Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771112-43807S2

Date of Document: 1999-02-01

مردم با تئاتر قهر نيستند گفت وگو با حميد سمندريان * آقاي سمندريان! شما براي اولين بار است كه در جشنواره تئاتر فجر شركت مي كنيد، چه شد كه چنين تصميمي؟ گرفتيد - اجراي نمايش دايره گچي قفقازي زماني تمام شد كه نزديك ايام برگزاري جشنواره فجر بود. در همان زمان من متن بازي استريندبرگ را براي كار انتخاب كرده بودم. وقتي نمايشنامه را دست گرفتم، مركز هنرهاي نمايشي از من خواست كه حالا كه كاري را شروع كرده ام آن را براي جشنواره آماده كنم. الان هم اگر آماده شود درجشنواره اجرا خواهد شد. * چرا اين متن را انتخاب؟ كرديد - بازي استريندبرگ نوشته دورنمات است براساس نمايشنامه اي از استريندبرگ به نام رقص مرگ. در نهايت درحقيقت متن رقص را مرگ با شرايط قرن حاضر منطبق كرده و به شكل شرايط فعلي در آورده است و نام آن را هم گذاشته. بازي استريندبرگ. اين از جمله نمايشنامه هايي است كه من خيلي به آنها علاقه دارم. يعني تعارض، كنتاكت، برخورد، لاعلاجي، اجبار و طبيعت هاي سرنوشتي در آن حاكميت دارند. اين متن به تنهايي بشر مي پردازد. بشر تنهاست ولي با اين تنهايي كنار نمي آيد و مي خواهد آن را جبران لاجرم كند مي كوشد تا اين فرديت را به جمع تبديل كند. يكي از اين راهها، ازدواج است. ازدواج در حقيقت مفري است كه ما براي رفع تنهايي بر مي گزينيم. و اينجا تضاد و كنتاكت بين دو جنس مخالف شروع مي شود. در واقع زن و مرد به صورت دو دشمن پنهان و آشكار در تمام عمر با همديگر مي جنگند. اين نوع تعارض در هر شكل اجتماعي مي تواند پياده شود فقط در ازدواج نيست. در كل كائنات همه چيز با اين تعارض و دوگانگي و با همين ضد هم بودن سرپا ايستاده است. اين جبر زندگي است متنها اين جبر يك جبر تراژيك است و من هم از تم هايي كه سرنوشتي و تراژدي هستند، خوشم مي آيد. * گروهتان را چگونه انتخاب؟ كرديد - من مثل هميشه و با روشي كه روش قديمي من بوده، اين كار را كرده ام. انتخاب هنرپيشه نقش براي من اينگونه است كه بر مبناي نياز نقش، هنرپيشه انتخاب مي كنم. اين كه نقشي پير است، جوان است، خشمگين است، شاد است، عصبي يا ملايم است. اين بخشي از انتخاب مرا تشكيل مي دهد كه ببينم چه بازيگري به اين ژانرهاي متفاوت نمايشي تسلط بيشتري دارد. دوم اينكه هميشه سعي مي كنم يك حركتي را ايجاد كنم كه اين حركت به ادامه تئاتر مملكت سرويس دهد. هنرپيشه اي كه ساله 30 است مي تواند نقش يك آدم 30 ساله را بازي كند ولي 10 سال بعد ديگر نمي توانداين نقش را بازي كند بايد برود در ژانر 40 ساله. يعني ما بايد كاري كنيم كه تماشاگران همانطور كه در زندگي آدم هايي با شرايط متفاوت اجتماعي و سني را مي بينند همان را نيز در صحنه تئاتر ببينند. اين كار يك حسن ديگر هم دارد و آن اين است كه نيروي جوان وقتي در كنار يك نيروي مجرب و كاركشته قرار مي گيرد، يادگيري اش سريع تر مي شود و تجربيات آن هنرپيشه با سابقه درحين همكاري به آن ديگري منتقل مي شود. بنابر اين من هميشه سعي كرده ام از همه سنين استفاده كنم. * شما جزو كارگرداناني هستيد كه خيلي كم كار مي كنيد، علت كم كاري شما اين است كه مي خواهيد خوب كار كنيد و به كميت اهميت نمي دهيد يا اينكه شرايط براي پركاري مهيا ؟ نيست - اولا اينكه بعضي وقتها شرايط جور نمي شود. امكانات نيست. البته الان بحمدالله شرايط بهتر شده و من تصور مي كنم اگر اين سياست توجه بيشتر به هنر كه مد نظر رئيس جمهوري و وزير ارشاد است، ادامه پيدا كند خيلي كارها مي شود كرد. سابقا وقتي من كار مي كردم خيلي برخوردهاي نامناسب مي ديدم ولي الان اينطور نيست. دليل دوم اين است كه وقت من فقط صرف كارگرداني تئاتر نمي شود من در تمام دانشگاه هايي كه رشته تئاتر دارند، تدريس مي كنم. علاوه بر اين شاگردان خصوصي تئاتر هم دارم. پس يكي از مشاغل اصلي من تدريس تئاتر است. اين هم يك مقدار زيادي وقت من را مي گيرد. دليل سوم اين كه من در انتخاب نمايشنامه حوصله به خرج مي دهم. * اشاره كرديد به سياستي كه آقاي خاتمي و آقاي مهاجراني در پيش گرفته اند. مي خواستم بپرسم اين سياست ها چه تغييري در اوضاع تئاتر به وجودآورده؟ است - در زمينه هنر حركتها بي شك مثبت بوده. من آرزو مي كنم تشكيلاتي كه اينقدر خوش بينانه به هنر نگاه مي كنند و هنر را يك غذاي ضروري اجتماعي مي بينند، در همه زمينه ها موفق باشند. * فكر مي كنيد قدم هايي كه مسئولين براي تئاتر برداشته اند، نهادينه شده يا با رفتن آنان همه چيز تمام ؟ مي شود - الان نمي شود گفت. تغييرات در حدي نيست كه بتوان نظر داد نهادينه شده يا نه ولي چيزي كه مرا نگران مي كند عدم يكدستي و هماهنگي است. اگر اين يكدستي به وجود بيايد من فكر مي كنم در هر زمينه اي ما رشد مي كنيم. * وضعيت مميزي چه تغييراتي؟ كرده - مي شود گفت آن حدت و شدت سابق كه روي هر كلامي و هر اشاره اي مكث مي كردند و فكر مي كردند نيتي دارد، كمتر شده * بعضي ها معتقدند كه الان يك نوع مميزي اقتصادي وجود دارد. يعني چون امكانات و بودجه خيلي زيادي در اختيار نيست، مديران بعضي متن ها را كه فكر مي كنند هزينه زيادي مي برد، تصويب نمي كنند به اين دليل كه مي دانند تصويب يعني ارائه امكانات. نظر شما در اين باره؟ چيست - به هيچ وجه چنين چيزي نيست. اتفاقا همين نمايشنامه دايره گچي قفقازي هزينه بالايي برد. اما چون اعتماد كردند كه اين متن ارزش اين هزينه را دارد، قبول كردند. من فكر مي كنم آنجايي حساسيت به خرج داده مي شود كه احساس مي كنند اين هزينه به جاي اين كه صرف يك نمايشنامه شود مي تواند صرف چندين نمايش شود و تاثير بيشتري هم داشته باشد. * و به عنوان آخرين سئوال، چه كنيم تا مردم ما با تئاتر آشتي؟ كنند - اگر ما تئاتر را خوب اجرا كنيم مردم ما اصلا با تئاتر قهر نيستند. مردم ما با آن تئاتري قهر هستند كه تئاتر مضر است و اگر اين نوع تئاتر به مرور مستهلك شود و عرضه ما عرضه ارزشمندي باشد در نتيجه تقاضاي آنها هم بالاتر خواهد رفت. سالن ما هم بايد در انتخاب دقت بيشتري كنند. الان اگر چه تعداد نمايشنامه هاي غيرمفيد كمتر شده ولي هنوز هست. اگر تماشاچي آگاه باشد اين را نمي بيند و اگر ما هم كارهاي خوب ارائه كنيم ديگر جايي براي آنها باقي نمي ماند.