Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771211-44068S7

Date of Document: 1999-03-02

گياه درماني، جايگزيني براي داروهاي شيميايي... چندين سال است كه ملت بدبخت ايران را با حيله و تزوير به توسط جوش شيرين ساكارين،، فسفر جوهر، ليمو (آمونياك ) و غيره كه داخل قند و شيريني و ليموناد و طب جديد و دواي فرنگي و غيره مي نمايند، عموم ملت را به انواع امراض صعبالعلاج و مهلك مبتلا نموده اند كه فوج فوج ملت ايران را به قبرستان مي فرستند. اي كاش علم طب گياهي را كه دزديدند و بردند، معالجه امراض ايراني را با همين علم شريف طب گياهي مي نمودند. علي اكبر سقاباشي در قرون وسطي در ايران، دانشمنداني نظير رازي و بوعلي سينا، از روشهاي گياه درماني در پزشكي استفاده مي كردند. آثار آنان از نظر تشخيص و درمان، اهميت ويژه اي داشت. آشنايي آنها با علومي نظير شيمي سبب شد كه در زمينه خواص دارويي گياهان و مواد معدني، به بررسي بپردازند. روش كار آنها تا حدودي علمي بود و در كار خود، از تكنيك هاي مشاهده گري و تجربه مدد مي گرفتند. به روايت مهرداد بهار در كتاب اساطير ايران در، ايران باستان پنج نوع پزشكي: گياه شناسي، كاروپزشكي، روان پزشكي، دامپزشكي و بهداشت مورد توجه بوده كه گياه شناسي از اهميت خاصي برخوردار بوده است. چيني ها و ژاپني ها معتقدند كه اطلاعات طبي آنان برپايه طب گياهي از صدها قرن قبل وجود داشته و مدارك تاريخي در دسترس آنها نشان مي دهد كه از سه هزار سال قبل از ميلاد مسيح، باغها و مزارع بزرگي براي پرورش گياهان طبي در آن كشورها احداث مي شده است. طب گياهي تدريجا در هندوستان و ساير كشورهاي خاور دور، يونان، مصر، ايران، كشورهاي عربي و جزيرتالعرب و سپس در اروپا و ساير مناطق دنيا گسترش يافت. يوناني ها معتقدند كه طب هند، قديمي تر از طب يونان است. ازمشخصات طب هندي اين است كه معالجه با گياهان را با اوراد و سحرو جادو توام مي كرده اند و ضمن تجويز داروهاي گياهي، از اوراد و اذكار نيز براي معالجه بيماران بهره مي برده اند. بقراط در نوشته هايش از خواص گياهان طبي از جمله زعفران، دارچين، آويشن، گشنيز، نعناع و مرزنجوش به عنوان داروهاي موءثر براي معالجه بيماريها ياد كرده است. بقراط اولين كسي بود كه روشهاي منطقي و علمي استفاده از گياهان را براي معالجه بيماري ها ذكر كرد. او براهميت توجه به اينكه، از چه قسمتهايي از گياه، گل، دانه، ريشه، پوست، برگ يا تمام گياه بايد استفاده شود، در چه فصل برداشت شود، چطور جمع آوري و به چه نحو در آفتاب يا سايه خشك گردد، تاكيد كرده است. تئوفراستوز فيلسوف و دانشمند يوناني كه قبل از ميلاد مسيح مي زيسته و به پدر علم گياه شناسي معروف است، در جريان حمله اسكندر به قاره هند، با او بوده و به بررسي گياهان هندي پرداخته و نتايج مطالعات خود را كه خلاصه اي از دانش آن دوران در مورد گياه شناسي است، در دو كتاب درج كرده است. موطن گياهان طبي، غالبا مناطق گرمسيري مشرق زمين و مناطق استوايي است. مثلا مناطق قاره آسيا منشا توليد فلفل، دارچين، ميخك، زنجبيل، هل، زردچوبه، مناطق گرمسير كشورهاي آمريكايي منشا انواع فلفل سبز و قرمز و وانيل هستند، در حالي كه مناطق مديترانه و معتدل شمالي آفريقا و آسيا، موطن گياهان برگي طبي و سبزيجات معطر مانند گشنيز، برگ بو، زيره، رازيانه، شنبليله، خردل، زعفران، مريم گلي و مرزه هستند. اعطاي نشان عالي فرهنگستان علوم پزشكي به دكتر علي زرگري متخصص طب گياهي، ما را برآن داشت تا گفت وگويي به عمل آوريم با دكتر علي زرگري. استاد علي زرگري در سال 1298 در رشت متولد شد. و پس از طي دوره تحصيلات مقدماتي، در سال 1317 ديپلم علمي خود را از دبيرستان شاهپور رشت گرفت. سپس براي ادامه تحصيلات دانشگاهي به تهران آمده و در رشته زيست شناسي ليسانس گرفت. استاد در سال 1327 موفق به اخذ دكتراي داروسازي از دانشگاه تهران شد. سپس از سال معاونت 1344 دانشكده داروسازي دانشگاه تهران را برعهده گرفت. علاوه برآن ايشان رياست دانشكده داروسازي دانشكده تهران، معاونت و سرپرستي دانشسراي عالي و مديريت گروه فارماكو گئولوژي دانشكده داروسازي دانشگاه تهران را نيز برعهده داشته استاد است زرگري سه بار برنده جايزه بهترين كتاب سال در سالهاي 1333 و 1342 و 1372 بوده است. دكتر علي زرگري در سال 1371 به همكاري با فرهنگستان علوم پزشكي به عنوان عضو گروه طب اسلامي و طب سنتي و در سال 1377 به مقام عضويت پيوسته فرهنگستان علوم پزشكي مفتخر گرديد. مهمترين آثار دكتر علي زرگري، علاوه بر مقالات علمي متعدد در مجلات داخلي و خارجي به شرح زير است: * كتاب گياهان دارويي (در سه جلد ) برگزيده، جايزه كتاب سال. * 1333 كتاب گياهان دارويي (پنج جلد ) برگزيده جايزه كتاب سال. * 1372 كتاب روش شناسي گياهان (در سه جلد ) برگزيده جايزه كتاب در سال. 1342 استاد در مورد علاقه اش به گياه درماني مي گويد: پس از دريافت ليسانس در رشته زيست شناسي، به گياهان علاقه مند مشوق شدم اصلي من در اين زمينه آقاي دكتر احمد پارسا بود كه داراي شهرت جهاني بود و گياه شناسي جهاني بود و من شاگرد اين استاد بزرگ بودم. پس از گذراندن دوره ليسانس، براي ادامه تحصيلات وارد دانشكده پزشكي شدم، اما به علت عدم علاقه، ازآنجا بيرون آمدم و به دانشكده داروسازي دانشگاه تهران رفتم و پايه كارهاي تحقيقاتي خودم را برروي گياه شناسي و گياه درماني گذاشتم و در واقع ازسال فعاليتهاي 1320 تحقيقاتي خودم را در زمينه گياه درماني شروع كردم و عمر و جوانيم را به پاي اين كار گذاشتم. كارهاي تحقيقاتي من، بيشتر در نقاط مختلف ايران، بخصوص در مناطق خشك و كويري و ارتفاعات جاهايي بود كه انساني در آنجا وجود نداشت و حتي از موجودات زنده هم خبري نبود. در زمينه كارهاي تحقيقاتي همسر و فرزندانم مشوق اصلي ام بودند. بطوري كه همه آنها، در زمينه جمع آوري گياهان به من كمك مي كردند، به كوه مي رفتند و براي من گونه هاي گياهي مختلف را جمع آوري مي كردند. از ايشان مي پرسيم آيا داروهاي گياهي، روزي جايگزين داروهاي شيميايي؟ مي شود و دكتر زرگري مي گويد: بله، در حال حاضر قسمت اعظم فرآورده هاي گياهي، جاي داروهاي شيميايي را گرفته اند. از اوايل قرن نوزدهم به بعد، داروهاي شيميايي توسعه پيدا كرد و توليد آنها در سطح بسيار وسيعي شروع شد. در حدود 20 تا 25 سال است كه مردم دنيا به عوارض جانبي داروهاي شيميايي پي برده اند و به داروهاي گياهي روي بخصوص آورده اند اينكه، استفاده ما از داروهاي گياهي، داراي قدمت زيادي است و بوعلي سينا و رازي جزو مفاخر ما در زمينه استفاده از گياهان دارويي بوده اند. ما در زمينه استفاده از گياهان داريي، به پيشرفتهاي زيادي دست پيدا كرده ايم و اميدواريم روزي برسد كه داروهاي شيميايي جاي خود را به گياهان دارويي بدهد. حتي در كشور آمريكا هم كه استفاده از گياهان دارويي اصلا مطرح نبوده است، جديدا آنقدر پيشرفت كرده اند كه فرآورده هاي دارويي خود را به كشورهاي ديگر صادر مي كنند. از وي مي پرسيم گياه درماني در عصر حاضر چه تفاوتهايي با گياه درماني قديمي؟ دارد و در پاسخ مي شنويم: گياه درماني در قديم، شامل يك سري داروهاي خاص گياهي بود كه براثر تجربه و نه علم، از آن استفاده مي كردند و مردم عوام معتقد بودند كه فلان گياه براي سردرد خوب است، يا گياه ديگر در بيماري ديگر موءثر است. در حال حاضر، علم جديد گياه درماني كه به فيتوتراپي مشهور است، خواص گياهان را تا آن حد قبول دارد كه علم قبول داشته باشد. مثلا ممكن است يك گياه داراي خواص زيادي باشد، اما اين فيتوترابي است كه مي گويد كدام گياه با كدام خواص و با چه مقدار لازم است. و در حال حاضر با توجه به اختصاصات تعيين شده گياهان و با توجه به فرمولهاي دارويي، داروهاي گياهي تهيه مي شوند. استاد در پاسخ اين كه آيا در حال حاضر، در دانشگاههاي كشور، رشته گياه درماني تدريس؟ مي شود مي گويد: بله، در دانشكده داروسازي دانشگاههاي كشور، رشته گياه درماني تدريس مي شود و دانشجويان بسياري علاقه مند اين رشته هستند. در سال 1352 از طرف دانشگاه فردوسي دعوت به كار شدم و مدت 5 سال در ايجاد و تكميل دانشكده داروسازي نشان علمي دريافت كردم. دكتر زرگري در مورد دامنه تحقيقات خود در ايران مي گويد: در طي دوران خدمات دانشگاهيم، از مناطق مختلف ايران، نواحي شمالي ايران، ارتفاعات رودبار، رحمت آباد عمارلو، اطراف رشت، اسالم تا خلخال، نواحي كويري ايران، خراسان، كاشمر، تربت حيدريه، نواحي كوهستاني شمال خراسان كلكسيونهايي از تيره هاي گياهي براي دانشكده داروسازي دانشگاه تهران تهيه كرده ام. مهمترين تحقيقم در منطقه شمال ايران، عمارلو و اطراف آن بود كه نوعي گياه به نام bracteatum Paparer را جمع آوري كردم. اين گياه در وسعت زيادي پراكندگي داشت و بررسي علمي نشان مي داد كه عصاره خشك آن داراي حدود 26 درصد از نوعي الكالوئيد به نام تبائين است. انعكاس خبر در جرايد خارج از كشور باعث شد كه بودجه اي براي ادامه اين بررسي در اختيار متخصصان دانشكده داروسازي دانشگاه تهران قرار بگيرد. * بيتا مهدوي