Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771128-43953S6

Date of Document: 1999-02-17

پس از مميزي، نوبت حل كدام مشكل؟ است گفتگو با ناشران و دست اندركاران كتاب كودك و نوجوان سرآغاز; به رغم تلاشهاي وسيعي كه در كشور صورت گرفته، هنوز فرهنگ كتاب و كتابخواني جايگاه شايسته خود را در ميان خانواده ها پيدا نكرده است. همين امر موجب شده تا وزارت ارشاد سيستم هاي حمايتي خود را از ناشران ادامه داده و به تقويت آن بپردازد. خريد كتاب از ناشران، اعطاي وام هاي كم بهره و اخيرا تنظيم لايحه معافيت مالياتي ناشران و تقديم آن به هيات وزيران، از جمله سياست هاي حمايتي اين وزارتخانه فرهنگي كشور است. در سالهاي اخير، به واسطه ايجاد تشكل هاي صنفي ناشران و تلاش و فعاليت هماهنگ آنها در عرصه نشر كتاب، رونقي به بازار كتاب به ويژه كتابهاي كودك و نوجوان داده شده و صنعت نشر كشور از پويايي قابل ملاحظه اي برخوردار شده است، هرچند كه اين پويايي هنوز نيازمند حمايت دولتي براي ايجاد زمينه هاي توزيع و فروش كتاب و حمايت از ناشران در سراسر كشور است. اعتقاد ناشران اين است كه براي رواج فرهنگ كتابخواني در كشور بايد از كودكان و نوجوانان آغاز كرد. انس با كتاب از سنين كودكي، زمينه ترويج اين فرهنگ در بزرگسالي را نيز تداوم خواهد داد. بايد به اين امر مهم وجدي پرداخت و از تمامي زمينه هاي تبليغاتي براي همراهي خانواده ها با ناشران كتاب كودك و نوجوان بهره جست. بايد زمينه ايجاد فضاهاي باز براي عرضه كتاب و آشنايي كودكان و نوجوانان را با اين صنعت فراهم كرد تا كم كم ناشران از حمايت هاي دولتي نيز بي نياز شوند. به منظور آشنايي با مشكلات ناشران كتاب و انتظارات آنان از مسئولين فرهنگي، گفتگويي با چندتن از ناشران عضو انجمن فرهنگي ناشران كتاب كودك و نوجوان انجام داديم تا ضمن آشنايي با مشكلات نشر كشور به ويژه نشر كتاب كودك و نوجوان و راههاي رفع آن، زمينه هاي شكوفايي و گسترش فرهنگ كتابخواني بصورت ريشه اي فراهم شود. محمود سالك، عضو انجمن فرهنگي ناشران كتاب كودك و نوجوان، در مورد مشكلات نشر كتاب مي گويد: كتابهاي كودك و نوجوان، معمولا در سيستم هاي توزيع سنتي جايگاهي نداشته و درصد بسيار ناچيزي از آن در اين سيستم توزيع مي شود، ضمن آن كه برخلاف كتابهاي بزرگسالان، براي عرضه و فروش، نيازمند فضاي باز است تا كتابها از سطح به نمايش درآمده و توجه كودكان و نوجوانان را جلب كند. سالك، يكي ديگر از مسايل خاص كتاب كودك و نوجوان را قيمت هاي پائين آن ذكر كرده و مي گويد: فروش و توزيع اينگونه كتابها، با توجه به قيمت آن صرفه اقتصادي كمي دارد. مسئله بعدي هم اين است كه اساسا مخاطب اين گونه كتابها، بطور مستقل به مراكز فروش كتاب مراجعه اي ندارند و كتابفروشي ها نيز رغبت چنداني به فروش اين نوع كتابها نشان نمي دهند. وي اضافه مي كند، چهار رنگ بودن كتابهاي كودك و نوجوان و نياز به كاغذ و مقواي مرغوب نيز، حجم سرمايه گذاري بيشتري در حيطه اين نشر مي طلبد. وي يكي از دلايل رشد توليد كتابهاي كودك و نوجوان را در سالهاي اخير فعال شدن ناشران و تشكيل انجمن فرهنگي مي داند و مي گويد: فعاليت جمعي ناشران، در ايجاد فضاي توليد و عرضه كتاب بسيار موءثر بوده و باعث جلب مخاطبين از طريق ايجاد نمايشگاههاي گوناگون شده است. سالك اضافه مي كند: از ديگر دلايل جنبي رشد كتابهاي كودك و نوجوان، برگزاري نمايشگاهها در مدارس و شهرهاي پرجمعيت كشور بود كه حجم عمده اي از سرمايه گذاري ناشران را به چرخش درآورده و بازاري براي فروش كتابهاي كودك و نوجوان ايجاد كرد. وي مي گويد: تجربه به ما نشان داده كه هرجا كتاب در دسترس كودكان و نوجوانان قرار گرفته، استقبال زيادي از آن شده است، هرچند برپايي نمايشگاهها چاره اصلي نيست. وي، ايجاد فروشگاههاي بزرگ در سطح شهرهاي بزرگ و در كنار ساير كالاهاي كودك و نوجوان را يكي از راههاي رفع مشكل توزيع كتاب دانسته و مي گويد: نمايشگاهها نيز بايد در جاهايي داير شوند كه محل رفت و آمد مردم عضو باشد انجمن فرهنگ ناشران كتاب كودك و نوجوان مي گويد: خوشبختانه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي نيز به اين جمع بندي رسيده است كه عمده ترين مشكل ناشران، توزيع است و مذاكراتي براي ايجاد مراكز دائمي عرضه كتاب كودك و نوجوان در جريان است تا اين مشكل حل شود. وي، در مورد معافيت مالياتي ناشران كتاب مي گويد: متاسفانه سالهاست كه اين مسئله مطرح است، ولي اخيرا لايحه آن به هيات وزيران تقديم شده و اميدواريم به آن توجه خاص مبذول شود. سالك، ضمن انتقاد از نحوه محاسبه ماليات ناشران از سوي وزارت دارايي مي گويد: متاسفانه در سيستم فعلي، از توليد و سرمايه ناشران ماليات گرفته مي شود در حالي كه بايد، پس از فروش كتابها و كسب سود ماليات محاسبه شود. آقاي سالك، نقش آموزش و پرورش را نيز در اين زمينه تعيين كننده مي داند و مي گويد: تا زماني كه كتاب محوري در سيستم آموزش و پرورش ما وجود دارد، بچه ها زماني براي مطالعه جنبي خود نخواهند داشت. دانش آموزان در طول تحصيلات، ناچار به مطالعه كتابهاي درسي بوده و قادر به استفاده از منابع مختلف نيستند. محمدتقي حق بين، مدير نمايشگاههاي انجمن فرهنگي ناشران كتاب كودك و نوجوان نيز در مورد سياست هاي كنوني وزارت ارشاد در ارتباط با نشر كتاب و تاثير آن بر رشد و توسعه كار نشر كتاب مي گويد: در گذشته سخت گيريهاي زيادي از نظر تصاوير و متن هاي كتاب كودك و نوجوان صورت مي گرفت كه غيرتخصصي، غيركارشناسي و سليقه اي بود، درحالي كه در دوران آقاي مهاجراني، شورايي مركب از نويسندگان و تصويرگران متخصص و صاحبنظر در اين زمينه تشكيل شده است كه اين وضعيت سروسامان مشخصي را براي نشر كتاب كودك و نوجوان بوجود آورده است. وي ادامه مي دهد: در گذشته به دليل سياست هاي سخت گيرانه، نشر كتابهاي كارتوني و بازاري رواج بيشتري پيدا كرد و به تعداد زيادي به آنها مجوز انتشار داده شد. (منظور از كتابهاي كارتوني كتابهايي است كه براساس كارتونهاي پخش شده از سيما مانند سازاكورو، هايدي، سفيدبرفي و... به چاپ مي رسيد ) در حالي كه اكنون در چاپ اين گونه كتابها، محدوديت هايي ايجاد شده است تا كتابهاي تاليفي و ترجمه اي مناسب به بازار عرضه شود و اين يكي از قدم هاي مثبت در زمينه پرورش نويسندگان و مترجمان كتابهاي كودك و نوجوان است. حق بين، در مورد نقش سياست هاي حمايتي دولت از نشر كشور مي گويد: يكي از سيستم هاي حمايتي وزارت ارشاد از ناشران، خريد كتاب از 300 تا 1000 جلد بوده است. اما به نظر مي رسد عمده فعاليت حمايتي ارشاد، بايد برگزاري زنجيره اي نمايشگاهها و ايجاد ويترين كتاب چون باشد يكي از مشكلات اساسي صنعت نشر مشكل توزيع كتاب است. وزارت ارشاد، بايد سيستم حمايتي خود را در اين بخش بكار گيرد. حق بين اضافه مي كند: در فصل تابستان كه زمان اوقات فراغت مردم و دانش آموزان است، فرصت بهتري براي برگزاري نمايشگاهها و حل مشكل توزيع كتاب است. مدير نمايشگاههاي انجمن مذكور، معافيت مالياتي ناشران را يك خواسته منطقي دانسته و مي گويد: بخش كشاورزي در سراسر كشور از معافيت مالياتي برخوردار است، با اين كه اين معافيت شامل صاحبان سرمايه در كشت و صنعت ها نيز مي شود. توليد كتاب تغذيه فكري جامعه است و بايد از اين معافيت برخوردار شود. برخلاف كشاورزان، ناشران كتاب، مواد اوليه را تبديل به محصولي مي كنند كه ارزش كمتري از نظر مالي براي او دارد. يعني ناشر كاغذ را از قرار هر كيلو 3000 ريال تهيه مي كند و پس از انجام كارهاي زيادي روي آن مثل تاليف، تصويربرداري، حروفچيني، صفحه بندي چاپ، و... آن را به كتابي تبديل مي كند كه در صورت عدم توزيع و فروش مناسب، به ضايعات كيلويي 300 ريال تبديل مي شود. ناشر همه امكانات را بايد به صورت نقدي تهيه و توليد كند و حداقل يكسال توليدات خودرا در انبارها نگه دارد و پس از آن هم به همان قيمت يكسال گذشته به فروش برساند. اين كار، صرفه اقتصادي كمي دارد، ولي عمده ناشران به دليل عشق و علاقه به اين كار ادامه مي دهند و موضوع معافيت مالياتي ناشران، كاري اساسي براي شدت گرفتن چرخه توليد نشر كتاب است. محمدتقي حق بين در مورد مشكلات عمده در امر توزيع و عرضه كتاب به مخاطبين، مي گويد: در شرايط فعلي، تعداد ناشراني كه مجوز نشر دارند، از تعداد كتاب فروشان بيشتر است. با توليد فعلي، محلي براي توزيع وجود ندارد، كتابفروشي ها فضاهاي كوچكي را براي عرضه كتاب اختصاص مي دهند وبراي امرار معاش به فروش لوازم التحرير و محصولات جانبي، هم مي پردازند. كتابفروشي ها به لحاظ اقتصادي جزو طبقه اي هستند كه متضرر مي شوند، تقاضاي ناشران اين است همانطور كه دولت در سالهاي اخير اجازه داده تا درمحل هاي مسكوني داروخانه ايجاد شود، اين اجازه به كتابفروشي ها نيز داده شود، زيرا سرقفلي هاي سنگين، رغبتي براي ايجاد كتابفروشي بوجود نمي آورد. در شرايط فعلي براي رونق نشر كتابراهي جز ايجاد نمايشگاهها وجودندارد. وي در مورد راههاي ايجاد علاقه دركودكان ونوجوانان براي كتابخواني مي گويد: بايد از سنين كودكي در بچه ها ايجاد علاقه كرد، متاسفانه در كشور ما كتابهاي ويژه گروههاي سني - 3 2 و 4 سال وجود ندارد حتي كتابهاي توليدي فعلي نيز در دسترس آنها قرار نمي گيرد، فكر مي كنم سيماي جمهوري اسلامي همانطور كه براي كودكان برنامه هاي سرگرم كننده دارد، بايد برنامه هايي نيز در زمينه كتاب و كتابخواني تهيه كند و حجم آن را بالاببرد. حق بين در مورد تاثير برگزاري هفته كتاب و برپايي نمايشگاههاي بين المللي و استاني در پيشبرد امر نشر مي گويد: در شرايطي كه كار ويترين كتاب مشكل دارد، ايجاد نمايشگاهها موج عظيمي را در سراسر كشور ايجاد مي كند، و از نظر اقتصادي بخش قابل توجهي از كتابهاي ناشران را به فروش مي رساند. كار هماهنگ ناشران كتاب كودك و نوجوان در قالب انجمن فرهنگي توانسته هماهنگي هاي بسياري را براي برگزاري مطلوب نمايشگاهها ايجاد كرده و ازمشكلات كار بكاهد. نادر قدياني عضو هيات مديره شركت تعاوني اتحاديه ناشران و عضو انجمن فرهنگي ناشران كتاب كودك ونوجوان نيز، در مورد لايجه معافيت مالياتي ناشران كه به تازگي به هيات وزيران تقديم شده است، مي گويد: براساس قانون مجمع امور صنفي، ناشران وظيفه دارند براساس درآمد خود از فروش كتاب، ماليات از بپردازند سه سال پيش، وزارت دارايي براي برآورد ميزان درآمد ناشران، اقدام به جمع آوري كارنامه كتابهاي چاپ شده از سوي وزارت ارشاد كرده و براساس قيمت پشت جلد كتاب، ميزان ماليات دريافتي از ناشران را مشخص مي كند; در حالي كه ناشران ضمن پرداخت 10 تا 15 درصد حق التاليف نويسندگان كتابهاي خود را با 30 تا 40 درصد تخفيف در اختيار مراكز پخش قرار مي دهند. بدين ترتيب ناشران، تنها نيمي از قيمت پشت جلد كتاب را دريافت مي كنند و نه تمام آن را. قدياني دريافت ضريب /2 75مالياتي درصد از قيمت كتاب را هزينه اي سرسام آور براي ناشران ذكر كرده و مي گويد: تشخيص درآمد اغلب مشاغل به راحتي امكانپذير نيست، در حالي كه درآمد ناشران به راحتي قابل تشخيص است، چرا كه آنها قيمت كتاب را در پشت جلد آن چاپ مي كنند. عضو هيات مديره اتحاديه ناشران اضافه مي كند: باوجود مشخص بودن وضعيت مالي، ناشران بايد دفاتر قانوني داشته باشند كه اين امر براي يك ناشر معمولي و متوسط، ماهيانه هزينه اي بالغ بر 200 هزار تومان در پي دارد. اين هزينه ها موجب دلسردي ناشران در توليد جدي كتاب، شده است. قدياني در ادامه با اشاره به تصويب قانون معافيت مراكز فرهنگي از پرداخت ماليات در سال 69 گفت: وزارت دارايي چون مراكز انتشار كتاب را جزو مراكز فرهنگي نمي دانست، اين قانون را درموردناشران اجرا نكرد ولي در استفساريه اي كه از مجلس شد، نمايندگان كار ناشران را نيز جزو كارهاي فرهنگي ومعاف از ماليات اعلام كردند، ولي اجراي قانون به سال 71 موكول شد. وي اضافه كرد: درا ين قانون، معافيت مالياتي تنها شامل ناشران جديد و به مدت پنج سال است. قدياني گفت: وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي درملاقاتي كه اخيرا با ناشران داشت قول داده كه لايحه روشن و شفافي را در اين زمينه به هيات دولت ارائه دهد. وي درمورد علت درخواست معافيت مالياتي از سوي ناشران گفت: ما به علت مسائل فني واقتصادي نمي توانيم كتابها را در تيراژ كم منتشر كنيم، لذا با چاپ كتاب در تيراژ بالا ناچاريم در طي مدت زمان طولاني آنها را بفروش بنابر برسانيم اين با توجه به افزايش نرخ تورم توليد ناشران نسبت به ساير كالاها هميشه از نظر اقتصادي در حال عقب گرد است، زيرا هميشه كتابها بر اساس قيمت پشت جلد بفروش مي رسد. وي همچنين با تشكر از وزارت ارشاد در حل مسئله مميزي كتاب گفت: اميدواريم مسئله معافيت مالياتي نيز جدي گرفته شود. قدياني در مورد كاهش بودجه دولت و نياز آن به درآمدهاي مالياتي گفت: دولت هم اكنون با خريد كتاب و دادن وام هاي كم بهره از ناشران حمايت مي كند، ماخواستار كاهش اين حمايت ها در مقابل معافيت مالياتي هستيم. عضو اتحاديه ناشران كل ماليات ناشران را حداكثر 150 ميليون تومان ذكر كرد و گفت: بخشيدن اين ماليات بار اقتصادي چنداني براي دولت ندارد. عضو اتحاديه ناشران خواستار آن شد كه تا حل مسئله معافيتي، وزارت دارايي براي كسب اطلاعات لازم در مورد در آمد ناشران، از مميزين حرفه اي و كارشناس در امر كتاب استفاده كند. وي، همچنين از دولت خواست تا با راه اندازي فروشگاههاي بزرگ كتاب نظير فروشگاههاي رفاه، ناشران را براي فروش كتابهاي خود ياري دهد. * زهرا ابراهيمي