Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771204-44012S9

Date of Document: 1999-02-23

مترو... سرانجام راه افتاد نخستين بار كه فكر استفاده از مترو در تهران مطرح شد 40 سال پيش بود. يعني زماني كه بيش از دوسوم جمعيت كنوني تهران اصلا به دنيا نيامده بودند. در آن زمان طرح اوليه اي هم شامل دو خط شرقي - غربي و دو خط شمالي - جنوبي آماده شد اما تا سال 1348 جدي گرفته نشد. در سال 1348 با افزايش جمعيت و تعداد خودروها، ضرورت ساخت مترو بار ديگر مطرح شد و در سال 1349 شركت فرانسوي سوفوتو برنده مناقصه طراحي آن شد و از همان سال مطالعات خود را شروع كرد. اما اجراي آن تا اواسط سال 1354 به تعويق افتاد. ولي پس از آن نيز كار چنداني انجام نشد و در اسفند 60 باتوجه به شرايط جنگي، به دستور دولت وقت طرح مترو كاملا تعطيل شد. در سال 64 آقاي هاشمي رفسنجاني بار ديگر مترو را به عنوان يك ضرورت زندگي در شهري مانند تهران مطرح كرد و حتي باتوجه به درگير بودن در جنگ از آن به عنوان يك پناهگاه مطمئن ياد كرد. بعد از صحبت هاي طولاني در مجلس، اين بحث به هيات دولت رسيد و در سال 1365 شروع ساخت مترو تصويب شد. احياي شركت مترو يكسال طول كشيد و در سال 66 با پول بانكها كار خود را شروع كرد ولي تنها از سال 68 و شروع كار دولت سازندگي بود كه فعاليت جدي مترو شروع شد. با اين همه مهندس محسن هاشمي مديرعامل راه آهن شهري تهران و حومه (مترو ) معتقد است مترو تاخير نداشته است. البته او مي داند كه چنين طرحهايي را مي توان در مدت كوتاهتري نيز به نتيجه رساند، اما مي گويد با اعتباري كه تاكنون براي مترو تخصيص داده شده است و وسعت كار، تاخيري در اجراي آن نداريم. او وعده مي دهد كه از نيمه هاي اسفند حمل مسافر در مسير تهران - كرج آغاز شود و هر 6 ماه ايستگاه 4 به بهره برداري اما برسد تاكيد مي كند كه همه برنامه ها در صورتي تحقق خواهد يافت كه اعتبارات لازم تامين شود. مترو از بودجه دولت پول نگرفته و نخواهد گرفت ولي ماهانه 4 ميليارد تومان نياز دارد تا برنامه هايش را طبق زمان بندي پيش ببرد و در صورت تخصيص نيافتن اين مبلغ، تاخير بديهي است. قطار سريع السير برقي تهران - كرج به عنوان نخستين بخش از شبكه مترو تهران وحومه اكنون حركت آزمايشي خود را آغاز كرده و از نيمه اسفندماه پس از افتتاح رسمي آن توسط رئيس جمهوري حمل مسافران را در ساعاتي محدود حدود 11 تا 14 آغاز مي كند. هدف از انتخاب اين ساعات براي كار و سپس افزايش تدريجي آن، آشنا ساختن مردم و كسب تجربه است تا در ساعات پيك رفت و آمد اين پديده نو با خساراتي براي مردم يا شبكه مترو روبه رو نشود. در اواخر خرداد ساعات كار مترو به 18 ساعت در شبانه روز خواهد رسيد. از 5 صبح تا 23 هر 20 دقيقه يك قطار در اين مسير حركت خواهد اما كرد فعلا كار با هر ساعت يك قطار شروع مي شود و به تدريج از فاصله حركت قطارها كاسته خواهد شد. مهندس هاشمي اميدوار است در سالهاي آينده توان ناوگان و تعداد لوكوموتيوها افزايش يابد و فاصله زمان حركت به 10 يا حتي 5 دقيقه برسد. *** براي ساخت مترو تهران تاكنون 150 ميليارد تومان به طور مستقيم هزينه شده و حدود 800 ميليون دلار هم اعتبار اسنادي گشايش شده و تجهيزات و قطارها در حال ورود به كشور است. در مجموع حدود 300 ميليارد تومان براي 7 سال آينده هم همين حدود اعتبارات لازم است تا خطوط يك و دو مترو نيز به طور كامل بهره برداري شود. آيا اين هزينه صرفه اقتصادي؟ دارد كاهش اتلاف وقت طبق پيش بيني شركت مطالعات جامع حمل و نقل ترافيك شهر تهران در سال 1383 تعداد سفرهاي روزانه مردم تهران در حدود 15 ميليون سفر خواهد بود و با احتساب 25 دقيقه وقت تلف شده در هر سفر و ارزش يك ساعت وقت مردم معادل 100 تومان /2 2ساليانه ميليارد ساعت يا 220 ميليارد تومان فقط از وقت مردم تهران به هدر مي رود. اين در شرايطي است كه زمان به جاي عمر گرفته شده، قيمت زمان به جاي ارزش عمر به حساب آمده، سود اقتصادي به جاي مصالح اقتصادي اجتماعي، در نظر گرفته، قيمت هر ساعت زمان تنها معادل يك كيلو سيبزميني محاسبه شده، ضرر به جاي خسران منظور شده و گذشته از اين همه، ارزش كار اقشار حساس و اصلي جامعه، مانند كار جراحان، پزشكان، مديران و محققان كه همچون ديگر مردم گرفتار تاخير در سفرهاي درون شهري هستند جملگي همان 100 تومان براي هر ساعت محاسبه شده است. در سال 83 خطوط متروي تهران 10 درصد از جابجايي سفرهاي روزانه شهر تهران را عهده دار خواهند بود و لذا با احتساب اتلاف وقت در هر سفر به ميزان 42 درصد ساعت ( دقيقه ) 25 و ارزش ريالي يك ساعت همان 100 تومان در حدود 23 ميليارد تومان موجب كاهش ارزش مادي اتلاف وقت شهروندان تهراني خواهد شد. صرفه جويي در مصرف بنزين پيش بيني مي گردد در حدود 850 هزار دستگاه خودرو شخصي در سال 83 در سطح شهر تهران در حال حركت باشند و حجم مصرف روزانه بنزين در حدود 9 ميليون ليتر خواهد بود. با كاهش درصد 10 از بار ترافيك توسط خطوط متروي تهران و حومه (كه انتظار مي رود عمدتا از بار ترافيك وسايل نقليه شخصي كاسته شود ) مصرف سالانه بنزين به مقدار 328 ميليون ليتر به ارزش 296 ميليارد ريال كاهش خواهد يافت. صرفه جويي در هزينه هاي درمان ناشي از آلودگي هوا در حال حاضر آلودگي هواي تهران بصورت تهديدي جدي براي سلامت ساكنين اين شهر درآمده است. بر اساس گزارش اخير بانك جهاني، آلودگي هواي تهران از جهت هر يك از شاخص هاي عمده، بسيار بالاتر از حد قابل قبول سازمان بهداشت جهاني ( WHO) براي زندگي انسان بنابراين مي باشد گزارش در خون ساكنين تهران مقدار زيادي سرب يافت مي شود كه بايد هشداري جدي تلقي شود. آلودگي هوا مردم را از نظر رواني، رفتاري و عاطفي آسيبپذير مي كند. افزايش قابل توجه ميزان فشارهاي عصبي، اضطراب، وسواس، تشويش، ياس و بالا رفتن ميزان اختلافات خانوادگي و طلاق در شهرهاي آلوده از جمله پيامدهاي جنبي آلودگي هوا است. امروزه بي ترديد مي توان ادعا كرد كه افزايش سكته هاي ناگهاني، افزايش بيماريهاي سرطاني و عصبانيت هاي جنون آميز، سردردهاي مزمن، ناراحتي هاي تنفسي و قلبي، ناشي از آلودگي بيش از اندازه هواي تهران است. چنانچه بواسطه آلودگي هوا و بروز و تشديد بيماريهاي ذكر شده، هر خانوار تهراني به طور متوسط فقط يك بار در سال به پزشك مراجعه كند، هزينه درمان ناشي از آلودگي هوا در يك سال براي شهروندان تهراني حداقل مبلغ 160 ميليارد ريال است كه محاسبه شده با راه اندازي مترو و كاهش 7 درصد از آلودگي هوا اين هزينه 11 ميليارد ريال كاهش پيدا خواهد كرد. صرفه جويي حاصل در هزينه هاي نظافت ناشي از آلودگي هوا آلودگي هوا هزينه پاكيزه نگهداشتن لباس، منزل و ساير اشياء را بالا مي برد. آلودگي هوا علاوه بر افزايش هزينه هاي فردي، حفظ نماسازي بناها و نقاشي داخل ساختمان را نيز به دنبال دارد. هزينه سرانه مصرف مواد پاك كننده يك خانوار شهري، سالانه مبلغ 312630 ريال و هزينه سرانه سوخت مرتبط با مصارف شستشو ناشي از آلودگي هوا مبلغ 263615 ريال است. بنابراين خانوارهاي تهراني در سال 83 در حدود 922 ميليارد ريال صرف هزينه نظافت ناشي از آلودگي هوا خواهند كرد. نقش مترو در كاهش آلودگي هواي تهران موجب مي شود كه شهروندان تهراني حدود 65 ميليارد ريال در مصرف موادشوينده صرفه جويي كنند. كاهش ميزان تصادفات و افزايش ايمني تردد بديهي است با كاهش تعداد سفرها در سطح شهر تعداد تصادفات و در نتيجه هزينه ناشي از تصادفات كاهش خواهد يافت. اطلاعات و آمار موجود بيانگر اين حقيقت است كه تصادف يكي از عمده ترين علل مرگ و آسيب ديدگي افراد در شهر تهران است كه خسارات جبران ناپذيري را نيز بر پيكر اقتصاد كشور وارد مي سازد. مبلغ پرداختي توسط شركت هاي بيمه در سال 75 در رابطه با بيمه بدنه شخص ثالث ديه و... در حدود 257 ميليارد ريال بوده است. پيش بيني مي شود ميزان خسارات پرداختي توسط شركت هاي بيمه در سال 83 در حدود 550 ميليارد ريال باشد. با كاهش 10 درصد از بار ترافيك پس از بهره برداري از دو خط مترو، تعداد تصادفات نيز، كاهش خواهد يافت كه با توجه به هزينه ريالي انواع تصادفات ( خسارت، جرح و فوت ) ميزان صرفه جويي ساليانه ناشي از كاهش تصادفات حداقل در حدود ميليارد 55 ريال خواهد بود. صرفه جويي در استهلاك و لوازم يدكي خودروها پيش بيني مي شود روزانه در حدود 850 هزار دستگاه خودروي شخصي در سال 83 در سطح شهر تهران در حال حركت خواهند بود. با توجه به رابطه مستقيم بين تعداد وسايل نقليه و استفاده از قطعات يدكي و استهلاك آنها، ساليانه شهروندان تهراني 5100 ميليارد ريال هزينه استهلاك و مصرف لوازم يدكي خودروهاي خود را خواهند با پرداخت كاهش 10 درصد از بار ترافيك كه انتظار مي رود عمدتا از بار ترافيك وسايل نقليه شخصي كاسته شود هزينه استهلاك و مصرف لوازم يدكي در شهر تهران در حدود 510 ميليارد ريال كاهش خواهد يافت. در نهايت مي توان گفت كه فقدان يك سيستم حمل و نقل عمومي در تهران و آشفتگي سيستم حمل و نقل فقط علاوه بر اتلاف شهروندان، افزايش آلودگي هوا، استهلاك وسايل نقليه و مصرف زياد بنزين همگي هزينه هاي سرسام آور را به اقتصاد ملي تحميل مي كند و موجب هزينه هاي غير مستقيم متعدد مي گردد. جدول ذيل نشانگر كاهش هزينه هاي ناشي از اتلاف وقت، آلودگي هوا، مصرف بنزين و.. پس از راه اندازي مترو است. آثار اجتماعي: سيستم حمل و نقل شهري ايده آل، سيستمي است كه سرعت، نظم، آسايش را با يكديگر تلفيق كند. سرويس حمل و نقل همگاني موءثر بايد اولا تعداد زيادي از مسافران را با كارآيي زياد جابه جا و ثانيا افراد را به عدم استفاده از اتومبيلهاي شخصي تشويق انواع كند وسايل حمل و نقل عمومي مي تواند در صورت استفاده مناسب، تراكم ترافيك شهري را كاهش دهد. انواع متفاوتي از سيستم هاي حمل و نقل همگاني در شهرهاي مختلف جهان به كار گرفته شده است كه از اين ميان مهم ترين شيوه حمل و نقل شهري با بيشترين گنجايش جابه جايي مسافران، مترو است. برخي از آثار اجتماعي مترو، بطور اجمال و فهرست وار به شرح زير است: - احداث خطوط زيرزميني در مراكز شهر از تراكم موجود خيابانها كاسته و تردد اتومبيلهاي شخصي را تسهيل مي نمايد و با اختصاص سطح زمين به عابرين پياده محيط زيست شهري بهبود مي يابد. - هدايت حداقل 30 درصد از سفرهاي شهري در مسيرهاي منتهي به مترو و ايجاد امكان ارائه سرويس هاي متمركز اداري و تجاري به مردم در مسيرها و ايستگاههاي مترو. - امكان جابجايي مردم را افزايش داده و در نتيجه دست يابي به نقاط دور افتاده شهري را امكان پذير مي سازد. - كمك به ايجاد نظم اجتماعي از طريق ايجاد امكان برنامه ريزي دقيق براي مردم. - احداث مترو به وسايل نقليه عمومي، درماني، ايمني، آتش نشاني و پليس امكانات بهتر عبور و مرور مي دهد. - كاهش حوادث و تصادفات رانندگي و آثار منفي آن نظير فوت، معلوليت، تنشهاي رواني و اتلاف وقت مردم و سازمانهاي اداري. - ايجاد آرامش و نشاط روحي در مسافرين در اثر دور بودن از آلودگي هوا، سرو صدا و راه بندان. - كم كردن سفرهاي درون شهري و بهينه كردن الگوي رفت و آمد در درون شهر. - استفاده از نيروي برق (حاصل از گاز ) در جهت حفظ ذخاير نفتي كشور. - مترو فاصله اجتماعي بين طبقات مردم را كم مي كند، بدين جهت در اكثر كشورها مترو داراي يك واگن بوده و درجه 1 و ندارد. 2 - امكان استفاده از ايستگاهها و تونلهاي مترو به عنوان پناهگاه در مواقع اضطراري. - ايجاد و تقويت فرهنگ نظم و ترتيب در ميان مردم. - آسايش، وقت شناسي و نظم در نتيجه كاهش فشارهاي عصبي. - كاهش استهلاك خودروها. - حفاظت از محيط زيست. هزينه مترو در قبال اين آثار اقتصادي و اجتماعي ناچيز ؟ نيست