Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771024-43641S1

Date of Document: 1999-01-14

قلعه جلاليه كاشان، نماد مقاومت و پايداري گزارش تحقيقي از قلعه جلاليه و برج و باروي تاريخي كاشان كاشان به لحاظ قدمت تاريخي و 5 هزار سال سابقه هنر معماري، يكي از كهن ترين شهرهاي ايران است و به گفته مورخان و سفرنامه نويسان، كاشان عروس شهرهاي ايران ناميده شده و گاه اين تعريف به حدي رسيده كه آن را دروازه تمدن جهان نام گذاري كرده اند. درخشنده ترين دوران تاريخي كاشان بعد از اسلام با عصر سلاجقه بزرگ آغاز مي شود. خاصه در زمان سلطنت سلطان جلال الدين ملكشاه سلجوقي ( ) 455465 كه در عهد او كشور ايران به اوج عظمت و قدرت بي سابقه اي دست يافت و ترقيات صنعتي و پيشرفتهاي هنري بسياري نصيب مردم شد كه آثار و ابنيه فراوان و ساختمانهاي عالي برجاي مانده از جمله مظاهر بارز اين عصر است و قلعه جلاليه نمادي از اين بزرگيهاست. اين قلعه كه در قسمت غرب كاشان، متصل به باروي شهر ساخته شده داراي هشت برج مدور و مرتفع است. قسمتي از حصار سمت جنوب قلعه نيز كه در خارج شهر واقع شده، مانند بارو دور شهر داراي دو ديوار ضخيم و مضاعفي بوده كه قسمتي از اين آثار هنوز باقي است. از آنچه نويسندگان آن دوره درباره اين قلعه نوشته اند، چنين برمي آيد كه پس از سلاجقه وايلخانان مغول مخصوصا در ايامي كه ايران فاقد مركزيت ثابت و دولت مقتدر واحدي بوده، اين قلعه همواره پايگاه مستحكمي براي متجاوزين و سركشان طوايف مختلف بوده است و از اين جهت، هنگامي كه شاه اسماعيل صفوي به كاشان آمد امر به انهدام كنگره ها و فرو ريختن استحكامات آن داد. حسن نراقي در كتاب آثار تاريخي كاشان و نطنز چنين مي نويسد: در اواخر سده دهم هجري بواسطه كم حالي سلطان محمد خدابنده صفوي و آشفتگي اوضاع كشور، محمدخان تركمان و فرزندش ولي جان بيك راه طغيان و خودسري را پيموده و قلعه جلالي را پايگاه خويش خرابي هاي ساختند آن را مرمت و مدتي در آنجا پايداري كرده قريب به دوازده سال همه گونه تجاوزات و دست اندازي به جان و دارايي مردم نمودند. به طوري كه دنباله آن فتنه به پايتخت كشيده شد و به كشته شدن مهدعليا مادرشاه عباس بدست ياغيان انجاميد. در آن جدالها و درگيريها، محتشم كاشاني، شاعر عاليقدر اين شهر، به امر محمدخان جهت مرمت قلعه جلاليه مجبور به ساختن ماده تاريخ آن مي گردد. موءلف كتاب زينت المجالس درباره باروي شهر كاشان چنين مي نويسد: دوره باروي كاشان در آن ايام يك فرسخ بوده است و يا شاردن جهانگرد فرانسوي در نيمه دوم قرن يازدهم هجري مي نويسد: باروي شهر كاشان داراي ديوار مضاعف و مجهز به برجهاي قديمي است. شواهد بسياري وجود دارد كه نشان مي دهد اين باروها تا چه اندازه در دفاع از جان و مال و ناموس مردم كاشان موءثر بوده است، از جمله سيدابوالرضاراوندي يكي از علماي كاشان، كه در زمان ملك شاه سلجوقي مي زيسته حملات دشمنان به اين شهر را به نظم در آورده و در ديوان خود به اين نكته اشاره مي كند كه: در سال 532 هجري لشكريان مخرب محمدبن سلجوق بيش از سه ماه در پشت ديوارهاي شهر ماندند و نتوانستند به داخل شهر راه پيدا كنند و همين طور در سال 594 هجري مياجق يكي از سرداران بزرگ خوارزمشاه، به كاشان حمله كرد و پس از چهارماه محاصره و زدوخوردهاي خونين، عاقبت چون از تسخير شهر مايوس شد به قتل و غارت روستاها و آباديهاي اطراف و اكناف پرداخت. در نتيجه اين جنگ هاي پي درپي، بدون شك برج و بارو و خندق شهر فرسوده و ويران مي شد. به اين جهت متواليا آنها را مرمت مي كردند و در نقاطي هم كه شهر وسعت پيدا مي كرد، ناچار محل ديواربارو را تغيير مي دادند. اكنون قسمتهايي از اين برج و بارو در نواحي قديمي شهر (ميدان لتحر، دروازه اصفهان ) هنوز برجاست و قسمتهايي از اين ديوار كه قدمت آن به 950 سال پيش مي رسد به همت اداره ميراث فرهنگي بازسازي شده است. كاشان - خبرنگار همشهري