Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771013-43516S2

Date of Document: 1999-01-03

.. وقت آن رسيده شهر را مهندسان بسازند نه بساز وبفروش ها آشنايي با نظام مهندسي ساخت و سازهاي شهري ( ) 1 شهر در صورتي زيستگاهي مطلوب خواهد بود كه روند ساخت و سازهاي آن در قالب يك نظام هماهنگ و مدون ساماندهي شود. پروژه ايجاد شهرهاي جديد اغلب ناموفق بوده و شكست خورده است و تجربه نشان مي دهد كه تنها چاره اسكان جمعيت روبه فزوني، ساماندهي ساخت و سازها در شهرهاي موجود است. اگر توسعه شهر كاملا برنامه ريزي شده و تحت كنترل نباشد، بروز پيامدهاي ناخواسته همچون معضلات ترافيك، ناايمني سازه ها، ارائه نامطلوب خدمات شهري و چشم انداز ناهمگون معماري اجتنابناپذير است. پيش درآمد: چشم انداز نهايي هر شهر را روند ساخت و سازهاي آن تعيين مي كند. برخورداري از ايمني مطلوب، ترافيك روان، ارائه خدمات شهري كافي، معماري هماهنگ و با هويت و توزيع عادلانه مزيت هاي نسبي موءلفه هاي مهمي است كه تعيين مي كند شهر مي تواند مكاني قابل زيست براي انبوه شهروندان باشد و يا نه. و اينهمه حاصل نمي شود، مگر آنكه ساخت و سازهاي شهري در قالب يك نظام هماهنگ و مدون ساماندهي شده و كليه فعاليت هاي مرتبط با اين امر تحت كنترل و نظارت قرار گيرد. شاهد بوده ايم كه نبود چنين سامانه اي موجب شده است ضريب ايمني اغلب ساخت و سازها در شهرهاي ايران گاه حتي به حداقل رسيده، هويت ملي شهرها در هجوم معماري ناهمگون و آشفته رنگ باخته و اغلب ارائه خدمات شهري با كاستي هاي فراوان و حداقل بهره وري روبه رو باشد. براي آشنايي با وظايف، اهداف و شيوه فعاليت سازمان نظام مهندسي استان تهران ميزگردي برگزار كرده ايم با حضور چند تن از اعضاي هيئت مديره و كارشناسان آن. آقايان مهندس ادب، دكتر زريوني، مهندس كيان زاد، دكتر ماجدي، مهندس ايثاري، مهندس غفاري و مهندس فتوره چي در اين ميزگرد به پرسش هاي خبرنگاران ما پاسخ گفته اند. فشرده اي از گزارش اين ميزگرد، در پي از نظر خوانندگان محترم مي گذرد. همشهري: سازمان نظام مهندسي استان تهران براي خود چه اهدافي قائل است و به طور عمده چه وظايفي را به عهده ؟ دارد مهندس ادب: سازمان نظام مهندسي ساختمان استان تهران در حقيقت براي تنظيم امور مهندسي به وجود آمده است و ما در اينجا صرفا به امور مهندسي مي پردازيم نه تهيه و امضاء نقشه هاي ساختمان. هفت رشته مربوط با مساله ساختمان در هيات مديره نظام مهندسي كشور شامل رشته هاي معماري و شهرسازي، مكانيك و برق، ترافيك، نقشه برداري و عمران وجود دارد. امادرباره بحث اصلي ميزگرد بايد بگويم كه در غياب نظام مهندسي، اتفاقات عمده اي در كل كشور در زمينه ساخت و سازها افتاده است كه موجب بروز معضلات تقريبا حادي شده است و همين مساله نشان دهنده خاصيت و فلسفه وجودي نظام مهندسي ساختمان است و اگر اين نظام وجود داشت قطعا ما امروز شاهد اين همه ناهنجاريها در سطح كشور نبوديم. ما كشوري هستيم كه در زمينه ساختمان، در دنيا صاحب جايگاه رفيع هستيم ولي متاسفانه درغياب مهندسين و يا دخالت بسيار جزيي آنان، انجام امور توسط افراد غير متخصص و غير حرفه اي صورت گرفته است. در نتيجه اين بي توجهي و ناديده انگاري، امروز شاهد هستيم كه هواي شهر آلوده است و اين مساله براي همگان مشكل ايجاد كرده است. البته علاوه بر آلودگي هوا، آلودگي هاي ديگري نظير آلودگي صوتي و خاك را هم در شهرها از جمله تهران شاهديم كه اين آلودگي ها كمتر از آلودگي هوا نيست. امروز نظام مهندسي نياز دارد كه مسئولين بگذارند اين نظام در راستاي حفظ منافع و مصالح ملي به وظايف قانوني خود عمل كند وانشاءالله پس از اين شاهد باشيم تخصص و دانش در امر ساخت و سازها جايگزين سليقه ها شود. البته لازم است اين نكته را نيز متذكر شوم كه يكي از تشكل هاي مردمي همين نظام مهندسي است كه قطعا بايد مشاركت بيشتري را در تصميم گيريهاي كلان كشور و امور ساخت و ساز شهري داشته باشد. همشهري: اشاره كرديد به معضلاتي كه ناشي از غيبت نظام مهندسي در امر ساخت و سازهاي شهري بوده است. اين معضلات به طور عمده چه مواردي را در؟ برمي گيرد دكتر زريوني: نخست سعي مي كنم تعبيرم را از سازمان نظام مهندسي ارائه داده و سپس به معضلات به وجود آمده اشاره كنم. سازمان نظام مهندسي كه نتيجه 3020 سال تفكر و انديشه است براي حفظ حقوق مصرف كننده به وجود آمده است. دولت براي حفظ حقوق مصرف كننده ساختمان ناچار شده قوانيني وضع كند چرا كه مصرف كننده بايد مطمئن شود ساختماني را كه خريداري مي كند، اصولي است و اين فلسفه تشكيل نظام مهندسي ساختمان است. همشهري: با اين تعبير وظيفه اصلي نظام مهندسي ساختمان، جنبه نظارت و كنترل دارد و به واقع مي كوشد استانداردهاي موجود را در اين باره اعمال كند. دكتر زريوني: به طور عام تر نظام مهندسي وظيفه دارد حفظ حقوق شهروندان را در امر ساخت و ساز حفظ اما كند يك مطلب ديگر را مي توان به وظايف آن افزود و آن اينكه وقتي ارگانها و نهادهاي ذيربط غفلت كنند، اين سازمان مي تواند آنها را متوجه سازد. يكي از اين موارد را عرض مي كنم، گفته در مي شود سال 1400 حدود 17 تا 20 ميليون نفر در تهران زندگي خواهند كرد. (اين را هم بگويم كه عوض كردن پايتخت، قصه اي بيش نيست. عوض كردن يك آبادي به قدري هزينه دارد كه غير ممكن مي نمايد. ديديم كه كسي به شهرهاي جديد جذب نشد. بهترين راه حل و عملي ترين كار، بزرگ شدن شهرهاي موجود است. اين جمعيت بدون هيچ ضابطه اي سكنا مي كنند و البته ناچارند و زماني ما متوجه آنها مي شويم كه ساكن شده اند. همه اينها صدگونه مشكل خواهند داشت و اسكان قطعا دادن جمعيت در مكاني، نيازمند طرح است. وقتي جمعيت به حال خود رها شود، چند مشكل بروز مي كند. زمين هاي كشاورزي از بين مي روند، ترافيك سنگين مي شود و ارائه خدمات شهري تا حدودي ناممكن و يا به سختي انجام ضمن مي شود اينكه نمي توان براي آنها مانع ايجاد كرد ولي مي توان طرح داشت. نتيجه اينكه نظام مهندسي مي تواند پيش بيني كند تهران در سال 1400 با چه مسائلي روبه رو خواهد شد و اگر نظام مهندسي جايگاه خود را بيابد مي توان در شرايط حساس، مسائل را گوشزد و راه حل ارائه كند. همشهري: چه عواملي موجب شده است روند ساخت و سازها در ايران، از معيارهاي لازم برخوردار؟ نباشد مهندس كيان زاد: آنچه كه به نظر مي رسد و همه دوستان برآنها تاكيد كردند اين است كه ساخت و ساز در كل كشور در دست مهندسان نيست و متاسفانه اين موارد توسط غيرمهندسي انجام بيش مي شود از 90 درصد آنچه ساخته شده غيرمهندسي است و فرآيند و محصول چنين كار غيرمهندسي، همان رعايت نكردن موارد و مسائلي است كه در مهندسي رعايت آن الزام آور است. معضلات فعلي تهران تا حدودي پيچيده شده است. لذا راه حل ها ديگر ساده نيست و با توصيه و نصيحت هم نمي توان آنها را حل و فصل كرد. همشهري: برخي كارشناسان مخالف احداث شهرهاي جديد هستند و براين باورند كه اگر امكاناتي وجود دارد بايد در همين شهرهاي موجود به كار گرفته شود. اما در اطراف تهران، شهرهاي جديدي ساخته شده و پيش بيني مي شود تا 20 سال ديگر همين شهرهاي جديد جزو محدوده شهر تهران به شمار آيد، نظر شما؟ چيست دكتر ماجدي: مساله تهران را بايد يك پديده بغرنج دانست. تهران داراي مسائلي پيچيده است و مسائل آن مثل يك كلاف سردرگم به همديگر ارتباط دارد. چند سال پيش به دليل رشد چشمگير جمعيت، مسئولين به فكر ايجاد شهرهاي جديد در اطراف تهران افتادند. سعي كردند مكاني براي احداث شهر جديد انتخاب كنند كه با تهران فاصله داشته باشد. در اين طرح پيش بيني كردند اشتغال در اين شهرها به وجود آيد بطوري كه خودكفا باشند و مردمي كه در اين شهرها ساكن مي شوند ضرورتي به سفر به تهران نداشته باشند. به طور مثال شهر پرديس را در شرق تهران و در نزديكي بومهن طراحي كردند و به منظور انتقال مراكز دانشگاهي، سايت وسيعي در جنوب جاده دماوند در نظر گرفته شد كه مراكز آموزش عالي را در آنجا توسعه دهند و مردمي كه در اين شهر ساكن مي شوند طبعا افرادي خواهند بود كه يا دانشجو هستند يا در دانشگاه تدريس خواهند كرد و قطعا اگر چنين مي شد معضلات تهران تا حدودي قابل حل مي شد. همچنين با توجه به آلودگي صنايع در دهه 50 تصويب شد ايجاد هرگونه صنعت در شعاع 120 كيلومتري اين شهر ممنوع شود. هشتگرد خارج از اين شعاع است و تصميم گرفته شد تا صنايع به اصطلاح آلوده و مزاحم تهران به اين مكان منتقل شود. اگر چنين ايده اي اجرا مي شد مي توان گفت اصولا تفكر ايجاد شهرهاي جديد زياد مشكل آفرين نبود ولي متاسفانه در عمل چنين نشده است. از نتيجه يك تحقيق كه توسط دانشجويانم انجام شده دريافتيم در پرديس حدود 100 خانوار ساكن شدند و اين در حالي است كه پيش بيني شده بود امسال 5 هزار نفر در آنجا ساكن شوند. از اين 100 خانوار 94 خانوار داراي شغل در تهران هستند و روزانه از پرديس به تهران آمده و شب به پرديس مراجعت مي كنند. بنابر اين مي بينيم شهر پرديس به جزيي از تهران تبديل شده است. وقتي سكنه پرديس در تهران شاغل هستند و بين تهران و پرديس رفت و آمد مي كنند، پرديس به جزيي از تهران تبديل مي شد و آنجا خوابگاهي بيش نيست و نه تنها مشكلي كه به دنبال حل آن بوده ايم، رفع نشده بلكه بر معضلات افزوده شده است. يك رفت و آمد 35 كيلومتري را در روز به رفت و آمدها افزوديم كه نبايد اينچنين مي شد. بنابر اين ايرادي كه دوستان فرمودند با توجه به اينكه اين شهر نتوانست بر ايده هاي طراحان جامه عمل بپوشاند همچنان پابرجاست. فتوره چي: همانطور كه دكتر ماجدي گفتند، مسئولين براي رفع مشكل تهران، شهرهاي جديدي را طراحي و اجرا كردند و نتيجه عكس آن، چيزي شد كه فكر اصولا مي كردند در يك برنامه كلان در هر كشوري بايد ديد نيازهاي آتي چيست تا براساس آن برنامه ريزي كرد در روزي كه به آن جمعيت مي رسيم حداكثر امكانات را براي شهروندان گذاشته باشند و حداقل مشكلات براي شهروندان وجود داشته باشد. در 5040 سال اخير شاهد افزايش جمعيت در تهران هستيم بدون آنكه براي آنان برنامه ريزي شود. وقتي شهري توسعه مي يابد مسائل مختلفي از جمله تامين آب، ايجاد شبكه فاضلاب و ديگر خدمات شهري فراروي ما قرار ملاحظه مي گيرد كنيد به دليل فقدان برنامه ريزي هاي اصولي، تهران را به بهاي نابودي كشاورزي وسيع كرده ايم. كشاورزي در اطراف تهران روز به روز در حال از بين رفتن است. بنابر اين يك توسعه شهري داريم كه بي برنامه است و اينها مساله اي است كه بايد اصولي مورد رسيدگي قرار يكي گيرند از مشكلات، افزايش قيمت بسيار متورمي است كه بر اثر سرمايه گذاريها به وجود مي آيد و نرخها به شدت بالا مي رود و مردم به ساخت و ساز گرايش مي يابند. ملاحظه كنيد وقتي ساختماني احداث مي شود و با صددرصد سود بفروش مي رسد، خوب كسي در صنعت سرمايه گذاري نمي كند كه نياز كشور نيز به شمار مي آيد. سرمايه گذار در بخش مسكن هم توجه ندارد عمر مفيد ساختمان را بايد مدنظر داشته باشد. براي احداث مسكن، نمي داند بايد از بهترين مصالح استفاده كند، بلكه از مصالحي استفاده مي كند كه از حداقل كيفيت برخوردارند. در اين ميان هيچ كس هم آن را كنترل نمي كند. اينجاست كه قانون نظام مهندسي به كمك مي آيد و به ساماندهي اين قبيل امور مبادرت مي ورزد و نتيجه اين مي شود كه هم سرمايه گذاريها، منطقي مي شود و سود مورد انتظار تحصيل مي شود و هم جامعه متضرر نمي شود.