Hamshahri corpus document

DOC ID : H-770318-41574S1

Date of Document: 1998-06-08

ميثاق اخلاق حرفه اي روزنامه نگاران اشاره: روزنامه نگاران بعنوان ناظران آگاه جامعه و نمايندگان افكار عمومي داراي حقوق و مسئوليتهايي هستند. دربسياري از مشاغل اين حقوق و مسئوليتها را قانون مشخص مي كنداما در شغل روزنامه نگاري به دليل ويژگيهاي خاص بسياري ازمسئوليتها و تعهدات تنها براساس ميثاق اخلاقي و وجداني امكان پذير است. به همين دليل بسياري از روزنامه نگاران به فكر تدوين يك ميثاق اخلاق حرفه اي روزنامه نگاري بوده و هستند. روزنامه همشهري براي باز كردن باب اين بحث اقدام به چاپ ميثاق حرفه اي روزنامه نگاري كه در دومين سمينار بررسي مسايل مطبوعات پيشنهاد شده است مي نمايد. صاحب نظران وروزنامه نگاران مي توانند نظرات و پيشنهادات اصلاحي خود را به سرويس اجتماعي روزنامه همشهري ارسال نمايند. دكتر كاظم معتمدنژاد حق آزادي عقيده و بيان، بر مبناي ميثاق بين المللي حقوق سياسي و مدني و قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، يكي از حقوق بنيادي انساني است و شرايط و حدود آن با توجه به حقوق عمومي و مباني اسلام، به موجب قانون مشخص مي شود. رسالت اجتماعي روزنامه نگاران در آگاهي به وقايع و مسائل زندگي عمومي، انعكاس برخورد عقلايي انديشه ها و شناخت عقايد همگاني و تشريح و تفسير و انتقاد آنها، برحق بنيادي مذكور استوار است. آزادي روزنامه نگار براي دستيابي به اخبار و اطلاعات و انتقال و انتشار آنها، ضرورتا داراي محدوديتهايي است كه خود وي بايد به رعايت آنها متعهد و مسئول باشد. پيش بيني وظايف و مسئوليت هاي اجتماعي روزنامه نگاري در قوانين و مقررات حقوقي و مجموعه هاي اصول اخلاقي حرفه اي، به همين منظور، صورت مي گيرد. اما در كار پر اهميت تحقق روزنامه نگار، وظايف و مسئوليت هاي اجتماعي او در صورتي امكان پذيراست كه شرايط استقلال و شرافت حرفه اي وي تامين شده باشد وبه اين منظور، تاكيد بر حقوق و امتيازهاي معنوي و اجتماعي روزنامه نگار نيز ضروري است. الف - وظايف و مسئوليت هاي روزنامه نگار - 1 روزنامه نگار براي آگاهي در مورد وقايع و مسائل اجتماعي و بيان و انتقاد آزادانه آنها، بر مبناي حق همگان به شناخت حقايق، بايد به واقعيتهاي عيني توجه كند و اخبار و اطلاعات صحيح و دقيق و مقاله ها و تفسيرهاي منطقي و منصفانه در اختيار خوانندگان بگذارد. - 2 در كار روزنامه نگاري خبر بايد به منزله يك خدمت اجتماعي و نه يك كالاي بازرگاني، نگريسته شود. به همين جهت، روزنامه نگار در انجام وظايف حرفه اي خويش نه تنها در برابر صاحبان و مديران مطبوعات، بلكه در مقابل جمع وسيع خوانندگان و منافع و مصالح عمومي جامعه نيز مسئوليت دارد و اين مسئوليت اجتماعي ايجاب مي كند كه در شرايط و اوضاع و احوال مختلف، هميشه براساس وجدان اخلاقي خاص خودعمل نمايد. - 3 روزنامه نگار بايد به صحت عمل حرفه اي خويش توجه ويژه داشته باشد و تنها اخبار و اطلاعاتي را كه منشاء و منبع آنها مشخص است منتشر كند و در صورت لزوم، قيد رعايت احتياط نسبت به صحت آنها را نيز يادآور شود. - 4 سرقت ادبي مخدوش ساختن متنها و سندها و حذف اطلاعات اساسي مربوط به رويدادها بايد هميشه مذموم و مطرود باشد و براي بدست آوردن اخبار و اسناد و عكسها، شيوه هاي نادرست و غير قانوني بكار گرفته نشود. - 5 شرافت حرفه اي روزنامه نگار ايجاب مي كند كه از پذيرش هرگونه پاداش مادي غير قانوني و نامشروع، براي پيشبرد منافع خصوصي مغاير با منافع و مصالح عمومي، خودداري كند. - 6 روزنامه نگار موظف است شغل روزنامه نگاري را با شغل آگهي بازرگاني يا شغل تبليغ سياسي به هم نياميزد و از آگهي دهندگان، هيچ دستور و پاداش مستقيم يا غير مستقيمي نپذيرد. - 7 آزادي و استقلال حرفه روزنامه نگاري مستلزم آن است كه روزنامه نگار از قبول هرگونه فشار و تهديد براي انتشار يا عدم انتشار مطالب و يا تغيير محتويات آنها، خودداري كند و هميشه از خطمشي عمومي هيات تحريريه و اصول شرافت حرفه اي خويش تبعيت نمايد. - 8 روزنامه نگار بايد براي كمك به برخورداري همگان از اخبار و اطلاعات صحيح و موثر، هر مطلب منتشر شده اي را كه نادرستي آن مشخص مي شود، تصحيح كند و به حق جواب خوانندگان و افراد ذي نفع در مورد مندرجات و محتويات نشريات، احترام بگذارد. - 9 احترام به استقلال و حاكميت ملي و نظم و امنيت عمومي و همچنين آسايش و سلامت جامعه و دفاع از منافع و مصالح همگاني و نهادهاي قانوني حكومت مردمي، از وظايف اجتماعي مهم روزنامه نگاران بشمار مي رود. - 10 روزنامه نگار بايد به اصول و معتقدات مذهبي آداب و سنن قومي و ملي، مباني اخلاق حسنه و عفت عمومي هميشه احترام بگذارد و از هرگونه گرايش به تبعيض جنسي، نژادي و قومي و تبليغ خصومت آميز در اين زمينه ها و همچنين تشويق و تحريك به جنگ تجاوزكارانه و توسعه طلبانه نسبت به كشورهاي ديگر خودداري كند. - 11 كوشش در راه حفظ صلح و آرامش بين المللي و همزيستي مسالمت آميز ملتها، مقابله با گسترش سلاح هاي هسته اي و شيميايي و ميكروبي، جلوگيري از آلودگي محيط زيست و مبارزه عليه سلطه فرهنگي و ارتباطي جهاني نيز در رسالت روزنامه نگاري مقام برجسته اي دارد- 120 روزنامه نگار بايد براي ارزشهاي جهاني بشريت و ازجمله، اصول دموكراسي، حقوق بشر، توسعه سياسي، اجتماعي واقتصادي و فرهنگي كشورها و پشتيباني از جنبشهاي آزادي بخش و همچنين گوناگوني فرهنگها، احترام خاص قايل شود وبراي تنش زدايي در روابط منطقه اي و بين المللي و كمك به گفت وگوي فرهنگها و تمدنها، از هيچ كوششي دريغ نورزد. - 13 احترام به حيثيت شخصي و زندگي خصوصي افراد خودداري از توهين و تهمت و افترا نسبت به اشخاص، حمايت خاص از حقوق كودكان و نوجوانان و جلب كمك به سالمندان و بيماران و نيازمندان نيز از وظايف مهم روزنامه نگاران محسوبمي شود. - 14 روزنامه نگار موظف است كه ضمن دفاع از آزادي خبر و تفسير و انتقاد، اسرار حرفه اي را حفظ كند و از افشاي منابع اخباري كه به صورت محرمانه بدست مي آورد خودداري نمايد. ب - حقوق و امتيازهاي روزنامه نگار - 1 روزنامه نگار با در نظر گرفتن رسالت اجتماعي خويش بايد از حق دستيابي آزادانه به تمام منابع خبري و بررسي هاو تحقيق هاي ضروري درباره تمام رويدادهاي زندگي عمومي، برخوردار باشد. بنابراين، محرمانه بودن امور عمومي يا خصوصي، جز موارد استثنايي مشخص شده از طريق قوانين و مقررات، نمي تواند در برابر وي مطرح شود. - 2 در انجام كار حرفه اي روزنامه نگار حق دارد از پيروي هر شيوه اي كه با خطمشي عمومي محل كار او، به صورت پيش بيني شده در پيمان كار وي مغايرت داشته باشد، خودداري كند. - 3 روزنامه نگار را نمي توان مجبور كرد كه برخلاف اعتقاد و وجدان خود، به اقدامي حرفه اي دست بزند و عقيده اي ابراز دارد. به همين لحاظ، اعمال هرگونه فشار حرفه اي و سياسي عليه روزنامه نگاران ممنوع است. - 4 به موجبقيد وجداني حرفه روزنامه نگاري كه در قوانين مربوط به آن و يا در اصول اخلاقي حرفه اي پيش بيني مي شود، روزنامه نگار مي تواند در صورت تعطيل يا فروش موسسه مطبوعاتي و يا تغيير خطمشي نشريه، به صورتي كه به شرافت حرفه اي يا حيثيت اجتماعي او لطمه وارد كند، استعفاء دهد و غرامت دريافت نمايد. - 5 هيات تحريريه بايد حتما از هرگونه تصميم مهمي كه زندگي موسسه مطبوعاتي را تحت تاثير قرار دهد، مطلع شود. اين هيات بايد حداقل پيش از تصميم نهايي راجع به هر اقدام مربوط به تركيب اعضاي تحريريه، استخدام، اخراج، انتقال و ارتقاي روزنامه نگاران، مورد مشورت قرار گيرد. - 6 مشاركت روزنامه نگاران در مالكيت و مديريت موسسات مطبوعاتي و انتخاب مسئولان و مديران تحريريه، كه در بسياري از كشورهاي جهان اعمال مي شود، از لوازم مهم و ضروري استقلال حرفه روزنامه نگاري است. - 7 روزنامه نگار با توجه به نقشها و مسئوليت هاي خود نه تنها حق استفاده از پيمانهاي دستجمعي كار، بلكه حق برخورداري ازقرارداد شخصي تضمين كننده تامين مادي و معنوي كار خويش ونيز دريافت دستمزد مناسب و منطبق با نقش اجتماعي خود درجهت حفظ استقلال اقتصادي خويش را داراست. - 8 آزادي تاسيس انجمنها و اتحاديه هاي حرفه اي و مشاركت آزادانه روزنامه نگاران در اين تشكل ها و برخورداري آنان از حمايتهاي صنفي تشكل هاي مذكور، براي تامين حقوق مادي و معنوي حرفه روزنامه نگاري، از حقوق مسلم روزنامه نگاران است. - 9 تشكيل نهاد مستقل نظارت بر صدور كارت هويت حرفه اي روزنامه نگاران و تعيين مراتب و مقام تحريريه اي آنان، با همكاري صاحبان و مديران موسسات مطبوعاتي، نيز از حقوق مهم روزنامه نگاران محسوب مي شود. - 10 ايجاد يك شوراي عالي مطبوعاتي با مشاركت روزنامه نگاران و صاحبان و مديران نشريات و برخي نهادهاي مستقل فرهنگي و اجتماعي، به منظور نظارت بر اصول اخلاقي حرفه روزنامه نگاري هم براي تحكيم استقلال و بي طرفي اين حرفه، ضروري است. - 11 كمك موسسات مطبوعاتي به آموزش تخصصي روزنامه نگاران و شركت منظم و پياپي آنان در دوره هاي بازآموزي حرفه اي، كه معمولا در پيمانهاي دستجمعي كار هم پيش بيني مي شود، بايدبراي پيشرفت سطح كيفي فعاليت روزنامه نگاري، مورد حمايت قرار گيرد. - 12 حمايت از حقوق آفرينندگي روزنامه نگاران كه اغلب در قوانين موضوعه يا پيمان هاي دستجمعي كار حرفه روزنامه نگاري هم بر آن تاكيد مي گردد، بايد در تامين و تضمين حقوق مادي و معنوي آنان در اين زمينه، طرف توجه واقع شود. - 13 ارج گذاري به مشاركت زنان در كار حرفه اي روزنامه نگاري، مقابله با هرگونه تبعيض در استخدام و ارتقاي شغلي روزنامه نگاران زن، تشويق و گسترش همكاري آنان با هيات تحريريه مطبوعات و خبرگزاري ها و بخش هاي خبري راديو وتلويزيون، به تقويت استقلال اين حرفه كمك مي كند. - 14 براي حفظ آزادي و استقلال حرفه روزنامه نگاري حمايت حقوقي از امنيت و آسايش شغلي روزنامه نگاران و جلوگيري ازتهديد جسمي و جاني آنان، از طريق قوانين داخلي و مقررات حقوقي منطقه اي و بين المللي، اهميت فراوان دارد.