Hamshahri corpus document

DOC ID : H-770312-41533S2

Date of Document: 1998-06-02

ابرهاي خاكستري از دوردست مي آيند... نگاهي به چالش هاي رودرروي شهرهاي بزرگ اشاره: جهان، شتابناك رو، به سمت شهري شدن برآوردها دارد نشان مي دهد تا پيش از فرارسيدن نيمه قرن آينده حتي در كشورهاي جهان سوم نيز از هرچهار نفر جمعيت سه، نفر آن ساكن شهر خواهد بود. گزارشي كه در پي مي خوانيد، بااشاره به چالش ها و دشواري هاي رودرروي شهرهاي بزرگ اين، نكته را بس نگران كننده توصيف مي كند. واقعيت مي گويد در حالي كه بسياري فرزانگان فرياد برمي آورند شهرهاي بزرگ حتي در آرماني ترين شرايط زيستي انسان را در چنبره اضطراب و افسردگي گرفتار مي كنند، رشد شهرها را البته با توجه به اين نكته كه حتي پيشرفته ترين آنها دچار معضلات زيستي پرشمار هستند، البته بايد بسيار نگران كننده دانست. شگفت آور نيست كه بسياري از شهرهاي جهان از شدت تراكم در حال انفجارند. به زودي نيمي از بشريت - دست كم 3 ميليارد نفر - ساكن مناطق شهري خواهند بود. آيا شهرها مي توانند نيازهاي اين همه آدم و ميلياردها نفري را كه در قرن آينده ديده به جهان خواهند گشود، تامين؟ كنند در كشورهاي توسعه يافته كه حدود درصد 70 جمعيت هم اكنون در شهرها زندگي مي كنند، شهرنشيني با روندي نسبتامتعادل گسترش مي يابد و رشد جمعيت كاهش يافته است. بزرگ ترين شهر اروپا، پاريس، داراي بيش از 10 ميليون نفر جمعيت در ناحيه اصلي آن است. بااين حال، اين شهر بيستمين شهر بزرگ كره زمين است. اما در كشورهاي در حال توسعه، افراد مشتاقانه به سوي يك يا دو شهر در هركشور هجوم اين مي برند قبيل شهرها كه كلان شهر خوانده مي شوند، به رشد خود ادامه خواهند داد. تا 2015 27 سال شهر از 33 شهر بزرگ جهان در آسيا خواهد بود. بمبئي و شانگهاي هركدام با گنجايش ميليون 20 نفر متورم تر خواهند شد، در حالي كه جمعيت جاكارتا و مناطق پيرامون آن از 37 ميليون نفر لبريز خواهد شد. بسياري از كلان شهرها از محدوده خود براي گنجايش و تامين نياز جمعيت فراتر رفته اند. چنانچه مهاجران را جوانان كاردان و شغل آفريناني تشكيل مي دادند كه همراه خود مهارت و ثروت مي آوردند، جذبآنان ساده بود، اما اكثريت عمده تازه واردان را خانواده هاي فقيري تشكيل مي دهند كه كسبدرآمد در مناطق روستايي برايشان غيرممكن است. آنان ناگزير به زندگي در بدترين نوع سكونتگاه هاي شهري روي مي آورند - زاغه هاي آلوده اي كه ويژگي آن وجود فاضلابروباز، گازهاي سمي ناشي از پخت وپز خانگي و انبوه زباله هاي آلاينده است. ميزان رشد اين محلات نابسامان حيرت آور است. در حالي كه جاكارتا ظرف نخستين نيمه دهه جاري هر سال 4 درصد گسترش يافت جمعيت چندين منطقه در حاشيه شهري آن حدود 18 درصد در سال رشد كرد. نيمي از جمعيت داكا، پايتخت بنگلادش - كه حدود 8 ميليون نفر جمعيت دارد - در زاغه زندگي مي كنند. فراهم آوري حتي نيازهاي اوليه نيز كار بسيار بزرگي است. در دهلي نو، پايتخت هند، اغلببرق گاهي تا 6 ساعت در روز قطع مي شود. تقاضا براي آبدر مكزيكوسيتي به قدري بي پايان است كه سفره آبزير شهر كوچك شده و در نتيجه زمين در خلال قرن /7 5گذشته متر فرو نشسته است. زيربناي مورد نياز در بسياري از مناطق نه تنها ناكافي كه در حال نابودي است لوله هايي كه آبكراچي را از 100 كيلومتر آن طرف تر به شهر مي برد، پر از شكاف هاي بزرگ است كه به گفته يكي از مهندسان آب، نشتي از آنها درياچه ايجاد كرده و تردد خودروها را مختل مي كند. از جمله سهمگين ترين چالش هاي موجود، رهايي از شر مقادير عظيم زباله هاست. تا 5 سال ديگر به علت پرشدن مكان هاي دفن زباله در اطراف توكيو و در خليج توكيو، ديگر جايي براي /2 5دفع ميليون تن زباله دفن شدني، وجود نخواهد /12 50داشت ميليون تن بقيه زباله شهر راهي كوره هاي زباله سوزي مي شود كه دي اكسيد زيادي توليد و در هواي شهر منتشر مي كند. بيشتر زباله شهرهايي همچون داكا و بمبئي حتي جمع آوري نمي شود. زباله هاي اين شهرها متراكم مي شود و به توليد بيماري مي انجامد، يا سوزانده مي شود و گازهاي سمي توليد مي كند. بخش هاي بزرگي از بسياري از شهرها فاقد شبكه فاضلاباست و نشت منابع جمع آوري فاضلابمنابع آب را آلوده مي كند. تنفس در دهلي نو را كه يك سياستمدار محلي آن را يك اتاق گاز عظيم توصيف مي كند، مي توان با كشيدن 10 تا 20 نخ سيگار در روز مقايسه كرد. به خصوص گازهاي، متصاعد از خودروها در كشورهاي توسعه يابنده تهديدي خفقان آور است. در اين كشورها، ميليون ها خودروي جديد به جاده ها و خيابانهاي سرازير شده اند كه گنجايش اين همه ماشين را ندارند. راه بندان سببتوليد آلاينده هاي بيشتري مي شود - چرا كه ماشين در وضعيت دنده پايين آلودگي بيشتري نسبت به خودروهاي با سرعت بالا توليد مي كند - و به بهره وري آسيب مي زند. در بانكوك كه هر راننده هر سال معادل 44 روز را در راه بندان مي گذراند، برآورد مي شود كه تاخيرهاي ناشي از اين امر ساليانه صدها ميليون دلار به صورت بهره وري از دست رفته به اقتصاد كشور لطمه مي زند. آميزه نظافت نامناسبو آلودگي هوا و آبباعث شده است تا بهداشت شهرها به شدت افت كند. نتايج پژوهشي كه در سال 1990 توسط بيمارستان آقا خان در پاكستان انجام شد، وجود مقادير بالايي از سربرا در خون كودكان و سربازان نشان داد. هواي آلوده مكزيكوسيتي كه حصار كوهستاني اطراف شهر باعث تثبيت آن مي شود، اغلب بچه ها را سرفه زنان از مدرسه راهي خانه و سالخوردگان را راهي بيمارستان مي كند. به رغم اين همه معضلات كابوس گونه، كلان شهرها ضرورتا غيرقابل اداره نيستند. در حالي كه هر شهر بزرگ با تنگناهايي روبرو است چند، كلان شهر، غني توانسته اند با مشكلات عاجل زيست محيطي به خوبي كنار بيايند. دو منطقه شهري بزرگ در آمريكا - نيويورك ( ميليون 16 نفر جمعيت ) و لس آنجلس ( ميليون 12 نفر جمعيت ) - از رونق اقتصاد كشور بهره مند شده اند. سطح زندگي در نيويوره رو به ارتقاء است و اجراي طرح پاكسازي از ميزان زباله هاي خياباني كاسته است و ماهيگيري در رود هادسن از سر گرفته شده است. ساكنان لس آنجلس كه از وجود دود آلاينده در همه جا به تنگ آمده اند، با اجراي همپيمايي توانسته اند از شمار خودروهاي در حال تردد در خيابان ها بكاهند. در كشورهاي توسعه يابنده نيز نقاط قوتي وجود دارد. در بزرگ ترين ناحيه شهري نيمكره غربي - سائوپائولو در برزيل با 16 ميليون نفر جمعيت - ميزان مرگ ومير براثر بيماري هاي عفوني كاهش يافته و اين امر از رهگذر برنامه هاي بهداشتي فراگير و ايمن سازي ميسر شده است. موفقيت شگفت توكيو بزرگترين شهر جهان با اختلاف زيادي نسبت به بقيه موفق بوده است. منطقه توكيو 27 ميليون نفر جمعيت را در خود جا داده است بدون آنكه نظم مدني يا كيفيت محيط زيست مختل شود. در واقع ميزان پاكي هوا در خلال دو دهه گذشته بهبود يافته است. عمده علت اين دستاورد آن است كه كاربرد تكنولوژي ضد آلودگي و حمل و نقل همگاني از توليد گازهاي آلاينده خودروها كاسته است. بيشتر خدمات قطار در توكيو توسط شركت هاي خصوصي ساخته و اداره مي شود - مقامات توكيو به اين شكل برخي خدمات را به بخش خصوصي واگذار مي كنند. از همين راهبرد جهت تشويق بازيافت زباله استفاده شد و در نتيجه پيمانكاران خصوصي اغلببا هزينه كمتر و كيفيت بهتر نسبت به ادارات شهرداري اين كار را انجام مي دهند. هرچند كه گسترش بي رويه از عوامل نابودكننده زيستگاه هاي طبيعي است، تمركز جمعيت در شهرهاي مركزي كارايي هاي را ايجاد مي كند كه از تاثير فعاليت هاي بشر بر زمين و ديگر منابع سياره ها مي كاهد. راه حل آن است كه از غيرقابل تحمل شدن تراكم انساني جلوگيري كرد و اين امر بيشتر مستلزم ابتكار است تا پول. راه هاي مختلفي براي حل معضل ترافيك به روش هاي پرهزينه اي مثل ساخت شبكه مترو وجود دارد. در سائو پائولو 300 كيلومتر خط ويژه دوچرخه رو ايجاد شده و در داكا عوارض گمركي واردات اتوبوس كاسته شده است. اكنون بيش از هر زمان ديگري تاكيد بر حفظ جنبه زندگي پذيري شهرهاست اما با وجودي كه طرح هايي همچون طرح يك ميليارد دلاري زيباسازي شانگهاي - شامل ايجاد كمربندي سبز با كاشت درخت پيرامون شهر - مهم است از، آن حساستر كارهايي جهت بهبود بهداشت است. بنا بر گزارش بانك جهاني چنانچه همگان به آب آشاميدني پاك دسترسي داشتند، مي شد ساليانه جان 2 ميليون كودك را كه براثر اسهال و عوارض آن مي ميرند، نجات داد. برخي از طرح هاي اميدواركننده اي كه در اين زمينه درپيش گرفته شده است به، پايين ترين قشرهاي جامعه نيز مي رسد. كاركنان طرح معروف اورانجي در كراچي خانه به خانه در يكي از محلات شهر مردم را به كمك براي بهبود وضع خود فرا خواندند. در آغاز اين برنامه كه در سال 1980 آغاز شد هرخانه اي 40 دلار صرف ساخت شبكه فاضلاب كردند 80 اكنون درصد منطقه داراي فاضلاباست. چنين تلاشي ديگر ابتكارات را تشويق مي كند. براي نمونه 90 درصد كودكان خانواده هايي كه در يكي از اين طرح ها مشاركت داشتند، بر ضد انواع بيماري ها واكسينه شدند. براساس افسانه ها، كراچي را به اسم يك زن ماهيگيركولاچي نام گذاري كردند كه 7 پسر به دنيا آورد. كوچكترين پسر نمي توانست راه برود يا شنا كند، اما توانست برادرانش را از گزند تمساح نجات او دهد سوار بر كرجي به آبزد و تمساح را كشت. شهروندان كراچي امروز نشانه هايي را از همين ابتكار نشان مي دهند. آنچه طرح اورانجي نشان مي دهد، آن است كه مشكل اصلي كلان شهرها - جمعيت بيشمار - بزرگترين اميد آنها در آينده نيز هست. جمعيت شهر 10 بزرگ جهان شهرجمعيت (به ميليون ) توكيو/26 8 سائوپائولو/16 4 نيويورك /16 3 مكزيكو سيتي /15 6 بمبئي /15 1 شانگهاي /15 1 لس آنجلس /12 4 پكن /12 4 كلكته /11 7 سئول /11 6 مترجم: وحيد رضا نعيمي منبع: ويژه نامه تايم نوامبر1997