Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771124-43907S1

Date of Document: 1999-02-13

بازي كودكان را جدي بگيريد اسباب بازي و تاثير آن بر روي كودكان شخصيت اجتماعي فرد به خاطر ايفاي نقشهاي اجتماعي تكوين مي يابد. كودك بتدريج زبان را فرا مي گيرد و به وسيله تمريناتي كه در خودي ساختن نقش ديگران به عمل مي آورد رفتار خود را معنادار در مي كند راستاي چنين روندي من فاعلي فرد به نفع من مفعولي يا كلي او تضعيف مي گردد. نوع بازي به كسب اين مهارتها و شكل گرفتن رفتار انديشمندانه كمك فراوان مي كند. دوران كودكي براي طفل به اندازه اي طولاني است كه حدود يك سوم زندگي كودك را شامل مي شود، اين دوران براي انواع بازيها بسيار مساعد است. به نظر جرج هربرت ميد وظيفه اصلي بازي، ايفاي نقش و تكوين شخصيت اجتماعي و تمرين مناسبات و روابط گروهي است. جرج هربرت ميد به روشني نشان داده است كه براي تكوين يك شخصيت اجتماعي، فرد مجبور است نقشهاي زيادي را ايفاء كند. اين نوعي كار آموزي اجتماعي است كه در كودكي به وسيله فعاليت سبكي كه بازي ناميده مي شود و زبان آن را كمك و پشتيباني مي كند، تحقق اگرچه مي يابد ميد، اساس نظريه خود را از آراء رفتارگرايان اقتباس كرده و كوشيده است تا با الهام گرفتن از افكار پيرژانت، ويليام جيمز، برگسون، فرويد مخصوصا نظرات وونت واتسن، نظريه خود را طراحي و مباني نظري آن را پي ريزي نمايد، اما فكر اصلي آن است كه شخصيت فرد در فرايند تحولات اجتماعي ظهور مي كند و در بطن زندگي كه عمده ترين مظاهر آن فعاليتهاي مختلف اجتماعي است، رشد مي يابد. همچنانكه گفته شد بازي در توسعه و تكوين شخصيت كودك تاثير دارد. در اين ميان نوع و ابزار بازي بيشتر موءثر است. بازي با اسباببازي در كشور ما نيز تبديل به يك امر معمول و متداول شده است. در خانواده هاي ايراني خريد اسباببازي براي كودكان به عنوان يك ارزش اجتماعي تبديل شده است. وقتي كه كودك گريه مي كند قول مي دهيم برايش اسباب بازي بخريم. زماني كه كودك را تشويق به كار مي كنيم مثلا تشويق به تحصيل و كارهاي خوب، براي او اسباببازي مي خريم بازي، كودك را از حالت ركود به حالت فعال و جنبوجوش درمي آورد. بازي انفرادي كودك بيشتر بعد انتزاعي و دروني است. در بازي گروهي كودك اجتماعي شدن را مي آموزد، كودك نقش مي پذيرد و نقش بازي مي كند، خود را به جاي ديگران قرار مي دهد، خود را با محيط تطبيق مي دهد، سعي مي كند خود را با همبازيهايش وفق دهد. يكي از بازيهاي معمول و مرسوم در بين كودكان بازي با اسباببازيهايشان است. كودك در بازي با اسباببازيهايش شخصيت مورد انتظار خود را پرورش مي دهد و سعي مي كند تفكرات و اندرون خود را در قالب بازي و در يك معنا كه همان شناخت وي از محيط و جامعه است را بر روي اسباب بازيهايش لحاظ كند. كودك نقشهاي متنوعي را به خود مي دهد، با نقشهايش درگير مي شود، سعي مي نمايد با آنها كنار بيايد و يا بر آنها مسلط شود، رفتاري انبساطي و شاد از خود نشان مي دهد، شوخي مي كند، حالت قهر به خود مي گيرد و هزاران موارد ديگر را ممكن است كودك در حين بازي با اسباببازيهايش به خود بگيرد. در حين اين بازيها كودك هر چيزي را كه از محيط خانواده كسب كرده است مستقيم و يا غيرمستقيم در بازيهايش منعكس مي كند. اگر شب قبل از بازي والدين، كودك با همديگر جرو بحث كنند، كودك هم ممكن است با اسباببازيهايش در حين بازي همان عمل را تكرار كند. اگر والدين كودك به ميهماني بروند، كودك در بازي با اسباببازيهايش به ميهماني مي رود. بنابراين كودك الگوها و ساختارهاي حاكم بر محيط خانواده را كسب مي نمايد و تلاش مي كند همان ساختارها را بر خود نهادينه نمايد و در عمل همان الگوها را به نوعي در زندگي، حال با بازي هايش باشد و يا حال در محيط زندگي، پياده نمايد. اسباببازيهائي هستند كه ناخودآگاه بعضي از جنبه هاي منفي اجتماعي را بيشتر تبليغ مي كنند. يكي از اين اسباببازيهااسلحه، تفنگ و وسايل شبيه به آنها، مي باشد. بازي با اسباببازيهاي خشونت زا كودك را از لحاظ رواني و اجتماعي به عامل خشونت گرايش مي دهد، مخصوصا اگر اين بازيها به صورت منظم و مرتب تكرار شود كودك ممكن است بعد از بازي با اسباببازيهايش با وسايل سرد و احيانا اگر در دسترس باشد با وسايل گرم عمل خشونت را اجرا نمايد. كودك با شرطي شدن و انجام دادن عمل خشونت زا كم كم باورش مي شود كه روحيه اش براي اين كار مناسب است. احيانا در بازي با كودكان ديگر، ارتكاب به خشونت در كودكي كه با اسباببازيهاي خشونت زا بازي كرده است بيشتر است. بيشتر دختران اسباببازيهاي ساده، تجملاتي، زينتي و عروسكها را ترجيح مي دهند. درست است كه روحيه دختران با توجه به خلقت آفرينش الهي به كارهاي ظريف، حساس و بشاش و غيره بيشتر متمايل است، اما با انجام اين كارهاو انتخاب اين جور اسباببازيها دختران از وظايف و نقش اجتماعي كه برعهده دارند كم كم غافل مي شوند. كودك را اگر در همان كودكي به كارهاي صرفا تفريحي و سرگرمي و بازيچه هدايتشان كنيم در بزرگسالي روحيه انجام كارهاي بهتر و اجتماعي در وي تضعيف خواهد شد. دختر كوچك با عروسك خود حتما در يك گوشه چهارديواري بازي خواهد كرد و از لحاظ رواني به خود تلقين مي كند كار دختران و زنان در داخل خانه است. يك نوع احساس سرخوردگي اجتماعي در طول زندگي، با دختر همراه خواهد شد. اسباببازيها براي ما ظاهرا بي ارزش هستند، ولي اين طور نيست، همين كه آن را براي فرزند دلبندتان به عنوان هديه و كادو مي خريد مطمئنا داراي ارزش است ولو ارزش مادي آن كم نگرش باشد كودكان به اسباببازي با نگرش والدين فرق مي كند. كودك اسباببازي را به عنوان مونس و همدم مي بيند، بدان عشق مي ورزد، دوستش دارد، و با تمام وجود دركش مي كند. بازي با اسباب بازي خلاقيت و تفكر دروني كودك را تحريك مي كند. به كودك هدف مي دهد، اگر بازي يك دختر كوچولو با عروسك كوچكش را مشاهده كنيد، خواهيد ديد كودك در آن بازي چندين نقش را مي پذيرد. اول آنكه كودك آن عروسك را به عنوان فرزند نگهداري مي كند. دوم نقش مادر آن عروسك را، دختر كوچولو بر عهده مي گيرد. همزمان دختر كوچولو نقشهاي مادر بودن و فرزند بودن را در حد ظرفيت كودكانه با مهارت بازي مي كند. در اين بازي ساده كودك با قبول كردن نقشها، خود را از تنها بودن خارج و به اجتماع پيوند مي زند. در اين بازي كودك مهارت هاي اجتماعي را هم ياد مي گيرد و هم اجرا مي نمايد. كودك فكر و تخيلات خود را در قالب بازي لحاظ مي كند، نقشه مي كشد، حتي نوع برخورد خود را تعديل و تثبيت مي نمايد و در يك معناي كلي نگرشهاي اجتماعي را با رل بازي در خود تقويت مي نمايد. يكي از روشهاي معمول در بازي كودكان انتخاب مكان بازي است. دختران دوست دارند با اسباببازيهايشان در داخل خانه بازي و پسران ترجيح مي دهند با اسباببازيهايشان در خارج از خانه بازي كنند. در اين ميان انتخاب نوع اسباب بازي از طرف والدين در تعيين مكان بازي اسباببازيها تاثير دارد. با انتخاب عروسك براي دختران آنان را تشويق به بازي در چهارچوب چهارديواري خانه مي كنيم، با انتخاب توپهاي ورزشي فوتبال و واليبال و يا اسباببازيهاي ديگر پسران را تشويق به بازي در مكان خارج از خانه مي نماييم. خانواده ها بايد در انتخاب نوع اسباببازي و بدنبال آن مكان اسباببازي فرزندان حساس باشند تا با روحيه فرزندان مناسبت داشته باشند. در هنگام بازي نبايد يكي از دو فرزند دختر و يا پسر نقشهاي منفي را به طور منظم و تكراري بازي نمايند. مثلا نبايد كودك هميشه نقش، جنگجوي بي رحم، دزد، نادان و... را كه جنبه منفي دارند، به صورت منظم و تكراري به عهده گيرد، زيرا همانطوري كه قبلا گفته شد با تكرار اعمال فوق به مرور كودك خود را متقاعد مي كند شايد همانطوري كه نقش بازي مي كند هست. در پايان پيشنهاد مي شود والدين نكات زير را در مورد موضوع بازي كودكان رعايت كنند: - 1 در تعيين نوع بازي و انتخاب اسباببازي و نحوه برخورد با كودكان كوشا و حساس باشند زيرا هر عملي از والدين از طرف كودك به عنوان ارزش و امر اجتماعي مطلوب محسوب مي شود. - 2 در خريدن اسباب بازيها به سليقه ها و انتخاب كودك بها بدهيد. - 3 كودكان را به بازي هاي گروهي و مشاركتي و به دور از خشونت و پرخاشگري، ترغيب كنيد. - 4 بازي كودكان را در دوره كودكي به عنوان پيش زمينه اي براي اجتماعي شدن و جامعه پذير شدن تلقي كنيد. - 5 از خريدن اسباببازيهاي خشونت زا كه بر روحيه كودك تاثير منفي مي گذارد، جدا خودداري كنيد. - 6 كودكان را به بازي با اسباببازيهايي سوق دهيد كه در آن تفكر و خلاقيت وجود داشته باشد. - 7 كودكان را در بازي با اسباببازيهايشان كمك نماييد. همبازي شدن بزرگترها با كودكان بسيار موءثر است. - 8 كودك را در بازي با اسباببازيهايش به نقش اجتماعي كه بعدا بر عهده خواهند گرفت آگاه كنيد. - 9 سعي كنيد اسباببازيهاي متنوعي براي كودكان خريداري كنيد تا كودك در هنگام بازي حالت كسلي و يكنواختي نداشته اسباببازيهاي باشد متنوع و توام با سليقه كودكان، هدف و چشم انداز كودك را شفاف و بزرگتر مي كنند. گردآوري و تنظيم: لطف الله بابايي اونبر بگلو * منبع: كتاب نظريه هاي جامعه شناسي، غلامعباس توسلي