشگاهها و بسط و گسترش فرهنگ قرآني، تزكيه نفس، امتزاج تعهد و تخصص، فعاليت آموزشي به قصد تلاش در جهت استقلال و عزت كشور، پرداختن به هنر متعهد و نه هنر براي هنر و مسائلي از اين دست، از جمله اقدامات و اهدافي بوده كه جهاد مدنظر داشته است. * علي رغم تلاشهاي فراوان از سوي نهادهاي فرهنگي كشور، از جمله جهاد دانشگاهي، متاسفانه شاهد نوعي از خود بيگانگي در تعدادي از دانشجويان دانشگاهها هستيم. علت را در چه؟ مي بينيد - آنچه شما مي گوئيد از خود بيگانگي در برخي از دانشجويان، در مقياس و گستره اي نيست كه ما را نگران كند و از نظر آماري، تعداد قابل توجهي به حساب آيد. امروزه اقشار دانشگاهي، اعم از استاد و دانشجو غالبا معتقد به نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران هستند، البته با گرايشات گوناگوني كه باز همه اينها در چارچوب اعتقاد به نظام است. دليل آن هم اين است كه در ساليان اخير در ارتباط با موضعگيري هاي مربوط به تحولات اجتماعي نظام مقدس ما، دانشگاهيان همواره در صف مقدم بوده اند. اين نكته را نيز نبايد پنهان داشت كه بخشي از دانشجويان ترجيح مي دهند فقط به مسائل علمي و آموزشي بپردازند و سعي دارند از درگيريهاي گروهي و حزبي اجتناب كنند. چنانچه نهادهاي علمي و سياسي موجود در دانشگاهها امكان ارائه برنامه هاي بديع و سازنده را به طور منطقي در دانشگاهها فراهم سازند اين دسته از دانشجويان نيز با انگيزه تر در عرصه هاي مختلف حضور خواهند داشت. * بسياري از دانشجويان در پايان تحصيلات دانشگاهي خود، از برخي مهارتهاي فرهنگي همچون انتقادپذيري، گفتگو و... كه مي بايست در طول دوران تحصيل به آن دست يابند، عاجزند، فكر مي كنيد علت اين امر؟ چيست و نقش جهاددانشگاهي چه مي تواند؟ باشد - ايجاد فرهنگ انتقادپذيري، گفتگو، تحمل و مدارا، از جمله مقولات فرهنگ عمومي است كه جهاددانشگاهي از بدو تشكيل خود بر آن تاكيد خاص داشته است و مجموعا دانشجويان در ميان نهادهاي مختلف، بالنسبه جهاد را مانوس تر و صميمي تر با خود يافته اند. فعاليتهاي مختلف جهاددانشگاهي سند گويايي بر فراهم سازي چنين بستر اعتدال و گفتگو است. البته فراگير شدن و گسترش عمومي اين فرهنگ به عوامل متعددي در سطوح بالاتر نظام بستگي دارد، ليكن در آغاز مرحله ديگري از انقلاب (دوم خرداد به بعد ) پس، از آن كه دولتهاي پيشين، بيشتر اهتمام خود را براي سازندگي نهاده بودند، اينك گفتمان فرهنگي با سعه صدر بيشتر در دستور كار دولت و نهادهاي فرهنگي قرار گرفته و بالتبع، جهاد نيز اين مهم را كماكان پي مي گيرد. * آيا جهاد دانشگاهي در زمينه فعاليتهاي فرهنگي در دانشگاهها، نوعي نخبه گرايي را مدنظر دارد. به عبارت ديگر هدف، انتقال مفاهيم آموزش عمومي به كل دانشجويان است يا تعداد خاصي دانشجو مد نظر قرار؟ مي گيرد - مخاطب فعاليتهاي فرهنگي جهاد دانشگاهي، كل دانشجويان هستند و ما هيچ نوعي مرزبندي خاصي را درارائه برنامه هايمان قائل نيستيم و تمايل داريم همه دانشجويان با هر گرايشي، به دليل صلاحيت هاي عمومي كه به واسطه اشتغال به تحصيل از آن برخوردارند، از فعاليتهاي جهاد بهره مند شوند. بديهي است برخي از دانشجويان ترجيح مي دهند همكاريهاي علمي و تحقيقاتي با اين نهاد داشته باشند. گروهي نيز بهره مند از فعاليتهاي مذهبي نظير كانونهاي قرآن و جشنواره هاي قرآني و.. هستند و برخي ديگر نيز از فعاليتهاي هنري و ادبي نظير جشنواره هاي هنري و كانونهاي فيلم استفاده مي كنند. * حوزه فعاليتهاي فرهنگي جهاد دانشگاهي در ارتباط با جريانها و سوگيري هاي سياسي اخير؟ چيست و آيا به طور خاص، در ارتباط با گفتگوي تمدنها، جهاد دانشگاهي كار خاصي انجام داده است. - اساسنامه جهاد دانشگاهي به اين نهاد اجازه نمي دهد كه همچون جريانات حزبي به اعلام موضع و فعاليت سياسي بپردازد، ليكن ما هميشه دانشجويان عزيز را به كسب آگاهيهاي سياسي توصيه كرده ايم و از با نشاط تر كردن فضاي فرهنگي و سياسي دانشگاهها به شدت استقبال نموده ايم. البته جهاد دانشگاهي در مناسبت ها و مقاطعي كه با اصل انقلاب مرتبط بوده و جنبه حمايت از ارزشهاي بنيادين انقلاب و رهنمودهاي رهبر كبير و بنيانگذار فقيد انقلاب و رهبر معظم مطمح نظر بوده و به نحو مقتضي اعلام موضع كرده است. در ارتباط با گفتگوي تمدنها نيز، برنامه هايي در دست اقدام است كه جزئيات آن به زودي اعلام خواهد شد. كليات طرح ها و برنامه هاي اين نهاد در اين زمينه، تقديم رئيس جمهور شده است. * يكي از مسايل مرتبط با مباحث فرهنگي، بحث كپي رايت و رعايت حقوق موءلفان و مصنفان است و مي بايست اين مسئله به عنوان يك رفتار فرهنگي در طول دوران تحصيل به دانشجويان آموخته شود. اقدام جهاد دانشگاهي در سالهاي اخير در ارتباط با افست كردن و انتشار دهها كتاب خارجي داراي موءلف و معتبر را، چگونه توجيه؟ مي كنيد آيا اين اقدام همچنان ادامه؟ دارد - مباحث مربوط به حمايت از حقوق موءلفان و مصنفان و هنرمندان تا آنجا كه به حوزه داخلي مربوط است، درچهارچوب قانون حمايت ازحقوق موءلفان و مصنفان و هنرمندان مصوب سال 1348 دقيقا عمل مي شود. در مورد بعد بين المللي حق مولف و خصوصا پيوستن به كنوانسيونهاي مربوطه از جمله كنوانسيون برن، مساله چند سالي است كه در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي با كسب نظر صاحبنظران و كارشناسان در دست مطالعه و بررسي بوده است و اين وزارتخانه است كه بايد با مطمح نظر قراردادن پيامدهاي مثبت و منفي الحاق ايران به قراردادهاي بين المللي، تصميم نهايي را بگيرد. به هر حال بر طبق قوانين موجود تا زمان الحاق ايران، افست كردن كتب خارجي منع قانوني ندارد، كما اينكه خارجيان نيز بدون رعايت حقوق مادي پديد آورندگان ايراني، آثار آنها را منجمله فيلمهاي سينمايي ايران را به نمايش مي گذارند. * يكي از اقدامات خوب جهاد دانشگاهي در سالهاي گذشته، برگزاري مسابقه ها و جشنواره هايي از قبيل انتخاب كتاب سال دانشجويي، پايان نامه هاي برتر، نقد كتاب و... بوده است. اين فعاليتها را در كدام حوزه فرهنگ عمومي طبقه بندي؟ مي كنيد - بطور كلي آنچه كه جهاد دانشگاهي از برگزاري برنامه هاي سراسري دانشجويي در موضوعات مختلف فرهنگي و هنري تعقيب مي كند، ايجاد زمينه براي بروز و شكوفايي استعدادهاي دانشجويان است كه خوشبختانه از همان ابتدا با اقبال گسترده دانشگاهيان مواجه گرديد. امروز پس از گذشت بيش از چهارده سال از آغاز اجراي برنامه هاي سراسري فرهنگي، ما شاهد آن هستيم كه ثمرات اين نوع فعاليت ها به بار نشسته و دانشجويان فعال در اين صحنه ها، هر كدام به مردان و زنان باتجربه و كارآمد در عرصه هاي مختلف فرهنگي و هنري مبدل شده اند. طبيعي است كه نمي توان نقش اين فرهيختگان را در رشد و گسترش فرهنگ عمومي ناديده گرفت. گفتگو از: فاطمه قائمي