Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771015-43540S1

Date of Document: 1999-01-05

سه اتفاق هنري و گپي در مقوله فرهنگ * براي بزرگ بودن بايد حرمت بزرگان را نگه داشت. هيچ هنرمند اصيلي براي خوشامد ديگري، شعر شاعري را بكل مخدوش نمي كند - 1 چند هفته پيش يك روز پنج شنبه حدود /9 30ساعت صبح در حال رانندگي به راديو پيام گوش مي كردم. گوينده در يك اقدام شگفت انگيز هنري آغاز به خواندن شعري از شاعر معاصر احمد شاملو كرد. اين شعري بود كه تقريبا تمامي آنان كه اندك آشنايي با شعر معاصر دارند، مي شناسند. مرثيه اي كه احمد شاملو در مرگ (ف. ف )شاعره زن معاصر سروده است. شگفت انگيز آن بود كه خواننده شعر، شعر را اين گونه مي خواند: يا مهدي، به جست وجوي تو در درگاه كوه مي گريم، در آستانه دريا و علف. يا مهدي... يا مهدي، نامت سپيده دمي است كه بر پيشاني آسمان مي گذرد. يا مهدي، متبرك باد نام تو... و در كمال تعجب، سر هر خط شعر يك بار نام مقدس امام زمان (عج ) اضافه شده بود. - 2 ماجراي سروده ابوالقاسم لاهوتي شاعر دوران مشروطيت و پس از آن، كه استاد محمدرضا شجريان در قالب يك تصنيف آن را اجرا كرده اند، شايد قديمي باشد. صدا و سيماي جمهوري اسلامي، در يك اقدام بازهم شگفت انگيز با حذف ترجيع ميهن، اي ميهن سالها، سرودي ناقص را به خلق الله ارائه مي كردند تا اين كه با تقاضاي رسمي استاد شجريان، پخش صداي ايشان از صدا و سيما متوقف شد و در نتيجه پخش اين تصنيف نيز كه دل برخي را شادمان و دل بسياري را نگران مي كرد، قطع شد. - 3 نمي دانم از قديم مي گويند: هر مشكلي راه حلي دارد يا نه، هر جنسي علاقه مند خودش را دارد و يا جمله ديگري در همين مضامين. اما صدا و سيما كه قصد داشت به هر نحوي كه شده ثابت كند كه ابوالقاسم لاهوتي از اول اين شعر را براي ميهن نگفته است، يا اگر گفته، اشتباه هنري و آييني كرده است، خواننده اي را پيدا كرد كه حاضر است اشعار را به هر صورتي كه صدا و سيما مي خواهد و صلاح مي داند، بخواند. در اصلاحاتي كه شاعر پس از مرگ روي تصنيف خود انجام داد، به جاي تكرار ترجيع ميهن اي ميهن، خواننده مي خواند: اي خداي من... پس از اين سه مقدمه كه كمابيش تمامي آحاد فرهنگي و غيرفرهنگي جامعه از آن اطلاع دارند، تذكر نكات زير شايد موجب انتخاب راه راست توسط اصحاب صدا و سيما شود: الف. اضافه كردن نام مبارك امام زمان در ابتداي سطور شعري كه شاعري در رثاي شاعر ديگري - كه در گذشته - سروده است، متضمن نوعي توهين است; چرا كه معني اين عمل آن است كه هيچ شعر پرمايه و زيبايي در مدح امام زمان ( عج ) سروده نشده است و اصحاب صدا و سيما مجبور شده اند از شعر زيبايي كه در سوگ ديگري سروده شده است، در مدح امام زمان استفاده كنند، كه البته اين فرض بكلي باطل است، چرا كه اگر تهيه كنندگان برنامه هاي راديو اندكي به خود زحمت دهند وديوانهاي شاعران متقدم و متاخر، بويژه شاعران شيعه را تورق كنند، چه بسيار اشعار نغز كه در مدح حضرت مهدي ( عج ) خواهند چنين يافت عملي، توجيهي بجز تنبلي و بي انگيزگي و بي تفاوتي نسبت به فرهنگ غني كشور ندارد. مسلم است كه اين بي انگيزگي و بي تفاوتي، هم نسبت به امور فرهنگي است و هم امور ديني و كاري را باري به هر جهت انجام رعايت دادن حقوق معنوي اهل قلم هم جاي خود را دارد كه چون صدا و سيما در اين زمينه سابقه روشني دارد! از اطاله كلام مي پرهيزيم. ب. حذف ترجيع ميهن اي ميهن نيز كاري از همين دست است. اساسا نه به نظر ما كه به اعتقاد بسياري از اهل علم و دين و فرهنگ، شعر مرحوم لاهوتي در كليت خود مشكلي براي باورهاي جامعه امروز ما ندارد و خارج از هيچ خط قرمزي اصرار نيست بر حذف ستايش ميهن معلوم نيست كه چه توجيه عقلي، شرعي و مصلحتي دارد. ناقص كردن يك تصنيف زيبا هم بجز اين كه اتهام بي ذوقي را متوجه اصحاب بزرگترين رسانه كشور كند، حاصل ديگري ندارد. ج. با چنين فضايي كه صدا و سيما نشان داده است كه طالب بروز و ظهور غيرفرهنگي است كه با شناخت خواست هاي سطحي سفارش دهنده بزرگ! كارهاي سطحي توليد مي كنند. آنچه به نظر ما - و از منظر فرهنگ و نه سياست - ضعف بنيادي صدا و سيما محسوب مي شود، در واقع همين وضعي است كه به واسطه حضور افراد غيرفرهنگي در بخش هاي توليدي صدا و سيما، دامن اين رسانه عظيم را گرفته است. اتفاقا همين نگرش سطحي در عمده برنامه هاي صدا و سيما است كه باعث مي شود، يك برنامه متوسط بسيار مورد اقبال مردم قرار گيرد. پول و سرمايه بيت المال كه از اين راه و در جهت خلاف ارزشهاي ديني و علمي و فرهنگي هدر مي رود، بايد خاطر اهل شرع را و نيز متشرعان را! بسي آزرده كند. د. براي بزرگ بودن بايد حرمت بزرگان را نگه داشت. هيچ هنرمند اصيلي براي خوشامد ديگري، شعر شاعري را بكل مخدوش نمي كند، حتي اگر كساني باشند كه سفسطه كنند كه بهتر است در اين شعر به جاي ميهن، خداوند عالميان گذاشته شود. در ميان آثار ادب فارسي، به جرات مي توان گفت كه ستايش باري تعالي مقام نخست را از حيث حجم و زيبايي دارد. البته ميهن دوستي هم بخصوص در ميان شعر شاعران متاخر، جايگاه خود را به دارد قول يكي از نويسندگان فرانسوي، بعضي هابراي اين كه بزرگ قلمداد شوند، مجبورند بردوش ديگران سوار شوند! حميدرضا اسلامي