Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771115-43840S1

Date of Document: 1999-02-04

تئاتر لاهوتي امسال هفتادساله مي شود گفت وگوباعبدالرشيد اف عيسي، رئيس تئاتر لاهوتي از كشور تاجيكستان اشاره: ايران و تاجيكستان به عنوان دو كشور نزديك به لحاظ فرهنگي و ايدئولوژيكي از يكديگر تاثير پذيرفته اند. زبان و ادبيات واحد به عنوان دو ملاك عمومي، مشخص ترين نمونه تاثير اين فرهنگها بر يكديگر است. گروه تئاتري لاهوتي يكي از معروفترين گروههاي تئاتري است كه در كشور تاجيكستان فعاليت دارد. اين گروه در هفدهمين جشنواره تئاتر فجر نمايش بهرام چوبينه را بر صحنه برده است. عبدالرشيد اف عيسي رئيس تئاتر لاهوتي در گفتگويي درباره تاريخچه تئاتر در اين كشور و فضاي كار هنرمندان در آن كشور توضيحات مفصلي داده است. شما به عنوان رئيس يكي از تئاترهاي معروف تاجيك، بفرمائيد آيا اين هنر، زمينه تاريخي گسترده اي در كشورتان؟ دارد حدود هزار و صد سال پيش، يكي از دولتهاي پر اقتدار سياسي و فرهنگي برحيطه وسيعي از جغرافياي شرق حاكم بود. در بين پادشاهان مختلف اين دولت كه همان دولت ساماني است، شاه اسماعيل ساماني بيش از ديگر پادشاهان اين دوره به فرهنگ و هنر كشورش اهميت مي داد و درست در زمان او بود كه ابوعبدالله رودكي ظهور كرد و ادبيات فارسي پايه گذاري شد. ابوعلي سينا، حكيم فردوسي، ابونصر فارابي، ابوريحان بيروني.. هر يك از بزرگاني بودند كه در اين دولت پرورش يافتند و نمونه هاي اصيل فرهنگ و ادب را در شعر، نظم و فلسفه پديد آوردند. اين دولت در احياء فرهنگ و هنر ماوراءالنهر تاثيري بسزا داشته و به دنبال اين تاثيرگذاري، هنر و ادبيات تاجيك هم از دوران قبل و از زماني كه اين كشور جزو كشورهاي متبوع روسيه سابق بود تا كنون از دولت ساماني تاثيري فراوان پذيرفته است. اما اين ريشه تاريخي، بسيار نزديك به ريشه هاي تاريخي ايراني دارد! بله چون اصولا ايران و تاجيكستان در فرهنگ و تمدن جدا از يكديگر نيستند. اين دو كشور ريشه هاي مشترك فرهنگي عميقي با يكديگر دارند و در آن دوران احتمالا به عنوان يك قلمرو واحد براي دولت ساماني بوده است. پس شما تلاش فراواني براي بازگشت به فرهنگ اصيل و غني خود؟ داريد بله درست همين طور است و درست به همين علت است كه قصد داريم امسال در سپتامبرجشن 1999 هزارو صدمين سال حكومت ساماني را در كشورمان بر پا كنيم. ما از اين روز به عنوان روز استقلال تاجيك ياد مي كنيم و در اين جشن مجسمه اسماعيل ساماني را كه حدود 40 متر ارتفاع دارد در ميدان آزادي دوشنبه مستقر خواهيم كرد. آيا اين جشن، يك مراسم ملي است و يا از سوي سازمانهاي جهاني هم حمايت مي شود! اين جشن يك مراسم ملي است. اما سازمان يونسكو نيز در برگزاري اين مراسم شركت دارد. و تئاتر شما يعني تئاتر لاهوتي چه پيشينه تاريخي ؟ دارد تئاتر لاهوتي يكي از تئاترهاي دولتي است كه زير نظر دولت است و از آن به عنوان تئاتر ملي تاجيك ياد مي شود. اين تئاتر امسال هفتادساله مي شود و بزرگترين و رسمي ترين تئاتر در كشور تاجيكستان است كه ديگر تئاترهاي دولتي تاجيك از آن منشعب شده است. يعني تئاتر در كشور شما يك هنر دولتي؟ است تمام تئاترها در تاجيكستان دولتي هستند و از طرف دولت سرمايه گذاري مي شوند. تعداد اين تئاترها در كشور شما چند؟ تاست تئاترهاي بزرگ در تاجيكستان هجده تئاتر هستند كه هزينه آنها را دولت تامين مي كند و البته تئاترهاي ديگري هم در اين كشور وجود دارند كه فعال هستند. از آنجا كه تئاترهاي بزرگ شما دولتي هستند، آيا اعمال نظر مستقيمي از سوي دولت روي نحوه فعاليت آنها؟ مي شود اصولا دولت در شكل پيش رفته تئاترها كمتر دخالت مي كند فقط بودجه لازم را براي ادامه فعاليت آنها تامين مي كند اما براي انتخاب كارهايي كه قرار است اجرا شوند، يك شورا شامل اساتيد و هنرمندان اين رشته وجود دارد كه در انتخاب آثار شركت دارند و تصميم گيري مي كنند. هر ساله اين گروهها چه تعداد نمايش را بايستي روي صحنه ؟ ببرند سه نمايش، البته در شرايط خاص اين تعداد تغيير مي كند به عنوان مثال. امسال به خاطر جشن ملي شاه اسماعيل، يك نمايش روي صحنه مي بريم. ممكن است جشن ها و مراسمي كه در اعياد برگزار مي شود روي تعداد اجراهاي ما تاثير بگذارد. يك هنرمند تئاتر، از دولت حقوق مي گيرد يا از گروه و ماحصل فروش؟ بليت ها فروش بليت ها كفايت زندگي يك هنرمند را نمي كند. ولي از آنجا كه اصولا هنرمندان اين كشور به شغل هاي ديگري غير از حرفه هنري خود اشتغال ندارند، به همين علت حقوقي كه دولت به هنرمندان پرداخت مي كند بصورت ماهانه، زندگي آنها را تامين مي كند و البته ميزان درآمد هنرمندان به تقسيم بندي و درجه بندي آنها به لحاظ حرفه اي بستگي دارد و در اين بين تئاتر لاهوتي به خاطر اينكه بزرگترين و رسمي ترين تئاتر كشور است، بيشتر مورد توجه است. تئاتر لاهوتي بيشتر با متون نمايشي كلاسيك همخواني دارد يا مدرن و يا هر؟ دو از آنجا كه تئاترلاهوتي يك تئاتر ملي است بيشتر به آثار كلاسيك و آثار نويسندگان و درام نويسان بزرگ گرايش دارد. ما عموما نمايشنامه هايي از فرانسه، روس، ازبك، يونان، ايران و ديگر كشورها را ترجمه كرده و روي صحنه مي بريم اما از، سويي به آثار معاصر هم توجه داريم و نمايشهايي كه مربوط به نويسندگان و فضاي معاصر باشد را هم روي صحنه مي بريم. و تئاتر مدرن؟ چطور تئاتر مدرن بيشتر در بين جوانان رواج دارد و بيشترين علاقه مندان به تماشاي اين تئاترها هم در بين جوانان هستند. آنها به علت فضاي خاص هنري كه دنبال مي كنند و روحيات خاص خودشان به تئاتر مدرن گرايش دارند. اين جوانان براي كسب دانش تئاتري چه تحصيلاتي را كسب ؟ مي كنند در شهر دوشنبه يازده دانشگاه وجود دارد كه در هر دانشگاه حدود پنج تا هفت هزار دانشجو مشغول تحصيل هستند، اما دانشگاه هنرهاي زيبا در اين شهر هر سال بيست و پنج فارغ التحصيل تئاتري دارد كه در اين عرصه كار مي كنند. دوران تحصيل در اين دانشگاه پنج سال است و از ميان فارغ التحصيلان، تعدادي براي كار در تئاترهاي مختلف، انتخاب مي شوند. آيا تئاتر خياباني هم در تاجيكستان مرسوم؟ است تئاتر خياباني به مفهومي كه در ايران مرسوم است، خير. فقط در روزهاي نوروز و عيدها مثل عيد رمضان و عيد فطر و جشن هاي استقلال مراسم شادي و جشن در خيابانها به عنوان تئاتر خياباني اجرا مي شود. چرا بهرام چوبينه را براي اجرا در ايران انتخاب ؟ كرديد خوشبختانه با تمام گرفتاريهاي زمان، هنرمندان ما تئاتر را ترك نكرده اند چون ملت ما به فرهنگ و هنر خود علاقه مند است. مردم تاجيك براي رسيدن به خواسته هايش تمام مشكلات را پشت سر گذاشته اند، حالا پس از دو سال دوران جنگهاي مردمي به پايان رسيده و طعم آسايش را مي چشند. انتخاب بهرام چوبينه نيز به همين علت بود. اجراي اين نمايش در تاجيكستان با موفقيت همراه بود و مردم تاجيك از آن استقبال كردند فكر مي كنم اين نمايش به فرهنگ مردم ايران بسيار نزديك است. داستاني است از شاهنامه فردوسي شاعر بزرگ ايراني. تاكنون آيا كارهاي ايراني را هم در اين مدت اقامت در تهران;؟ ديده ايد بله، چند كار... نظرتان در باره تئاتر ايران؟ چيست به نظر مي رسد تئاتر ايراني هنوز به افسانه، فولكلوريك و فرهنگ تئوريك نزديك تر است و شايد بيشتر اساطيري بنظر مي رسد كه نشان مي دهد اين تئاتر به مردم شرق بيشتر نزديك است تا به عموم مردم در كل جهان يعني تئاتر ايران هنوز جهاني نشده و هنوز شرقي باقي مانده است چون هنوز از منطق و ديالوگ خاص خود برخوردار نيست البته تئاتر هر كشوري بر پايه تفكر و ايدئولوژي خاص آن كشور است اما اين فرهنگ مي تواند انعكاس جهاني هم داشته باشد. تئاتر ايران بيشتر درگير زمان است يعني اكثر كارها طولاني و كشدار هستند درعين حال حركات و بازي بازيگران بسيار خوب است. اما به نظر هنوز كمي سست است. اين در حالي است كه سينماي ايران يك سينماي جهاني است. سال گذشته فيلم طعم گيلاس رادركن ديدم يك فيلم بسيار عالي و جهاني اما هنوز تئاتر ايران نتوانسته به اين عرصه از تكامل برسد.