Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771104-43727S3

Date of Document: 1999-01-24

سوخت هاي پاكيزه فرصتي دوباره براي همزيستي با طبيعت به انگيزه طرح هاي جديد براي تغيير سوخت در شبكه حمل و نقل عمومي (بخش پاياني ) * در آينده افراد به ناچار بايد به سمت استفاده از انرژي هاي نو ما بروند با شروع تحقيقات در مورد انرژي هيدروژن منتظر اتمام سوخت هاي فسيلي نخواهيم شد روند روزافزون مصرف انرژي در جهان كاهش منابع، انرژي هاي فسيلي و آلودگي هاي شديد زيست محيطي ضرورت توجه به منابع انرژي هاي تجديدپذير يا انرژي هاي نو و دستيابي به دانش فني بهره گيري از آنها را افزايش داده اين است قبيل سوخت ها به طور كلي به انرژي هايي گفته مي شوند كه از منابع طبيعي و تجديدپذير مانند آب، باد، خورشيد، زمين گرمايي، امواج و مانند آنها بهره مي برند. چندي پيش مديرعامل سازمان انرژي هاي نو ايران اعلام كرد كه هيدروژن سوزكردن پيكان و ساير خودروهاي كشور از جمله طرح هاي آينده اين سازمان است. وي هيدروژن را به عنوان سوخت آينده كشور مورد تاكيد قرار داد. از آنجا كه احتمال وقوع يك بحران انرژي ديگر و نگراني هاي ناشي ازپايان پذيري سوخت هاي فسيلي احساس شده و ضرورت هاي زيست محيطي، افزايش روزافزون مصرف انرژي و رشد جمعيت، مشكلات ناشي از مهاجرت و رشد بي رويه شهرنشيني، افزايش بيكاري، پيش بيني سقوط درآمدهاي ناخالص جهاني از مشكلات آينده بشر است در نتيجه، لزوم استفاده از انرژي هاي تجديدپذير بيشتر احساس مي شود. مزاياي استفاده از هيدروژن منابع تجديدپذير تنها به صورت تناوبي در دسترس بشر قرار دارد و به خودي خود قابل حمل و نقل و يا ذخيره نمي باشند. هيدروژن اين منابع را تكميل و آنها را در هر محل و هر زمان به صورت مناسبي در دسترس مصرف كننده قرار مي دهد در نتيجه، حامل انرژي بسيار مناسبي است. به باور كارشناسان بازدهي تبديل انرژي هيدروژني به انرژي /1 5مكانيكي /1 7تا برابر بازدهي تبديل سوخت هاي فسيلي است. اين مزيتي اساسي در سيستم هاي حمل و نقل و تبديل انرژي است كه بايد در محاسبه هزينه ها مورد توجه قرار گيرد. همچنين حذف كلي منابع دودزا، كاهش هرچه بيشتر توليد منواكسيد كربن، هيدروكربنها، ذرات معلق و اكسيدهاي نيتروژن، كاهش صدمات زيست محيطي ناشي از سيستم هاي مختلف انرژي از جمله مزاياي بلندمدت استفاده از هيدروژن به عنوان سوخت است. از سوي ديگر روند كاهش قيمت هيدروژن و افزايش اجتنابناپذير قيمت ساير سوخت ها و تجديدپذيري و كامل بودن چرخه توليد و مصرف هيدروژن از ديگر مزاياي آن مي باشد. سيستم انرژي پايدار با توجه به حجم منابع فسيلي و طول عمر هريك، روشن است كه ابتدا، نفت و سپس گاز طبيعي تمام خواهد شد. به عقيده كارشناسان كاهش در مصرف انرژي، كاهش در فعاليت اقتصادي، ناپايداري توسعه و در نهايت كاهش دارايي هاي اقتصاد جهاني را به دنبال خواهد داشت. در صورتي كه، انرژي خورشيدي و هيدروژن به بازار انرژي وارد شود مصرف انرژي افزايش يافته و به تبع آن فعاليت اقتصادي بهبود يافته و حجم دارايي هاي اقتصاد زياد خواهد شد و در نهايت يك وضعيت پايدار در سال هاي پاياني قرن 21 بوجود خواهد همچنين آمد وارد كردن هيدروژن در سيستم انرژي به طورجدي مقدار آلاينده ها در هوا به ويژه دي اكسيد كربن را كاهش خواهد داد. اهميت توليد هيدروژن خورشيدي براي توليد هيدروژن از انرژي هاي گوناگون مي توان استفاده كرد كه انرژي خورشيدي يكي از مهمترين آنهاست. ايران داراي مناطق مساعد دريافت انرژي خورشيدي است و كشور ما توانايي بالقوه بالايي براي توليد هيدروژن با استفاده از انرژي خورشيدي دارد. به عقيده كارشناسان با استفاده از تابش خورشيدي در مساحتي حدود 8100 كيلومتر مربع و با مصرف 13 متر مكعب بر ثانيه آب مي توان معادل صادرات فعلي نفت، هيدروژن توليد كرد. صدور هيدروژن و كسب درآمد ارزي يك امكان بالقوه سرشاري است كه مي توان با جايگزيني هيدروژن به جاي نفت به عنوان يك حامل انرژي استراتژيك براي سالهاي پس از 1400 استفاده شود. منابع شناخته شده نفت و گاز طبيعي با توجه به رشد جمعيت و تقاضا براي آن تنها براي حدود 40 سال ديگر كافي خواهد بود، حتي استفاده از زغال سنگ نيز هرچند براي مدت بيشتري انرژي مورد نياز جوامع را فراهم مي آورد، اما تاثيرات نامساعدي برروي محيط زيست دارد. در نتيجه به دليل ساختار ويژه انرژي كشور و حجم و عمر ذخاير هريك از سوخت هاي فسيلي و هدف استراتژيك صدور هيدروژن در سالهاي پس از 1400 تحقيق و توسعه برروي سيستم انرژي هيدروژن اهميت بيشتري مي يابد. به گفته كارشناسان اين طرح، فن آوري هاي توليد در اولويت اول; ذخيره سازي، انتقال و توزيع در اولويت دوم و فن آوري هاي مصرف (حتي در بخش حمل و نقل ) از اهميت درجه سوم برخوردار است. چگونگي توليد انرژي هيدروژن خورشيدي مدير پروژه هيدروژن خورشيدي با اشاره به آفتابخيز بودن كشورمان مي گويد: براي توليد هيدروژن خورشيدي ابتدا بايد انرژي هاي خورشيدي به كمك سيستم هاي فتوولتائيك و سيستم هاي دريافت كننده مركزي به ترتيب به انرژي الكتريكي و حرارتي تبديل شوند و سپس اين انرژي ها براي توليد هيدروژن از آب مورد استفاده قرار گيرند و پس از آن هيدروژن توليدشده فشرده و در موتور خودروها يا براي مصارف ديگر به كار گرفته شود. محمود موسوي درباره هيدروژن سوز كردن خودروها مي گويد: درحال حاضر در موتور خودروها، بنزين در مجاورت هوا سوخته و توليد انرژي مي كند، اما در موتورهاي هيدروژن سوز، هيدروژن با سوختن در مجاورت هوا، توليد انرژي مي كند. وي مي افزايد: انرژي هيدروژني مصارف ديگري ازجمله در صنايع غذايي، متالورژي، پتروشيمي، هواپيماها، موشكها، سفينه هاي فضايي و زيردريايي ها نيز دارد. نحوه توزيع و مصرف براي تامين تقاضاي انرژي، هيدروژن مي تواند به صورت گاز به وسيله خطوط لوله يا مخازن تحت فشار و يا به صورت مايع توسط خط لوله يا كشتي، قطار و يا به طريق حمل و نقل جاده اي با كاميون ها منتقل شده و توزيع شود و پس از آن در سيستم هاي ذخيره قابل حمل، ذخيره شده و به صورت گاز تحت فشار و يا مايع و يا به دليل بعضي خواص فيزيك شيميايي در هيدريدهاي فلزي يا كربن هاي فعال ذخيره شده و در اختيار مصرف كننده قرار گيرد. در بعضي از كاربردها هيدروژن بايد به صورت مايع مورد استفاده قرار گيرد. وضعيت هيدروژن سوز كردن خودروها دكتر موسوي مديرپروژه هيدروژن خورشيدي بااشاره به اهميت اين طرح مي گويد: طرح هيدروژن سوزكردن خودرو از حدود دو سال پيش در ايران بر روي خودروي ملي ( پيكان ) آغاز شده است و پيش بيني مي شود تا پايان سال 78 به پايان برسد. وي مي افزايد: در سال اول آغاز طرح، تحقيقات و مطالعات آن انجام شد و درحال حاضر به مرحله آزمايش و بهينه سازي رسيده است. به گفته وي با پايان طرح هيدروژن سوز كردن موتور پيكان مي توان آن را روي ساير خودروها نيز پياده كرد. مطالعه، تحقيقات و تجارب محققان كشورهاي مختلف ازجمله آلمان، كانادا، ژاپن، نروژ، ايتاليا، اسپانيا، عربستان، پاكستان، هند و چين نشان مي دهد كه هنوز سرمايه گذاري هاي جدي بر روي كاربرد هيدروژن به عنوان حامل انرژي صورت نگرفته است. همچنين در اغلب كشورها طرح هيدروژن سوز كردن خودروها در مرحله مطالعاتي قرار دارد و هنوز به توليد انبوه نرسيده است. در ايران و تاكنون حدود 120 ميليون ريال براي تحقيقات اين طرح هزينه شده است و پيش بيني مي شود با اختصاص 160 ميليون ريال ديگر اين طرح به اتمام برسد. محدوديت ها و موانع مشكل عمده در راه ايجاد و برقراري سيستم انرژي هيدروژني، پرهزينه بودن ايجاد و تكميل زيرساخت هاي مناسب براي تامين انرژي، توليد، ذخيره سازي، انتقال، پخش و بالاخره مصرف است. همه محدوديت هايي كه بر سر راه گسترش نفوذ تجديدپذيرها وجود دارد به نحوي سد راه توسعه سيستم هيدروژني نيز هست. موانع اقتصادي، ضعف هاي ساختاري و عدم مقبوليت مردمي از مهمترين اين محدوديت هاست. از سوي ديگر پذيرش سيستم انرژي هيدروژني درحالي كه سوخت هاي فسيلي با قيمت ارزان دراختيار مصرف كننده قرار مي گيرد با يك محدوديت جدي روبه روست. همچنين با توجه به كاهش منابع سوخت هاي فسيلي كه روزبه روز هزينه هاي استخراج را نيز افزايش خواهدداد، همچنين مشكلات زيست محيطي كه صرف هزينه هايي را براي رفع آنها برعهده دولت مي گذارد، توجه به تحقيقات برروي سيستم انرژي هيدروژن ضرورت مي يابد زيرا در آينده استفاده از اين انرژي توجيه اقتصادي خواهدداشت. حمل و نقل يكي از ميادين اصلي نفوذ هيدروژن در بازار انرژي آينده است. درحال حاضر بخش زيادي از كارهاي تحقيقاتي روي مصرف هيدروژن به عنوان سوخت خودروها، كاميون ها، اتوبوس ها متمركز است، ولي به دليل وضعيت فعلي ساختار انرژي كشور و پيش بيني هاي مربوط به نقش گاز طبيعي در اين بخش نمي توان انتظار داشت كه در يك فاصله زماني مطلوب، وسايل نقليه هيدروژن سوز به طور بهينه و در سطح انبوه، توليد و وارد بازار مصرف شود. پيشنهادات كارشناسان دراين باره مي گويند: چشم انداز واقعي كردن قيمت انرژي و تعديل منطقي و مناسب يارانه انرژي چندان اميدبخش نيست و اين خود مانع توسعه سيستم انرژي هيدروژن است. آنها معتقدند حمايت دولت ازطريق سياست هاي تشويقي، پرداخت يارانه به توسعه بخش هيدروژن، تضمين خريد هيدروژن خورشيدي، مجبوركردن بخش هايي از صنعت انرژي به تغيير سيستم خود براي سازگاري با سيستم انرژي هيدروژني در برنامه هاي پنجم و ششم توسعه كشور مي تواند راهكارهاي مناسبي باشد. موسوي مدير پروژه هيدروژن خورشيدي مي گويد: در آينده افراد به ناچار بايد به سمت استفاده ازانرژي هاي نو بروند و ما با شروع تحقيقات در مورد انرژي هيدروژن سعي مي كنيم كه زمينه هاي لازم را ايجاد كنيم تا هنگامي كه سوخت هاي فسيلي به اتمام رسيدند انرژي هاي نو را بتوانيم سريع جايگزين كنيم. وي در ادامه مي افزايد: نبايد منتظر پايان سوخت هاي فسيلي باشيم و پس از آن شروع به تحقيقات كنيم. به گفته وي دولت بايد با دراختيار گذاشتن منابع مالي و امكانات موردنياز براي تحقيقات و ايجاد بسترهاي مناسب و موازين حقوقي لازم در راستاي حمايت از توليد هيدروژن خورشيدي گام بردارد. سيما رادمنش