Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771030-43682S1

Date of Document: 1999-01-20

تكيه معاون الملك كرمانشاه اثري كم نظيردر معماري، كاشيكاري و نقاشي تكيه معاون الملك يكي از آثار كم نظير معماري و كاشيكاري ايران است كه در مركز شهر كرمانشاه و در كنار آبشوران قديم و در قسمت شرقي خيابان شهيد حداد عادل واقع شده تكيه است در سال 1315 هجري قمري در وسعت 2000 مترمربع توسط حسين خان معين الرعايا ملقب به معاون الملك تاسيس شد. در ابتدا بخش حسينيه تكيه با صرف هزينه زياد و با علاقه و پشتكار بسيار توسط استادكاران و هنرمندان چيره دست به منظور برگزاري مراسم مذهبي ساخته شد كه در زمان خود در ايران بي نظير بود و تمامي بنا را آئينه كاري شده و داخل بنا گوي هاي بلورييني وجود داشته كه جلوه خاصي به حسينيه مي داده است. تكيه معاون الملك در طول ساليان دستخوش حوادث و آسيبهاي فراواني شده است. در سال 1327 در گرماگرم مبارزات مشروطه با شليك توپ توسط مشروطه خواهان ويران شد و از آن همه عظمت چيزي برجاي نماند. علاقه مردم مسلمان به اجراي آئين ها و مراسم مذهبي، عشق به خاندان عصمت و طهارت و شور و شوق براي شركت در مراسم محرم و عاشوراي حسيني باعث شد تا تكيه بارديگر ساخته شود و اين بار با استفاده از كاشيكاري و گچبريهاي بسيار زيبا تزئين يابد. در حال حاضر تكيه معاون الملك داراي سه بخش مجزاست كه قسمت اول حسينيه، بخش مياني زينبيه و قسمت سوم عباسيه ناميده مي شود. تكيه همچنين داراي دو حياط است. سراسر اين بنا گنجينه اي از آثار هنرمندان ايراني است، تصوير كاشي ها، طاق نماها، شيوه معماري و غيره از هر سو نظر بيننده را به خود جلب مي كند. از همه مهمتر، فضاي روحاني و مذهبي اين مكان است كه به ارزش و عظمت آن بيش از پيش مي افزايد. سراسر نماي مدخل و سردر ورودي بنا با كاشي هاي نفيس و ارزشمند تزئين يافته است. در ابتداي ورودي و با فاصله كمي از در بزرگ چوبي تكيه، سقاخانه اي وجود دارد كه به منظور افروختن شمع و گاهي براي نذورات مردم مورد استفاده قرار مي گيرد. نماي خارجي سقاخانه با كاشي هاي الوان و نفيس آذين يافته و صحنه اي از حوادث عاشورا بر آن نقش بسته است. حسينيه داراي حياط كوچكي است كه اطراف آن سراسر پوشيده از كاشي هاي رنگارنگ است، ظاهرا در قديم حياط مسقف بوده و به وسيله شيرواني پوشيده بوده است. اطراف حياط با ديوارهاي بلند و حجره ها و ايوان هايي با طاق نماهاي زيبا محصور گشته است كاشي سازان در اين قسمت از تكيه به هنرنمايي پرداخته و آنچنان صحنه هايي از واقعه عاشورا روي كاشي خلق كرده اند كه بيننده بي اختيار به غم و اندوه مي نشيند. همچنين اشعار زيادي در رابطه با عاشوراي حسيني بر روي كاشي ها نقش بسته و در قسمت پاياني اشعار تاريخ احداث بنا ذكر شده است. در داخل حسينيه، حجره هاي بسيار زيبا با طاق نماهاي شگفت انگيز وجود دارد كه بيانگر شيوه معماري خاص دوره قاجار است. گويا اين حجره ها محل استقرار سران و اشراف محل در ايام سوگواري بوده است. بخش مياني تكيه زينبيه است كه گنبد تكيه روي آن قرار دارد. گنبد فاقد گلدسته است و روكش نماي خارجي آن به وسيله شيرواني پوشيده است. در واقع مي توان گفت نقطه مركزي و فضاي اصلي تكيه را قسمت زينبيه تشكيل مي دهد و داراي مشخصات و امتيازات خاصي است كه به وسيله آن از ساير قسمتهاي تكيه مجزا و مشخص مي شود. زينبيه از دو قسمت شرقي و غربي توسط دالانهايي نسبتا باريك به محوطه حسينيه و عباسيه ارتباط پيدا مي كند. بالكنهاي طبقه فوقاني زينبيه محل استقرار زنهاي شركت كننده در مراسم سوگواريست. حجره هاي اطراف صحن زينبيه تماما پوشيده از كاشي هاي رنگين است كه وقايع خونبار عاشورا را به تصوير كشيده است. در حاشيه پايين اين صحنه نيز تصاويري از پادشاهان اساطيري و دوره هاي مختلف تاريخي به تصوير درآمده است. اين قسمت از تكيه هنوز هم محل برپايي عزاداري و روضه خواني است. مدفن معاون الملك، باني تكيه نيز كه در سال 1327 شمسي بدرود حيات گفته است در يك اطاق كوچك در صحن زينبيه قرار دارد كه تماما آئينه كاري است. بناي عباسيه قسمت شرق تكيه را تشكيل مي دهد و داراي حياط نسبتا وسيع با ديوارهاي مرتفع است كه ساختمان دو طبقه آن در سمت جنوب حياط ساخته شده است. دورتادور محوطه عباسيه نيز مانند ساير قسمتها پوشيده از كاشي هاي نفيس و الوان است، روي اين كاشي ها صحنه هايي از مجالس مهم تاريخي نظير داستان حضرت يوسف، مجلس درويشان و بارگاه حضرت علي ( ع ) را با نظم بسيار زيادي روي ستونهاي محوطه عباسيه افزوده اند و در حاشيه پائين آن نيز تصاويري از علماي اسلامي و همچنين شخصيتهاي دوره قاجار نقش بسته است. طي چند سال اخير، بازسازي قسمتهاي مختلفي از حسينيه، زينبيه و عباسيه توسط سازمان ميراث فرهنگي به انجام رسيده و طبقه دوم عباسيه به موزه مردم شناسي اختصاص داده شده است و هر روز مورد بازديد علاقه مندان قرار مي گيرداما گاهي اشخاص ناآگاه به وسايل كاشي ها مختلف، و تصاوير بر روي آن آسيب مي رسانند كه جا دارد مراقبت بيشتري از اين بناي تاريخي و هنري به عمل آيد. به هر حال، معماري تكيه منحصر به فرد و آميزه اي است از رنگهاي لطيف و آرام به همراه تابلوهاي زيبا از نقوش اسليمي، مناظر طبيعي، پرندگان و گلها كه همگي گواه و گوياي حس زيباشناختي و هوش و ذكاوت هنرمندان ديار كرمانشاه است. كرمانشاه - خبرنگار همشهري