Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771216-44114S2

Date of Document: 1999-03-07

عروسك ها، خيمه شب بازي و احساسات انساني خيمه شببازي مشهورترين و رايج ترين نمايش عروسكي سنتي ايران است كه قدمتي طولاني دارد. ديرزماني است كه خصوصا در روستاهاي دورافتاده همچون يك سرگرمي براي كساني بوده است كه كمتر عاملي براي خنده داشته اند، اين نوع نمايش عروسكي معمولا به مناسبت عروسي و تولد در خانه هاو براي همگان در قهوه خانه و مراكز عمومي به نمايش درمي آمده است. تاريخ شروع خيمه شببازي به 500 سال پيش بازمي گردد. از زماني كه پادشاهي به نام سليم خان غلام سبزه رويي را استخدام كرده بود به نام مبارك كه او را از تنهايي درمي آورد. در خيمه شب بازي به علت سيار بودن عروسك ها در، كوچكترين اندازه ساخته مي شوند اما كارايي كافي دارند وتنها با يك يا دو نخ به حركت درمي آيند. به همين علت نوع حركت آن بي نظير است. به عنوان نمونه عروسك ها راه نمي روند بلكه مي پرند و قادرند عميق ترين احساسات انساني را جلوه گر سازند. نمايش اصلي بارگاه سليم خان نام دارد (يك به يك معرفي مي شوند ) تمام حوادث در اين بارگاه مي گذرد. در يك نمايش كامل كه از غروب تا سپيده صبح ادامه مي يابد. حدود 120 شخصيت حوادث مختلفي مي آفرينند. در اين نمايش جدا از سرگرمي هاي مختلف نيكي و بدي در مقابل هم مي ايستند. نيكي پاس داشته و بدي نهي مي شود آنكه در خيمه شب بازي در راه برقراري نيكي مي كوشد مبارك است شخصيت اصلي مبارك يك غلام سياه و سليم خان تمام امور بارگاه را به عهده دارد و با همه مردم شوخي مي كند. مبارك همچون برادران عروسكي اش ( پانچ، كاسپرل، تره گز، پتروشكا ) نماينده محرومان جامعه است و از حقوق آنان دفاع مي كند و بر ظالمان مي تازد. نقال يا مرشد تمام گفته ها را تفسير مي كند و همزمان به هدايت صحنه مي پردازد. خيمه شب بازي همچون ديگر هنرهاي سنتي از پدر به پسر مي رسد يا استاد به شاگرد مي آموزد يعني آموخته ها تجربي است و شاگرد ساده ترين وظايف را انجام مي دهد تا آن چه را كه بايد بياموزد اول دستيار و بعد جانشين پدر يا استاد شود كاكا ممد از مشهورترين خيمه شببازان سال 200 اخير ايران است كه به فرزندان و چند شاگردش اين هنر را آموخته است. اصغر احمدي 70 ساله نوه كاكاممد از سالگي 13 نزد پدربزرگ و پدرش به اجراي خيمه شببازي پرداخته است. او در عروسي و تولد و قهوه خانه به اجراي نمايش خيمه شببازي مي پردازد. علي اصغر احمدي درباره خيمه شببازي مي گويد: خيمه شببازي به فراموشي سپرده نشده بلكه رونق آن از زمان قديم هم بيشتر است. در روزگاران گذشته، شهرها كوچك بود اما هم اكنون شهرها گسترش پيدا كرده، اما علاقه مردم به تئاتر خيمه شببازي بيشتر شده است. وي در ادامه مي گويد: تمام تئاترها با خيمه شببازي آغاز شده، يعني در واقع مي توان گفت كه خيمه شببازي ما در تئاتر امروز است مبارك و نمايشنامه هاي شيرين و فرهاد، يوسف و زليخا و چهار درويش از شخصيت مبارك و سليم خان در تئاتر خيمه شببازي به وجود آمده. علي اصغر احمدي درباره مشكلات خيمه شببازي مي گويد: مشكل اصلي ما نبود دانشگاهي است كه افرادي را تربيت كند تا خيمه شببازي فراموش نشود كه در اين باره بايد وزارت ارشاد تصميم گيري كند. استاد احمدي در ادامه مي گويد: خيمه شببازي نسل اندر نسل به ما رسيده ما آخرين بازماندگان اين تئاتر سنتي در ايران هستيم.