Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771120-43896S8

Date of Document: 1999-02-09

كارت اعتباري، جايگزين مطمئن پول * استفاده از كارت اعتباري علاوه بر صرفه جويي در هزينه هاي فردي و ملي، امنيت بيشتر و افزايش گردش معاملات اقتصادي، موجب جذب نقدينگي در گردش و كنترل آن در جهت كاهش تورم مي شود گروه اقتصادي: همه ساله با نزديك شدن به پايان سال و افزايش خريدهاي مردم، پرداختهاي دولت و شركتهاي خصوصي و تسويه حسابهاي مالي، شاهد مراجعه زياد مردم به شعب بانكها، صف هاي طولاني و متراكم در برابر باجه ها، كمبود اسكناس براي پرداخت به مردم، برخوردهاي ناخوشايند بين مشتريان كلافه شده و كارمندان زحمتكش بانكها و مشكلاتي از اين دست هستيم. راه ساده و قطعي و انحصاري رفع اين مشكل نيز استفاده از كارت هاي اعتباري است، اما همچنانكه در متن اين مقاله آمده است، تا زماني كه بانكها حركتي جدي و فعال را در اين زمينه آغاز نكنند و دست كم چك هاي اعتباري و مسافرتي يكديگر را قبول نكنند، نمي توان حل اين مشكل را انتظار داشت. هنگامي كه براي نخستين بار طلا و نقره به صورت سكه ضرب شد، پول به علت سه مشخصه اصلي: راحتي، سادگي و سرعت استفاده به عنوان بهترين وسيله پرداخت مطرح شد. هم اكنون نيز پول الكترونيكي بزرگترين انقلاب را در نظام پولي ايجاد كرده تا است آنجا كه جيمز كاسگراو مديرعامل بخش خدمات چندرسانه اي اي. تي. اند. تي مي گويد: نظام مالي الكترونيكي به راستي بر نحوه انجام كسب و كار در سراسر جهان اثر خواهد گذاشت و ريارد كراون مدير ارشد سازمان خدمات مالي كي. پي. ام. جي نيز مي گويد: بشر در آستانه انقلابي ديگر، مانند انقلاب صنعتي قرار دارد و چرخه جايگزيني پول، گامهاي نخستين خود را برداشته است. امروزه با سپري شدن عصر صنعتي، رشد دانش فني، بويژه در زمينه هاي كامپيوتر، الكترونيك و مخابرات، تمامي جنبه هاي زندگي اجتماعي و اقتصادي انسان را تحت الشعاع قرار داده، به طوري كه بانكداري الكترونيكي و انتقال منابع مالي نيز از اين تاثير مستثني نبوده و هم اكنون از اهم مباحث اقتصادي، بانكي روز در دنيا به شمار مي رود. با اين اوصاف مشاهده مي كنيم رفته رفته طي چند سال آينده در سايه اين فن آوري جديد، به استثناي برخي از كشورهاي جهان سوم، پول كاغذي همان سرنوشتي را خواهد داشت كه مبادله كالا با كالا در زمان سپري شدن عصر كشاورزي داشت. حال طي اين مقال بر آن هستيم تا مطالبي چند پيرامون كارتهاي اعتباري و ضرورت استفاده از آنها را ارائه كنيم. كارت اعتباري كارت اعتباري عبارت است از كارتي كه بانك يا غير آن (ساير موءسسات مالي ) دراختيار مشتري قرار داده و او مي تواند كالاي موردنياز خود را به صورت نسيه يا قرض دريافت كند و هر صاحب كارت داراي يك سقف اعتباري بوده كه به موجودي او در حساب بانكي وي ارتباطي ندارد و در دفتر كارتهاي اعتباري بانك مشخص مي شود. كارتهاي اعتباري داراي انواع مختلفي هستند كه برحسب نوع و تكنولوژي، موارد استفاده هاي گوناگوني دارند مانند كارتهاي هوشمند، كارتهاي ذخيره ارزش (CARD VALUE STORED) ويزا، كارت (CARD VISA) مستر، كارد (CARD MASTER)،، عابربانك ملي كارت، كارتهاي تفريحي و سياحتي و... اجزاي تشكيل دهنده نظام كارت الف ) دارنده كارت هر شخص حقيقي كه مشتري بانك بوده، جهت اخذ كارت مي تواند به بانك خود مراجعه كند كه در صورت داشتن شرايط و صلاحيت لازم، كارت براي وي صادر شود. ب ) پذيرنده كارت كليه مراكز تجاري كه كالا و خدمات به مشتريان خود ارائه مي كنند، ضمن عقد قرارداد با بانك خود، قبول مي كنند كه درصورت مراجعه مشتري با كارت بانكي مورد توافق، بدون اخذ مبلغ معامله به شكل پول نقد، كارت وي را قبول و به پردازش عمليات معامله اقدام كنند. ج ) بانك پذيرنده كارت بانكي است كه با پذيرنده كارت قرارداد بسته و در مقابل اسناد دريافتي از پذيرنده كارت، طبق مقررات، پس از كسر كارمزد حساب وي را بستانكار مي كند. د ) كارگزار تهاتر و تسويه بين بانكي موءسسه يا سازماني است كه ارتباط بين بانكها را جهت تهاتر و تسويه اقلام خود در زمينه كارت برقرار مي كند. ه - - بانك صادركننده بانكي است كه كارتهاي بانكي را صادر كرده و به مشتريان خود طبق ضوابط خاص، ارائه مي كند. ويژگيها و مزاياي كارتهاي اعتباري سرعت انتقال و حذف عمليات اضافي بانكها بدون شك با فراگير شدن استفاده از كارت، ضمن انتقال سريع و كوتاه مدت مبلغ موردنظر از حسابي به حساب ديگر (فرآيند معامله ) بسياري از عمليات اضافي بانكها حذف شده و در وقت مشتريان نيز صرفه جويي مي شود. ثبت و بايگاني آني معاملات استفاده از كارتهاي اعتباري و يا به عبارتي پول الكترونيكي موجب مي شود كه ازطريق آن ثبت و بايگاني موضوع معاملات در حداقل زمان ممكن صورت گرفته و از بسياري نابسامانيها و ناهنجاريها، فرار از پرداخت ماليات و ارتشاء و... كه با نظام سنتي پول همراه است، جلوگيري شود. جذب نقدينگي در گردش و كنترل آن با استفاده از اين كارتها در سطح وسيع جامعه، حجم بسيار بالايي از نقدينگي در گردش توسط بانكها جذب و ذخيره مي شود كه به تبع آن بانكها مي توانند ضمن كنترل تورم، به آساني در جهت تحقق اهداف مربوط به توسعه ملي كشور اقدام كنند. جلوگيري از به هدررفتن سرمايه هاي ملي ناشي از امحاء اسكناسهاي فرسوده استفاده مكرر از اسكناس به مرور زمان كهنگي و فرسودگي آن را به دنبال دارد و ازطرفي از حيث بهداشت نيز خطرآفرين است. براي چاپ اسكناسهاي جديد كه جايگزين اسكناسهاي امحاء شده مي شود، هزينه هنگفتي صرف شده و نهايتا از اين طريق مقادير زيادي از سرمايه هاي ملي به هدر مي رود. درحالي كه استفاده از كارتهاي اعتباري مي تواند ضمن بودن جايگزيني راحت و مطمئن براي پول، از اين اسراف ملي جلوگيري كند. صرفه جويي در هزينه ها استفاده از كارتهاي اعتباري، موجب معافيت از صرف برخي هزينه ها و كارمزدهاي متعدد مربوط به حواله پول به داخل و يا خارج از كشور مي شود. حفظ امنيت مالي و جاني استفاده از اين كارتها باعث مي شود تا دارندگان آنها، از حمل مقادير زياد پول و متحمل شدن ريسك از دست دادن و يا تقلبي بودن آن رها شوند و همچنين ضمن حفظ امنيت جاني خود با خاطري آسوده به انجام معاملات موردنظر بپردازند. افزايش گردش معاملات اقتصادي افزايش قدرت موءسسات و يا بانكهاي صادركننده كارت براي تامين نامحدود اعتبار منجر به افزايش معاملات اقتصادي مي شود و همچنين از آنجا كه خدمات اين كارتها به طور عمده به شرايط بازار و تقاضاي آن بستگي دارد، مسئولان و مديران كه وظيفه تدوين و اجراي اين استراتژي را دارند مي توانند در همه مواقع عكس العملهاي لازم را بروز دهند. كارتهاي اعتباري در ايران ) 1 كارتهاي بين المللي سابقه كارتهاي اعتباري در ايران به چند سال اخير بازمي گردد. طي اين چند سال، برخي از بانكهاي معتبر كشور ازجمله بانك ملي و صادرات با وقوف به اهميت كارتهاي بانكي، شروع به استفاده از انواع متنوع آنها كردند كه اوج آن را مي توان در كارتهاي بانكي ويزا و مستركارت ديد. همچنين بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران در سال 1370 به منظور توسعه ارتباطات مالي و تسهيل در مبادلات پولي بين ايران و ساير كشورهاي جهان به سيستم بانكي كشور مجوز داد تا با موءسسات صادركننده كارتهاي اعتباري وارد مذاكره و عقد قرارداد برهمين شوند اساس بانكهاي ملي و صادرات ايران مجوز همكاري با ويزا و مستركارت را دريافت كردند و درحال حاضر در ايران 500 عامل شامل مهمانسراها هتل ها فروشگاهها و.. ارائه كننده خدمات مربوط به كارت هاي بين المللي ويزا و مستركارت هستند و بانكهاي صادرات و ملي كارگزاري آنها را به عهده دارند. ) 2 كارتهاي داخلي درحال حاضر بانك سپه و ملت كارت ATM صادر و دراختيار مشتريان، قرار مي دهند. اين نوع كارت تنها براي اخذ پول نقد مي تواند قابل استفاده باشد و امكان خريد كالا و خدمات براي آن وجود ندارد. هم اكنون كارتهاي صادرشده توسط بانكها تنها در هاي ATM همان بانك قابل استفاده بود، و رابطه بين بانكي در اين زمينه وجود ندارد. همچنين با تلاش شركت خدمات انفورماتيك ايران به عنوان مجري طرح اتوماسيون بانكي اقداماتي جهت صدور كارتهاي اعتباري انجام شده است كه در اين رابطه مي توان به صدور ملي كارت اشاره نمود. اين كارت از سال 76 از سوي دارندگان آن جهت خريد از فروشگاههاي طرف قرارداد با بانك ملي مورد استفاده قرار مي گيرد و طي آخرين آمار به دست آمده هم اكنون در حدود 600 نفر از اين كارت استفاده مي كنند. ازجمله ديگر كارتها مي توان كارت شهروند يا بن كارت كه توسط فروشگاههاي زنجيره اي صادر مي شوند را نام برد. اخيرا برخي موءسسات مالي اعتباري غيربانكي همچون موءسسه مالي و اعتباري بنياد نيز نسبت به صدور كارتهاي اعتباري حداكثر تا مبلغ ده ميليون ريال مبادرت ورزيده اند. باوجود آنچه در فوق درخصوص كارتهاي اعتباري آمده است، بايد اذعان داشت، متاسفانه همه ساله در ايران به علت فرسودگي و كهنگي اسكناس و نهايتا امحاي آنها ميليونها ريال از سرمايه هاي ملي به هدر طبق مي رود تحقيقات به عمل آمده سالانه 700 ميليون قطعه اسكناس جديد چاپ و به گردش درمي آيد لذا براي هر فرد ايراني به طور سرانه بيش از 96 قطعه اسكناس در جريان است. درحالي كه با نگاهي به كشورهاي پيشرفته كه اغلب كارتهاي اعتباري و چك را جايگزين پول كرده اند، درمي يابيم كه عمر مفيد اسكناس در آنها 8 تا 9 سال بوده و حال آنكه در كشور ما عمر اسكناسهاي /3 5درشت سال و اسكناسهاي ريز يكسال ونيم است. همچنين آمار نشان مي دهد به ازاي هر فرد ايراني 58 قطعه سكه معادل 180 تومان درجريان يعني است هر ايراني در روز بايد 180 تومان پول خرد در جيبهايش داشته باشد كه براين اساس در حال /3 5حاضر ميليارد قطعه سكه در جريان است. مطالب فوق بيانگر اين واقعيت است كه استفاده از كارتهاي اعتباري به عنوان يك وسيله مناسب و آسان مبادلاتي آنچنان كه بايد جايگاه واقعي خود را در ميان افراد جامعه پيدا نكرده اند و اغلب مردم به دليل ناآگاهي و نداشتن اطلاعات كافي درخصوص عملكرد آن، ترجيح مي دهند از پول استفاده كنند. حال آنچه در اينجا از درجه بالاي اهميت برخوردار است، اطلاع رساني جامعه و رواج فرهنگ استفاده از اين تكنولوژي و فن آوري جديد بانكي است. چرا كه اساسا استفاده از اين تكنولوژي جديد بانكي از معيارهايي چون فرهنگ جامعه، قوانين و مقررات پولي و بانكي حاكم، بافت اقتصادي جامعه، تبعات اقتصادي كاربرد شبه پول (باتوجه به اعتقاد برخي از كارشناسان اقتصادي به اثرات تورمي چنين كارتهايي ) و بافت و تركيب واحدهاي اقتصادي (مراكز فروش ) متاثر است. مادام كه سيستم بانكي كشور و موءسسات مالي در اين بخش حركتي فعالانه، منسجم و همه جانبه را آغاز نكنند، نمي توان استفاده وسيع و كاربردي از اين وسيله پيشرفته مبادلاتي و حركت به سوي جايگزين نمودن آن با پول را در كشور انتظار داشت. پيشنهادها: - 1 شناساندن هرچه بيشتر كارتهاي اعتباري و مزاياي استفاده از آن در جامعه با توسل به شيوه هاي ذيل: الف ) ترتيب ميزگردهاي راديو - تلويزيوني با حضور مديران عامل بانكها، كارشناسان ذيربط و همچنين صاحبان فروشگاههاي بزرگ كشور، به ويژه فروشگاههاي زنجيره اي رفاه، قدس، شهروند و... با هدف ارائه اطلاعات لازم در زمينه كارتهاي اعتباري، انواع و كاربردهاي مختلف آن، مزايا، شرايط دريافت و.. به افراد جامعه و نيز دادن اطمينان به مشتريان درخصوص پذيرش بلامانع اين كارتها توسط مراكز خريد ب ) تهيه تيزرهاي تبليغاتي جذاب و پخش آن از طريق سيما ضمن ارائه اطلاعات لازم در اين زمينه ج ) پوشش اطلاعاتي گسترده در زمينه يادشده توسط مطبوعات بويژه، روزنامه هاي كثيرالانتشار - 2 هم اكنون پول همه جا و توسط همه افراد پذيرفته مي شود. كارت اعتباري نيز قبل از اينكه توسط مشتريان موردقبول واقع شود، بايد با درجه اطمينان بالا از سوي فروشندگان مورد استقبال واقع شود و تنها از اين طريق است كه اين كارت مي تواند جايگزين واقعي پول شود. بنابراين كارت اعتباري بايد جزئي از يك سيستم باز باشد و نمي تواند صرفا براي موارد معدود مورد استفاده قرار گيرد. بلكه بايد مكانيزمي كه پول را از كارت به فروشنده و از آن به بانك منتقل مي كند، براساس استانداردهاي بين المللي صورت پذيرد و درحقيقت هم به شكلي كليد موفقيت است. - 3 پيشنهاد مي شود بانك مركزي به تاسيس يك مركز انسجام يافته به طور مكانيزه مبادرت ورزد و از اين طريق به گردآوري كليه اطلاعات مشتريان بدحساب اقدام كند و آنها را به صورت ديسك دراختيار بانكها قرار دهد. بانكها نيز از دارندگان حساب، صورت عمليات و وضعيت دارايي و مالي تهيه كنند و صورتهاي مزبور را با يكديگر مبادله كنند تا كليه اطلاعات متمركز شود. به اين ترتيب آمادگي جهت صدور كارت اعتباري قابل اطمينان فراهم خواهدشد. - 4 گسترش فعاليتهاي سيستم بانكي در جهت صدور كارتهاي اعتباري و انواع آن. - 5 جهت ارائه خدمات بيشتر به مشتريان تسريع در صدور كارتهاي فوق الذكر و كنترل صورتحسابها و موجودي حسابها، پيشنهاد مي شود غرفه هايي از بانكهاي طرف قرارداد در فروشگاههاي موردنظر مستقر شود. - 6 از آنجا كه پرداخت قبوض آب برق تلفن و گاز علاوه بر انجام برخي عمليات بانكي توسط بانكها موجب صرف وقت زياد براي آنها و نيز مشتريان مي شود و ازطرفي خود به نوعي ردوبدل كردن مستقيم پول را به همراه دارد، صدور كارتهايي ويژه در اين خصوص توسط سيستم بانكي كشور مي تواند به عنوان يكي ديگر از موارد پيشنهادي مطرح شود. گردآورنده: آسيه بيات