Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771103-43713S1

Date of Document: 1999-01-23

بازي رابازي نگيريم! بازي موقعيت و فرصتي فراهم مي آورد تا كودك احساسات و مشكلات خود را عرضه نمايد بازي در سنين كودكي نقش مهم و اساسي را در رشد همه جانبه شخصيت كودك دارد. به طوري كه علماي تعليم و تربيت در قرن حاضر معتقدند كه آموزش كودكان بايستي به صورت غيررسمي و از طريق بازي صورت گيرد; تا آموزشي باشد بر دل و جان كودك و مطابق با فطرت كودك و تا آموزشي باشد كه او را از آزادي و استقلال جويي به دور ندارد و در يك جمله آموزشي باشد كه جمعه به مكتب آورد طفل گريز پاي را. نظر اسلام راجع به بازي كودكان پيامبر اكرم (ص ) مي فرمايند: كسي كه كودكي پيش اوست بايد در برخورد با او كودكانه رفتار كند و در جاي ديگري مي فرمايند: فرزند خود را هفت سال بگذار تا بازي كند. از آنجا كه دين اسلام دين ميانه روي است و رسيدن به حد اعتدال در همه امور مد نظر اسلام است بنابراين در اين زمينه نيز اسلام راه ميانه را پيشنهاد مي كند. اسلام نه غوطه ور شدن در بازي را براي هميشه مي پسندد و نه محروميت دائمي از آن را. اگر به تحقيقات انجام شده در اين زمينه رجوع كنيم، مي بينيم كه نتايج به دست آمده از اين تحقيقات همگي مبين تاييد نظر دين اسلام در اين زمينه است. نتايج تحقيقات در زمينه بازي نشان مي دهد كودكاني كه از بازي، همبازي و وسايل بازي محرومند دچار درونگرايي مطلق مي شوند و نيز كودكاني كه به حد افراط در بازي غوطه ور مي شوند د چار برونگرايي مطلق و از آنجايي كه درونگرايي و برونگرايي مطلق براي انسان مضر مي باشد بنابراين اسلام پيشنهاد مي كند كه كودك در هفت سال اول زندگي غوطه ور در بازي باشد و بعد ازآن بتدريج به سوي حقايق و واقعيات زندگي سوق داده شود. ارزش درماني بازي از بازي و وسايل بازي براي حل مشكلات رفتاري در كودكان استفاده مي شود به اين طريق درمان بازي درماني گفته مي شود. بازي درماني بر اين پايه استوار است كه بازي وسيله طبيعي كودك براي بيان خود است. بازي موقعيت و فرصتي فراهم مي آورد تا كودك احساسات و مشكلات خود را عرضه نمايد. بنابراين بر خلاف افراد بزرگسال كه مشكلات خود را آگاهانه با ديگران در ميان مي گذارند تا بتوانند براي آن راه حلي بيابند، كودكان كاملا ناخودآگاه از طريق اسباب بازي و وسايل بازي مي توانند تمايلات ناپسند را از خود خارج و رها در سازند زندگي روزمره كودك نياز دارد از تشنجهايي كه توسط محدوديتهاي محيطي بر او تحميل مي شود رهايي يابد، بازي به او فرصت مي دهد تا احساسات خود را به طريقي كه قابل قبول در اجتماع است بيان كند و به وي اجازه مي دهد انرژي تحت فشار خود را به طريقي بيرون بريزد كه از نظر ديگران و كلا اجتماع مانعي ندارد. در كلينيك هاي درماني اسباب بازي به عنوان وسيله اي كه مي تواند سبب درمان و بهبود شود مورد استفاده قرار مي گيرد نتيجه مطلوب، از يك اسباب بازي وقتي به دست مي آيد كه اولا اين وسيله با شرايط ذهني و رشد كودك متناسب باشد ثانيا، بتوان به طور شايسته از موقعيت يادگيري آن استفاده كرد، به طوري كه مي توان گفت: ارائه اسباببازي يك هنر است. عوامل موثر در بازي به طور كلي عواملي كه در نوع بازي انتخابي تاثير دارد را مي توان به چهار دسته تقسيم كرد: - 1 سن: قبل از ورود به مدرسه كودكان بازيهاي انفرادي را ترجيح مي دهند اگر هم بازي گروهي انجام شود از نظر پياژه حالت موازي دارد كودكان ( ) 64 سال در يك جا جمع مي شوند ولي هر كدام براي خود بازي مي كندو اگر يكي از اين كودكان را از جمع خارج كنيم مخالفت نموده و گريه مي كند و از طرفي هم هيچ كدام حاضر به انجام يك بازي گروهي مشترك نيستند. - 2 جنس: در سنين كودكي تفاوت قابل ملاحظه اي بين بازيهاي پسران و دختران ديده نمي شود ولي از سن هشت سالگي به بعد اختلاف مشهود و قابل ملاحظه ديده مي شود به طوري كه پسران بازيهايي را دوست دارند كه دشوار و نياز به فعاليت فيزيكي داشته باشد و دختران غالبا بازيهاي ساكت، آرام و ظريف را ترجيح مي دهند. - 3 محيط: كودكان در سراسر دنيا در كوه و دشت روستا و شهر هر جا كه باشند بازي مي كنند و محيط فقط در نوع بازي تاثير مي گذارد. كودك آمريكايي از بازي يك قل دوقل و كلاغ پرما چيزي نمي داند و ما نيز از بازيهاي سنتي آنها چيزي فرهنگ نمي دانيم هر جامعه در بازي كودكان آن جامعه تاثير مي گذارد و بازي كودكان به نوعي منعكس كننده فرهنگ آن جامعه مي باشد. - 4 هوش: نوزادان باهوش در مقايسه با نوزادان كند ذهن بيشتر فعال و بازيگوش هستند كودكاني كه، سطح هوش آنها بالاست نسبت به كودكان عقب eمانده ذهني بازيهايي را ترجيح مي دهند كه فعاليتهاي سازنده دارد. كودكان تيزهوش سعي مي كنند وسايلي را انتخاب كنند كه بتوانند با آن به ابتكار و ابداع دست بزنند و قواي ذهني خود را به كار گيرند. بازي از نظر صاحبنظران گروه علماي تعليم و تربيت كه بازي را بهترين ابزار براي تربيت اخلاقي و اجتماعي كودكان مي دانند در دهه اخير فزوني يافته و علماي تعليم و تربيت در چند ساله اخير به بازي با ديد جدي تر و مهم تري نگريسته اند. كه در اينجا به بعضي از اين نظريات و تئوري ها اشاره مي كنيم. تئوري گروس (نظريه پيش تمرين ): گروس بازي كودك را نوعي حالت تمرين و آماده شدن براي انجام اعمال اصلي زندگي آينده مي داند از نظر گروس بازي كودك با عروسك و نوازش آن، تمرين وظيفه مادري در آينده است. تئوري اسپنسر (نظريه انرژي اضافي ) از ديد اسپنسر علت بازي خارج نمودن انرژي اضافي بدن است. كودك وارد اجتماع شده و آن دسته از انرژي هاي بدنش را كه نمي تواند از طريق كارهاي اجتماعي متناسب با سن تقويمي اش مصرف كند از طريق بازي خارج مي نمايد. تئوري استانلي هال هال مي گويد: عامل بازي همان روند تكرار تاريخ رشد و تكامل است كه در دوران كودكي تكرار مي شود. كودك براي تبديل شدن به يك انسان اجتماعي مراحلي را كه بشر اوليه براي رسيدن به تمدن فعلي پيموده است طي مي كند. سقراط سقراط معتقد است كه پرداختن به بازي و فعاليتهاي بدني در سنين كودكي و نوجواني براي تندرستي آدمي در سالهاي پيري از اهميت ويژه اي برخوردار است. وي در گفتگو با دوستش مي گويد: دريغ است آدمي پير شود و زيبايي اندام و نيروي پيكر خود را در سالهاي جواني به طور شايسته تكامل نداده و آن را تجربه نكرده باشد. ارسطو بازي نيروي نهفته است كه روان آدمي را از خواسته هاي مضر و احساسات و اميال چركين پاك مي كند. كارل ديم كارل ديم معتقد است: چنانچه انسان در سنين كودكي و نوجواني بازيهاي باارزشي را آموخته باشد در بزرگسالي هرگز به بازيهاي كم شان و بي ارزش مانند قمار كردن نمي پردازد. آلفرد آدلر بازي به عنوان وسيله اي براي برآورد و آرام ساختن ميل خودنمايي و برتري جويي تفسير شده. برتري جويي و خودنمايي در سالهاي كودكي بدون هيچ قيدوبندي خود را نشان مي دهد. به گفته آدلر بازي به كودكان امكان مي دهد كه اميال مزبور را به سادگي نشان داده و آنها را آرام سازند. بدين معني كه كودكان خردسال در بازي خويش، واقعيت را با توجه به خواسته هاي خود دگرگون جلوه مي دهند. زيرا دانش لازم براي پيروي از حقيقت را دارا نيستند و به اين ترتيب ناتواني و زبوني خود را برطرف مي سازند. فروبل بازي در وهله اول ساده ترين راه بيان نيروي سازنده كودكان تعريف مي شود. در اين نظريه بازيهاي تخيلي و بازيهايي كه نيروي فكري و ذهني كودكان را در ساختن اشياء و لوازم ( خانه، ساختمان ) تقويت كنند از اهميت ويژه اي برخوردارند. سيده ناهيد شتاب بوشهري عضو هيات علمي دانشكده تربيت بدني دانشگاه شهيد چمران اهواز