Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771029-43672S5

Date of Document: 1999-01-19

روءيت هلال و امكانات و دستاوردهاي علمي ماه مبارك رمضان به آخر رسيد. در طي چند سال گذشته همواره شاهد بوده ايم كه در تعيين شروع و خاتمه ماه رمضان، موءمنان و مسلمين كشور ما و ساير كشورهاي اسلامي و كل مسلمانان جهان، همواره با مشكلاتي روبرو شده اند كه ذكر چند نكته، براي تامل جدي در اين زمينه ضروري است و مي تواند فتح بابي بر مباحث جدي بعدي در اين عرصه باشد. - 1 در قرآن كريم نزديك به هزار مورد واژه هاي عقل فكر تامل، تدبر و ساير لغات قريبالمعنا، با مشتقات آنها ذكر شده است و معيار در تشخيص مصاديق حلال و حرام، عقل بشري و معيارهاي آن با استناد به محكمات قرآن و رهنمودهاي سنت قرار داده شده است. بر اين مبنا به راستي مي توان تكيه و اعتماد بر عقل بشري را يكي از جمله فرامين و تاكيدات الهي قلمداد نمود و يكي از محكمات قرآن دانست. - 2 عقل خود به تنهايي از منابع فقه و همراه با متعلق آن، يعني علم، كاملا از نظر فقهي قابل اعتماد است، در سنت نيز داريم كه عقل، پيامبر درون است... - 3 دستاوردهاي علمي و ابزارهاي قابل اعتماد در هر زماني مبين معيارها و مصاديق تشخيص مسائل طبيعي بوده است و بديهي است كه با تكامل و تحول علوم و عقول، اين نگرش نيز تكامل و تحول مي يابد. - 4 روءيت هلال در ابتداي هر ماه و تشخيص شروع و خاتمه آن از جمله مواردي است كه قبلا به وثيق ترين نوع معرفت انسان نسبت به اين پديده، يعني مشاهده ثقات و مسلمين و موءمنين عادل، سپرده شده بود، لذا در زمان خود بهترين، علمي ترين و مطمئن ترين روش براي تشخيص اين پديده و اعتماد امت اسلامي بدان تمهيد شده بود. - 5 بنا به شهادت مورخين و پژوهشگران سيره نبوي و فرهنگ اسلامي، پيامبر اكرم ( ص ) از دستاوردهاي علمي براي تشخيص مصاديق و احكام فقهي و غيره استفاده مطلوب فرموده و اعتماد بدان را توصيه مي فرمودند. از جمله براي تشخيص قبله، با استفاده از اصل رياضي تانژانت (ظل ) كه مبتني بر محاسبه نسبت دو ضلع يك عمود و يك سايه براساس فرمول خاصي در مثلثات بوده است، هنگام نماز را تعيين و جهت قبله را نيز مشخص مي فرمودند. - 6 امام صادق (ع ) و آباء گرامي و اولاد بزرگوار ايشان جملگي پيشگامان دانش روزگار خود بوده و علاوه بر وضع و تاسيس برخي دانشهاي تجربي، خود نيز در تكميل و آموزش و پرورش علمي جمعي از نخبه ترين شاگردان نقش اساسي داشته اند. اين امر درباره امام ششم و شاگردان ايشان از جمله جابربن حيان و علم شيمي كاملا مسلم و پذيرفته است، حتي روش پژوهشي امام صادق ( ع ) در كتاب توحيد مفضل روشي، تجربي، استقرايي و مبتني بر استنتاج از مشاهده و استدلال علمي است.