Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771119-43880S1

Date of Document: 1999-02-08

كابوس واي - كا 2 گزارشي از بحران كامپيوترها در سال: 2000 در * نخستين ثانيه آغاز سال 2000 ميليون ها كامپيوتر در سراسر جهان از كار خواهند افتاد * اصلاح نرم افزارهاي موجود و تطبيق دادن آنها براي سال به 2000 بعد مخارج سنگيني براي شركت ها بانك ها و ساير موسسات ايجاد مي كند و پيش بيني مي شود اصلاح اين نرم افزارها حدود 1600 ميليارد دلار هزينه داشته باشد برنامه نويسان كامپيوتر در سالهاي 1970 و 1980 فكر مي كردند كه سال 2000 به اين زودي ها فرانمي رسد در حالي كه كمتر از يازده ماه ديگر اين سال فرامي رسد و تكنولوژي كامپيوتر را از نظر سخت افزار و نرم افزار در بحران عظيمي فرومي برد. در حافظه صدها ميليون كامپيوتر دو رقم براي روز دو رقم براي ماه كه حداكثر عدد آنها 31 و 12 است تعيين شده است. ولي براي سال كه چهار رقمي است دو رقم سمت چپ عدد 19 تعيين شد و تنها دو رقم سمت راست قابل تغيير بود. در نتيجه چهار رقم سال كامپيوترها در نهايت 1999 تعيين شده است. به همين دليل در كليه برنامه ها در اولين ثانيه سال 2000 تاريخ به صورت 00 درخواهد آمد. يعني پس از آخرين ثانيه قرن بيستم كه تاريخ /12/1999 31 است در اولين ثانيه سال دو هزار تاريخ به /1/1900 1صورت درمي آيد. يعني 100 سال به عقب برمي گرديم در اين زمينه مقاله اي به دستمان رسيده است، كه با هم مي خوانيم: تكنولوژي كامپيوتر چه به لحاظ سخت افزار و چه به لحاظ نرم افزار را مي توان مهم ترين و وسيع ترين تحول در تاريخ صنعت الكترونيك ناميد. اگرچه شروع صنعت انفورماتيك و ماشين هاي محاسب بيش از 200 سال سابقه دارد ولي آنچه كه از آن مي توان به عنوان تحول تولد پديده اي به نام كامپيوتر شخصي نام برد با خروج غول پردازشگر از شيشه Z 8088 در دهه 1970 آغاز شد. صنعت نرم افزار يا برنامه نويسي در حقيقت از سالهاي 1950 در كنار روند پيشرفت كامپيوترهاي مركزي MainFrame شروع شده و زبان هايي مانند پاسكال و فورترن زمينه هاي برنامه نويسي براي اين گونه سيستم هارا فراهم كرد. در سالهاي 1970 و با سرعت بيشتري در اوايل سالهاي 80 با تولد كامپيوترهاي شخصي روند نرم افزار به سمت تطبيق با سيستم هاي جديد تغيير يافت. ولي كلا چه در كامپيوترهاي مركزي و چه در كامپيوترهاي شخصي، ظرفيت حافظه ها به علت محدود بودن و گران بودن تكنولوژي آنها در آن زمان بسيار مدنظر بود و برنامه نويسان حداكثر سعي داشتند در به كارگيري بيت هاي حافظه نهايت صرفه جويي را به عمل آورند. از اين رو در تمامي فرمان ها و دستورات از كدگذاري و اختصار كلمات و جملات استفاده مي شود. فرضا از كاراكتر CD به جاي Directory Change و يا DLT به جاي Delete و يا CLR به جاي CleanScreen استفاده مي شد. اين امر در مورد ثبت تاريخ در BIOS كليه سيستم ها و نيز در خط به خط اكثر برنامه هايي كه نوشته شد به صورت يك قرارداد درآمد كه به جاي استفاده از 8 كاراكتر براي روز و ماه و سال كه قاعدتا بايد 4 رقمي مي بود از شش محل در حافظه به صورت دو رقم براي روز و دو رقم براي ماه و دو رقم براي سال به صورت DD- MM-YY استفاده شد. انتخاب دو رقم براي روز و دو رقم براي ماه كه حداكثر عدد آنها 31 و بود 12 اشكال نداشت. ولي براي سال كه چهار رقمي بود دو رقم 19 در سمت چپ دو رقم YY را به صورت دستور لازم الاجرا يا Default استفاده كردند. از اين رو تحت فرمان ها و دستوراتي كه در برنامه ها گنجانيده شد، براي رقم سال فقط دو رقم سمت راست به عنوان متغير انتخاب شد و دو رقم سمت چپ كه تا سال 1999 قاعدتا هميشه 19 مي بود از حالت متغير خارج و به صورت فرمان هميشگي و لازم الاجراء انتخاب از شد نقطه نظر رواني، شايد تحولات و فشارهاي طاقت فرساي تكنولوژي كامپيوتر آن چنان سريع بود كه باعث شد متخصصين و برنامه نويسان كه در اين رودخانه پرجنب و جوش و پرتلاطم شنا مي كردند، در اين تصور نبودند كه خيلي زود قرن بيستم به انتها مي رسد و دو رقم سمت چپ تاريخ از 19 به 20 تبديل خواهد شد و لذا نبايد اين دو رقم را به صورت ثابت، جاوداني و از لحاظ اصلاح نرم افزاري Default تصور كرد. بحران از كجا شروع؟ مي شود بحران ناشي از تغيير تاريخ سال در دو رقم سمت چپ را بايد از دو زاويه بررسي كرد. زاويه سخت افزاري و زاويه نرم افزاري. بحران سخت افزاري در YK( واي - 2 2 كا ) مربوط به تغييرات در BIOS مادربوردها مي شود. در BIOS صدها ميليون كامپيوتر در سراسر جهان، تاريخ به صورتي كه ذكر شد ثبت شده و براي اصلاح سخت افزاري اين سيستم ها بايد برنامه BIOS آنها تغيير يابد. ظاهرا تغيير برنامه تقويم در BIOS مادربوردها يك كار ساده است. چه از طريق پاك كردن BIOS و پروگرام كردن مجدد آن و چه اخيرا از طريق استخراج و پياده كردن از طريق سايت هاي پيش بيني شده در اينترنت. اين كار شايد در كمتر از 10 دقيقه انجام شود ولي بايد توجه شود كه اين كار براي تغيير BIOS تعداد كمي كامپيوتر ساده است، ولي براي صدها ميليون كامپيوتر، بخصوص در حالتي كه آنها در شبكه هاي وسيع در مراكزي مانند بانك ها و ادارات و شركت هاي بزرگ دنيا جاي دارند، تغيير BIOS كار راحتي نيست و يك پروژه عظيم و وقت گير خواهد بود و بايد ديد چگونه بايد صدها ميليون كامپيوتر را از شبكه كاري آن جدا و BIOS آنها را تغيير داد. در حال حاضر اين، كامپيوترها به كمك BIOS خود هربار كه سيستم را روشن مي كنيم، با سيستم تقويمي DD- MM-YY به كار مي افتند ولي در اولين ثانيه سال 2000 در دو رقم محل YY رقم OO ظاهر خواهد شد كه براي سيستم قابل تشخيص نيست و به زبان ساده، سيستم خود را نخواهد شناخت، ضمن آن كه در كليه برنامه هاي موجود در خود، تاريخ به صورت OO ظاهر خواهد شد. بحران از ديد نرم افزاري وسيع تر است. در ميليونها خط دستورات كه هر برنامه مانند نرم افزارهاي حسابداري، انبارداري، بانك هاي اطلاعاتي و غيره بكار رفته است، در كليه برنامه ها در اولين ثانيه سال 2000 تاريخ به صورت OO درخواهد آمد، يعني محاسبه اي كه در آخرين ثانيه قرن بيستم در برنامه هاي كامپيوتري انجام مي شود، تاريخ به /12/99 31صورت است ولي در اولين ثانيه قرن بيست و يكم تاريخ كامپيوتر به جاي آن كه يك ثانيه به جلو برود، به /01/1900 01تبديل خواهد شد. يعني تاريخ 31 ميليون و 536 هزار ثانيه به عقب برمي گردد. حال تصور كنيد كه اين امر در هزاران هزار محاسبات رياضي پيچيده نرم افزارها مانند عمليات مالي انبارداري، ماليات و غيره چه تاثير سويي خواهد گذاشت. زمان به عقب برخواهد گشت! در حقيقت بايد گفت تقويم سيستم ها و مبناي زمان كه در سيستم ها، ثانيه به ثانيه زمان را به سمت جلو سپري مي كند، چنانچه BIOS و نرم افزارها اصلاح نشوند، در اولين ثانيه شروع سال 2000 يك صد سال به عقب برمي گردد يعني زماني كه هنوز اتومبيل ها به صورت كامل اختراع نشده و هواپيماها هنوز به صورت آزمايشي چند دقيقه اي در سطح پايين پرواز مي كنند و هفت تيركش هاي تگزاسي هنوز سوار بر اسب هستند، و جنگ جهاني اول هنوز صورت نگرفته است. اما اين، فرم طنز ماجرا است، براي تجسم شكل واقعي بحران در بازگشت زمان در كامپيوتر به سال 1900 به مثال هاي ذيل توجه نماييد: شركت بيمه اي مشتري خود را به مدت يك سال بيمه كرده و تاريخ انقضاء بيمه نامه، يك سال كامل از تاريخ صدور بيمه نامه اگر است اين شركت مشتري خود را در /تاريخ 31 /99 12بيمه كند در فرداي آن روز كامپيوتر مدت قرارداد را به جاي آن كه يك روز فرض كند، يك صد سال فرض خواهد كرد. لذا از نظر نرم افزار مربوطه، بيمه مشتري باطل، و يا مشتري براي حق بيمه، يك صد سال به شركت بيمه بدهكار خواهدشد. همچنين شركت هاي خدماتي كه هزينه خود را براساس مدت قرارداد دريافت مي كنند، نيز چنين خواهد بود. علاوه بر اين كارخانه يا سوپرماركتي را در نظر بگيريد كه در سيستم نرم افزاري كنترل كالا قيد شده است هر كالايي كه 3 ماه در انبار بود، بايد از انبار خارج شود و اگر اين كالاها /12/99 31در وارد انبار شوند تاريخ ماندن آنها در انبار در فرداي آن روز منهاي صد ( -) 100 سال نشان داده خواهد شد كه يا براي كامپيوتر قابل درك نيست و يا آن كه دستور مي دهد همه اين كالاها بايد از انبار خارج شوند. كارمندي كه حق بازنشستگي خود را دريافت مي كند، اگر در سيستم گفته شده است كه او بايد از 60 سالگي حقوق بازنشستگي خود را دريافت كند در اولين ثانيه سال 2000 در سن او ارقام غير قابل قبول ظاهر خواهد شد كه ممكن است از دريافت حقوق بازنشستگي، خود محروم شود. وسعت بحران چه اندازه؟ است ابعاد بحران YKرا 2 نيز بايد از دو ديدگاه بررسي كرد: ديدگاه اول اقتصادي و ديدگاه دوم عملياتي از است نظر اقتصادي برآوردهايي كه توسط موءسسات تحقيقاتي نرم افزار به عمل آمده، حاكي از آن است كه اصلاح نرم افزارهاي موجود و تطبيق دادن آنها براي بعد از سال 2000 مخارج بسيار گزافي براي شركت ها و بانك ها و ساير موءسساتي كه اين نرم افزارها را استفاده مي كنند، دربردارد. موءسسه تحقيقاتي كارتنر اين رقم را 1500 ميليارد دلار و موءسسه تحقيقاتي بهره وري در نرم افزارها، اين رقم را ميليارد 1600 دلار تخمين زده است. طبق برآورد اين موسسات تحقيقاتي، نيروي انساني لازم براي تصحيح سيستم ها معادل 75 درصد كل نيروي انساني موجود در شركت ها، بانكها و شركت هاي بيمه و ساير موءسسات استفاده كننده نرم افزارها است كه بايد قاعدتا در سال 99 وقت خود را صرف ترميم نرم افزارهاي خود كنند كه بعيد است در اين فرصت باقي مانده اين شركت ها بتوانند كل حجم كار را انجام دهند. در حقيقت تمام اين هشدارها از حداقل سه سال قبل به شركت ها داده شده بود و مديران ارشد آنها در جريان قرار داشته اند، ولي با توجه به تحولات غيرقابل پيش بيني و هميشه دور از انتظاري كه در 15 سال اخير در زمينه صنعت انفورماتيك، چه به لحاظ سخت افزار و چه به لحاظ نرم افزار وجود داشت، آنها در انتظار يك معجزه بودند كه به وقوع بپيوندد و مشكل را مانند دختر شاه پريان با تكان دادن نوك عصاي خود حل كند و قطعا صدها و هزارها برنامه نويس پير و جوان شايد به صورت سري و بي سر و صدا در اين مدت شبانه روزي كار كرده اند تا شايد به صورت تحولاتي به ناگهان، با دست پر وارد صحنه شوند و با معجزه خود، يك ره صد ساله را يك روزه طي كنند. آن گونه كه نرم افزارهاي WWW و Windows و NetScape عمل كردند و در طي مدت يك سال، از پله اول نردبان به شركت هاي چند ميليارد دلاري تبديل شدند. در اين بين، برخي شركت ها در امريكا و كانادا عاقلانه تر عمل كردند و از چند سال قبل به فكر تصحيح سيستم خود برآمدند و جهت صرفه جويي در هزينه تصحيح نرم افزارهاي خود از نرم افزارنويس هاي متخصص در كشورهاي آسيايي كه با دستمزدي بسيار نازل تر از همكارانشان در امريكا و كانادا كار مي كنند استفاده كردند. به عنوان مثال 5 شركت عمده از جمله جنرال الكتريك و دو بانك و دو شركت بيمه بزرگ در اين كشورها بيش از 3 ميليارد دلار قرارداد نرم افزاري با شركت هاي نرم افزاري هند امضاء كردند كه بازار بسيار خوبي در اين زمينه، براي مهندسان جوان نرم افزار هند ايجاد شد و قطعا اين بازار در تتمه سال 99 و حتي در سال داغ تر 2000 خواهد بود. اما از زاويه عملياتي بحران YKدست 2 و پاگيرتر است و چنانچه سيستم هاي نرم افزاري تا پايان آخرين ثانيه 1999 اصلاح نشوند، دستورات عملياتي براي شركت هايي مانند خطوط هواپيمايي و ساير اركان حمل و نقل در دنيا، سيستم هاي توزيع كالا، نيروگاههاي برق و سيستم هاي تصفيه آب و صدها مورد عملياتي ديگر در سرتاسر دنيا مختل خواهد شد. در اين زمينه شركت ها و موءسسات تجاري و عملياتي دنيا از هم اكنون حالت فوق العاده اعلام كرده اند. به عنوان مثال خطوط هواپيمايي كا. ال. ام ( KLM) رسما اعلام كرده است به علت آگاه نبودن از عواقب YKكليه 2 پروازهايش را در روز اول ژانويه 2000 لغو اعلام كرده است و در آن روز هيچ پروازي در اين شركت انجام نخواهد شد و ساير خطوط هوايي جهان نيز تلويحا جهت دور نگاهداشتن خود از حوادث احتمالي، تصميم به لغو كليه عمليات خود در اول ژانويه سال 2000 كرده اند. صليب سرخ جهاني دستورات و توصيه هاي ايمني مانند داشتن چراغ قوه و مقداري سوخت و خواربار براي نقاط استراتژيك دنيا صادر كرده است و موءسسات توزيع كننده مواد غذايي، به سرعت در صدد تهيه مواد به صورت ذخيره براي خود هستند. كارشناسان اقتصادي دنيا نيز توصيه كرده اند صاحبان حساب جاري مقداري پول نقد به صورت ذخيره در صندوق خود در شروع سال 2000 داشته باشند. اما شكي نيست كه در اين مدت بسيار كم و تنگ باقي مانده از سال 1999 هزاران متخصص نرم افزار شبانه روز كار خواهند كرد. شايد راه علاج بهتر و سريع تري بيابند تا هم دنياي انفورماتيك را از بحران نجات دهند و هم شانس خود را براي پيمودن ره صد ساله در يك شب آزمايش كنند. * مهندس فرحبخش ( بهروز ) سيف