Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771027-43658S1

Date of Document: 1999-01-17

آيا مهندسي ژنتيك مي تواند جهان را از گرسنگي نجات؟ دهد درميان عناوين خبرهاي مهم علمي سال 1998 موضوع موادغذايي تغييريافته ژنتيكي نيز ديده مي شود. اين مواد غذايي از گياهاني به دست مي آيد كه كد ژنتيكي پايه آنها را تغيير داده اند، تا ويژگيهاي دلخواه به آنها اضافه شود. اما توليد اين گونه موادغذايي، با واكنشهاي مختلف روبه رو شده است. به ويژه در اروپا، واكنش منفي مصرف كنندگان و ترس از دستكاري محيط زيست سبب شده است زيانهاي وجود اين مواد غذايي تغيير يافته توسط مهندسي ژنتيك، بيشتر از منافع آن به نظر برسد. به گزارش تلويزيون بي. بي. سي، تكامل طبيعي يا بهتر بگوئيم تكامل مصنوعي به سرعت در آزمايشگاههاي ژنتيكي سراسر جهان در هر لحظه انجام علم مي گيرد قرن بيستم، فرايند آزمون و خطا را از پرورش گياهان حذف كرده است. به عبارت ديگر، دانشمندان دقيقا مي دانند چه گياهاني را مي خواهند و مي توانند به دست آورند. در اينجا انتخاب طبيعي (Selection Natural) كاري كاملا مهار شده است و به دست پژوهشگران انجام مي گيرد. براي مثال يك جزء كوچك يك گياه را در آزمايشگاه به ريشه و ساقه گياهي تغيير شكل يافته كه به آينده تعلق دارد، تبديل مي كنند. اين كار با فروبردن سريع آن جزء كوچك گياه معمولي در محلولي ژنتيكي انجام مي گيرد. آن ويژگي اضافه شده را مي توان از هر گونه گياهي يا حتي جانوري در روي زمين به دست آورد. تنها ظرف چند روز جوانه هاي جديد پديد مي آيند. اينها جوانه هاي ابر هاي محصول (Crops Super) آينده هستند. در رهيافت هزاره جديد، كارشناسان زيست فن آوري (Biotechnologists) باور دارند توانايي آنان در تغيير دادن ژنتيكي موادغذايي، سبب انقلابي دركشاورزي خواهدشد. يك كارشناس مي گويد: من مي دانم براي فرزندان و نوادگان ما، اين موضوع بي نهايت پراهميت خواهدبود. برخي سيبزميني ها با روشهاي ژنتيكي تغيير يافته اند تا در برابر بيماريهاي قارچي مقاوم باشند. شما مي دانيد كه ضايعات سيبزميني انبارشده در خانه زياد است. ما مي توانيم با تغييرژنتيكي از اين ضايعات جلوگيري كنيم. ما مي توانيم اين سيبزميني ها را بگيريم و سيبزميني هاي بهتري از آن بسازيم. ما مي توانيم غلظت ويتامين ها را در آنها افزايش دهيم. حتي مي توانيم سيبزميني نوع كم چربي از آن بسازيم. اين يك روءيا نبوده، بلكه واقعيتي است. اما در نهايت مدينه فاضله اي كه كارشناسان زيست فن آوري (بيوتكنولوژي ) درنظر دارند سناريويي پرخطر است. يك كارشناس مي گويد: فن آوري جديد ژنتيك، افراطي ترين دخالت و ايجاد اختلاف در طبيعت از سحرگاه مزرعه داري با روشهاي كشاورزي در ده هزار سال پيش است. احتمالا اين موضوع، سبب تغييرات جدي، ژرف و بازگشت ناپذير آلودگي بلندمدت ژنتيكي در زيستبوم هاي ما خواهدشد و نسلهاي آينده بايد بهاي گزاف آن را بپردازند. كارشناسان زيست فن آوري احتمالا، هدفشان نابودي دشمنان طبيعي كشاورزان ازقبيل آفت ها و علفها است، اما هواداران محيط زيست مي ترسند محصولات آنها تعادل طبيعت را برهم زند. در انگليس اين موضوع سبب شده است اداره طبيعت انگليس (Nature English) كه نظاره گر و كنترل كننده دولتي حيات وحش است، درخواست كرده پرورش تجاري اين محصولات متوقف شود و پژوهشهاي بيشتري به عمل آيد. يك كارشناس مي گويد: خطر اصلي در تغييرنظام مديريت محصولات است. نخستين بخش محصولي كه به بازار آمده، نياز خيلي بيشتري به علف كش ها داشته است. اين علف كشها سبب مي شوند تمام علفها و بذرهاي ديگر ازبين برود، كه منجربه ازبين رفتن حشرات شده و اين به نوبه خود سبب كاهش شمار پرندگان مي شود. از سوي ديگر، بيم اين مي رود كه دانه ها و بذرهاي تغييرشكل يافته، وارد چرخه طبيعت شده، سبب توليد زنجيره اي از علفهاي مقاوم يا ابرعلف ها (Superweeds) شود. براي مقابله با چنين موضوعي، يكي از پيشرفته ترين شركتهاي زيست فن آوري به نام مون سانتو در امريكا سرگرم توسعه ويژگيهايي براي ايمني بيشتر است. يكي ديگر از كارهاي مختلفي كه مي توان با ها ژن انجام داد، نازاگرداني ( Sterilization) است. ژن نازا شده مي تواند گياه را خنثي كند و از مخلوط شدن و تركيب آن با علفهايي كه در اطراف آن هستند، جلوگيري كند. شركت مون سانتو ادعا مي كند حال كه ما در آستانه هزاره جديد قرار داريم، زيست فن آوري مي تواند جهان را از گرسنگي نجات بخشد. اما چيزي كه در اين ادعا گنجانده نشده، اين واقعيت است كه زيست فن آوري مي تواند در برخي موارد زندگي را براي فقيرترين كشاورزان بدتر كند. براي مثال، عمل نازاگرداني اجازه نمي دهد شما اندكي از بذر را براي كاشت سال بعد ذخيره كنيد. كشاورزاني كه اين روش را برگزينند، هرسال بايد بذر جديد بخرند. اين كار به هزينه هاي پايه كشاورز مي افزايد. امروز به ما مي گويند زيست فن آوري كمك خواهد كرد جهان را از گرسنگي نجات بخشيم. اما يكي از نخستين محصولات زيست فن آوري جديد، كاري به اين ندارد كه به مردم موادغذايي بيشتري بدهيم، بلكه تنها براي حفظ منافع و سهام شركتهاي چندمليتي است كه به كشاورزي دست انداخته اند بسياري از كشاورزان اطمينان دارند اين روشهاي پيشرفته زيست فن آوري، براي آنان نيست. براي مثال، آن كشاورزاني كه مواد غذايي ارگانيك مي رويانند، يعني آن مواد غذايي كه در آنها ازمواد آفت كش و محصولات كشاورزي جديد در آنها بهره برداري نمي شود. درواقع، قرون متمادي، كشاورزي توسط پيشينيان ما نوعي مهندسي ژنتيك را در محصولات كشاورزي دخالت داده است. زيرا ابتدا آنان از نمونه هاي وحشي بذر استفاده كرده اند تا ميراث آنان به ما رسيده است. اما دست كم در اروپا، بسياري از مصرف كنندگان، اين روش آزمايش شده طي قرون را ترجيح مي دهند. حتي در مراجعه به يك مغازه موادغذايي ارگانيك در انگليس كه تمام اجناس آن با روشهاي سنتي تهيه شده است، متوجه مي شويم كه بيش از يك سوم غلات وارداتي آن از امريكا، ازطريق ژنتيكي تغيير يافته است. هنگامي كه حدود شش ماه پيش صادركنندگان غلات امريكا گفتند: ما دانه سويا را از اين به بعد از نوعي مي دهيم كه از راههاي ژنتيكي تغيير يافته است، مصرف كنندگان اروپايي به شدت اعتراض توفاني كردند از اعتراض اروپا را فرا گرفت و در انگليس برخي فروشگاههاي بزرگ، ورود مواد غذايي تغيير يافته ژنتيكي را تحريم كردند. مصرف كنندگان هم گفتند ما محصولاتي را مي خريم كه برچسبهاي روشن روي آنها باشد. سه سال پيش نخستين مواد غذايي تغييريافته ژنتيكي در اروپا به فروش رفت كه عبارت بوداز گوجه فرنگي تغييريافته ژنتيكي. برچسب آن هم روشن بود. اين محصول با موفقيت زيادي روبه رو شد. همچنين توت فرنگي هايي كه شل و له نمي شوند و محصولات غذايي با ويتامينهاي افزوده شده در زمره اين محصولات بودند. اين روشها نيرومندترين راههايي است كه علم تاكنون به آن ها دست يافته است. كليد موفقيت ما، بهره برداري خردمندانه از آنهاست تا بتوانيم به آن فن آوريهايي دست يابيم كه واقعا جهان را از گرسنگي نجات بخشد. * واحد رسانه هاي خارجي