Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771029-43678S3

Date of Document: 1999-01-19

آنچه كه در پي ايلغار صربها بر جاي ماند يادمان هاي اسلامي در شهرهاي بوسني و هرزگووين (واپسين بخش ) o افراطيون صرب به طور برنامه ريزي شده تلاش كردند همه يادمان هاي اسلامي را در شهرهاي بوسني و هرزگووين نابود كنند o... مسجد زيبا و تاريخي آلادزا را با ديناميت منفجر اينك كردند زميني كه اين مسجد بر آن قرار داشت، آسفالت شده و به عنوان پاركينگ عمومي از آن استفاده مي شود كتابخانه ويچنسيا در سارايوو. نماي بيروني اين كتابخانه از آتش سوزي در امان مانده است، اما همچنانكه در لبه برخي پنجره ها مي بينيم صربها داخل كتابخانه را طعمه آتش كرده اند چشم اندازي از سارايوو، آميزه اي از معماري اسلامي و تكنولوژي نوين اروپايي. در جاي جاي شهر مي توان مسجدها، گلدسته ها و گنبدهاي ضربي را ديد اشاره: در نخستين بخش اين گزارش خوانديم كه شمار آثار و يادمان هاي اسلامي در شهرهاي بزرگ بوسني و هرزگووين، به ويژه موستار و سارايوو به حدي است كه بسياري از كارشناسان اين دو شهر را نزديك ترين طليعه تمدن اسلامي به اروپا دانسته اند و از اين نظر آنها را حتي از كشور آلباني و ايالت اندلس اسپانيا مهم تر مي دانند. در ادامه اين نوشتار مي خوانيم كه افراطيون ومتعصبين صرب، با اين آثار، چه كردند. پس از اين كه در آغاز سال 1994 آتش بس اعلام شد بازماندگان جنگ از زيرزمينها بيرون آمدند تا خرابي ها را ببينند. مسجد حاجي محمدبيگ كراجوز (سال ساخت ) 581557 براي خمپاره اندازي انتخاب شده و صدمه زياد ديده بود همان طور كه تمام 49 مسجد شهر به سختي آسيب ديدند. اما ساكنان دست كم از يك جهت خوشحال بودند، و آن سالم ماندن يك جلد قرآن خطي بود كه با خط طلايي نوشته شده است. اين قرآن در يك ساختمان كوچك نزديك مناره سقوط كرده قرارداشت و يكي از اشياي وقفي محمدبيگ است كه در قرن چهاردهم ميلادي به شهر موستار هديه شده بود. حوادثي كه براي موستار روي داد اتفاقي نبود. افراطيون ملي گرا در 3 سال گذشته سعي كرده اند به طور ازپيش تعيين شده و سيستماتيك تمام چند آثار فرهنگي بوسني را نابود كنند. مساجد و ساير ساختمانهاي عمومي و آثار ثبت شده (مدارك اوقاف انجمنهاي اسلامي گروههاي فرهنگي ) بيش از 800 جامعه مسلمانان در بوسني به دست صربهاي جدايي خواه نابود شده است. يك نمونه آن، شهر باستاني فوكا در كنار رودخانه درينا است. تا 3 سال پيش 52 درصد جمعيت فوكا مسلمان بودند. از حدود 24 مسجد شهر 11 واحد آن پيش از 1660 ميلادي و بسياري از آنها اخيرا و تا سال 1990 ساخته شده بودند. مسجد آلادزا (رنگين ) فوكا كه در سال 1551 ميلادي ساخته شده بود به عنوان يكي از شاهكارهاي معماري اسلامي در اروپا به حساب مي آمد. در آوريل 1992 شبه نظاميان صرب فوكا را از تمام ساكنان مسلمان آن پاكسازي كردند. آنان اردوگاههاي تجاوز به عنف و مراكز كشتار داير كردند و با ديناميت، به طور سيستماتيك، تمام بقاياي فرهنگ اسلامي بوسني را منفجر كردند. سپس شهر را دوباره به نام صربيزه (Srbinje) يا صرب شهر نامگذاري كردند. آنان براي اين منظور، تمام ساكنان غيرصرب و تمام صربهايي را كه مايل به پيوستن به كشتار جمعي نبودند نابود كردند. در جايي كه مسجد آلادزا قرار داشت و 441 سال در آن جا پابرجا بود اكنون يك پاركينگ آسفالت شده است. يكي از جديدترين مساجد بوسني، مسجد سفيد شرف الدين بود، كه با هزينه جامعه مسلمانان شهر ويسوكو در غرب سارايوو ساخته در شد سال 1983 جايزه آقاخان را براي طراحي شجاعانه اش نصيب خود اين كرد بنا نيز تخريب شده است. نه تنها عبادتگاهها، بلكه كتابخانه ها، آرشيوها، گنجينه ها و موءسسات فرهنگي در تمام بوسني هدف هايي براي نابودي بودند. زيرا صربها تلاش مي كردند تمام ساختمانها، كتابها، كارهاي هنري و مداركي كه مي تواند به نسلهاي آينده القاء كند كه: مردماني با سنتهاي مذهبي مختلف روزي در اينجا مي زيسته و زماني در بوسني در ميراث مشتركي سهيم بوده اند را از بين ببرند. سياستمداران و رهبران سياسي به طور دايم به ما يادآور مي شوند و رسانه هاي گروهي به ما مي گويند اينها انزجارها و تنفرهاي قديمي است كه سر باز كرده و دخالتهاي خارجي خطرناك و بي مورد است. اما تنفرها جديد هستند، اينها نتيجه تاريخ باستاني هم نيست. بلكه زاده ايدئولوژيهاي قرن بيستم است. مسجد قاضي خسروبيگ سارايوو كه 461 سال سالم ماند; از ماه آوريل بيش 1992 از يكصد شليك مستقيم از توپخانه صربهاي ملي گرا كه در اطراف شهر هستند دريافت نموده است. تاريخ واقعي در ساختمانها منعكس است: افراد مسلمان، مسيحي و يهودي شهر در كنار هم زندگي و كار مي كردند و عبادت مي نمودند. در مركز سارايوو مسجد قاضي خسروبيگ ( ) 1531 كنيسه سفارديك (كه در قرن شانزدهم ساخته شد تا به پناهندگان يهود كه از اسپانيا فرار كردند پناه دهد ) كليساي، ارتدوكس صربها ( ) 1539 و كليساي كاتوليك كه اخيرا ساخته شده تمام در يك مساحت نيم كيلومتر مربعي قرار دارند. تعيين مكان معماري كاري عمدي، تفكر شده و سياسي است. كساني كه نمي توانند برخورد با يكديگر را تحمل كنند بناهاي يادبود و يادواره هاي مذهبي خود را در سايه يكديگر نمي سازند. چيزي كه در مورد بوسني جالب است وحشتي نيست كه در گذشته اخير خود تحمل كرده است. بلكه مثالي است كه نشان مي دهد چگونه 3 مذهب اسلام مسيحيت و يهوديت توانستند در كنار يكديگر طي قرون متمادي زندگي كنند و نضج بيابند و اجتماعي چند فرهنگي تشكيل دهند. اگر ما اجازه دهيم عدم تحمل در بوسني پيروز شود، بايدنگران آينده اجتماع چندفرهنگي خودمان باشيم.