Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771216-44119S2

Date of Document: 1999-03-07

سمينار جهاني بيت الحكمه بيت الحكمه، نام طرح گسترده اي است كه به ابتكار سازمان يونسكو در پاريس برنامه ريزي شده و هدف آن معرفي مشاركت عظيم جهان اسلام و تمدن مسلمانان در ميراث فرهنگ بشري است. هدف اين طرح گسترش مطالعه و بررسي پيرامون ميراث علمي و فكري و هنري مسلمانان و رويارويي با انواع پيشداوريهايي است كه مانع از گسترش عرصه هاي گفت و گو و شناخت فرهنگ هاي بزرگ جهاني از يكديگر مي شود. اين طرح توسط مشاور فرهنگي يونسكو دكتر احسان نراقي پيشنهاد و تدوين گرديده است. دكتر نراقي طي گفت و گويي درباره ابتكار طرح بيت الحكمه اظهار داشته است: جهان اسلام پيش از نوزايش ( رنسانس ) در اروپا، در قرن پانزدهم ميلادي مركز دانشوران و متفكران همه جهان بود و اهل علم و ادب در شهرهاي بزرگ، از قرطبه تا دهلي، براي تاسيس كتابخانه ها و پژوهشكده ها و رصدخانه ها و بيمارستانها و... با يكديگر رقابت و تشريك مساعي داشتند. به اين ترتيب، به زودي تمدني بزرگ تاسيس شد كه دانشوران پرتعداد مسلمان ايراني مهمترين مسئوليتها و تحقيقات علمي را در آن انجام دادند. علاوه بر اين سراسر جهان اسلام به صورت امپراتوري دانشوران و دانش اندوزان درآمده و در هر گوشه و كنار، مسجد و مدرسه به هم پيوسته و همراه با علوم اسلامي، ساير دانشها نظير طب و نجوم و رياضي و شيمي و... به مراحل نويني اعتلا پيدا كرد. در اين دوران، غرب يكسره در ابهامات و مشكلات ناشي از بي توجهي نسبت به علوم فوق به سر مي برد. در آن هنگام، بزرگاني نظير آلبر بزرگ و يوهانس كپلر با احترامي ژرف نسبت به انديشمندان اسلامي نظير ابن سينا، رازي، ابن هيثم و.. از، آنها الهام و رهنمود مي گرفتند. اين پديده، در واقع يكي از مهمترين تجربه هاي تمدن اسلامي و بهترين نمونه تعامل و گفت و گوي تمدنها محسوب مي شود. از سوي ديگر، بيت الحكمه يك موضوع عقلي و ذهني است و نبايد به عنوان پديده اي در گذشته و دوره اي به سرآمده از تاريخ بشر به شمار آيد. دكتر نراقي با اشاره به سير تاريخي اين پديده مي گويد: هارون الرشيد در بغداد كتابخانه معروف خزانتالحكمه را تاسيس كرد كه در آن زمان مترجماني همانند سالم الحمراني را دربر مي گرفت و گفته مي شود كه نخستين آثار ارسطو و نيز ايساغوجي اثر فرفوريوس را به عربي ترجمه كرد. خلفاي عباسي به اين ترتيب توانستند آثار علمي و فلسفي را از بيزانس و قبرس به بغداد منتقل كنند و دانشمنداني از نژادها و عقايد مختلف را گرد هم آورند تا كتابهاي موجود به زبانهاي يوناني، فارسي، سرياني و سانسكريت را به زبان واحدي ترجمه كنند. با اينهمه كتابخانه بغداد كه به نام بيت الحكمه مشهور گرديد، شكوفاترين دوران خود را در عهد مامون در قرن نهم ميلادي شاهد بود. مسئله مهم اين است كه توجه كنيم تمدن اسلامي از چه ظرفيت عظيمي در جذب و گفت و گوي ميان فرهنگها برخوردار بوده است. در پاسخ به اين سوءال كه روند تحقق اين طرح چگونه بوده است، مشاور مديركل يونسكو گفت: طرح بيت الحكمه از آنجا كه بخشي از ميراث علمي جهان را دوباره مطرح مي كند، از پشتيباني فراوان آقاي فدريكو مايور برخوردار است. وي علاوه بر استقبال از اين طرح، هزينه هاي اوليه را نيز بلافاصله براي آن اختصاص داد. اين كار از فوريه سال گذشته و با تاسيس يك كميته علمي آغاز شد. اين كميته در پاريس اولين جلسه خودرا به مدت دو روز برگزار كرد و كارشناساني را در رشته هاي مختلف در اين زمينه برگزيد. از جمله در رشته تاريخ و فلسفه علوم رشدي راشد مدير پژوهشهاي مركز علمي تحقيقات در پاريس و در رشته رياضيات عطيه عاشور رئيس مركز بين المللي رياضيات محض و كاربردي، دو تن از دست اندركاران اين طرح هستند. در ديگر رشته ها نيز دين محمد عزيزين عاشور مدير پژوهشگاه مركز ملي ميراث فرهنگي در رشته علوم، اولك گرابا استاد دانشگاه پرينستون در عرصه تاريخ و هنرها، پروفسور محسن مهدي استاد دانشگاه هاروارد در زمينه فلسفه و... حضور دارند. بخش تاريخ فلسفه را نيز آقاي دكتر نصرالله پورجوادي مدير مركز نشر دانشگاهي و استاد دانشگاه تهران برعهده گرفته و رشته علم و دين و جامعه نيز برعهده باسم مسلم استاد دانشگاه كمبريج مي باشد.