Hamshahri corpus document

DOC ID : H-770310-41498S2

Date of Document: 1998-05-31

نياز به حفظ دستاوردهاي معنوي جنگ گزارشي از پنجمين يادواره سراسري تئاتر دفاع مقدس پنجمين يادواره تئاتر دفاع مقدس، نشانه اي از حضور موثر از بازيگران بود كه با دركي والا و شناخت صحيح ابزار و ارائه مناسب نقش توانسته بودند به سطحي بالا از ايفاي نقش دست يابند پنجمين يادواره سراسري تئاتر دفاع مقدس ارديبهشت 28از تا سوم خرداد در تهران برگزار شد. طبق گفته حسين مسافر آستانه - دبير يادواره - پنجمين دوره تئاتر دفاع مقدس از 15 آبانماه 76 كار خود رابراي برگزاري و فراخوان توسط رسانه هاي جمعي آغازكرده بود و از ميان 281 متن نمايشي كه به دبيرخانه يادواره رسيده بود حدود 81 نمايشنامه پذيرفته شد كه بعدا توسط هيات بازبيني 26 نمايش برگزيده و به بخش مسابقه يادواره راه مي يابد. از اين نمايش 7ميان از تهران و 19 اثر از شهرستانها بود كه ازتوجه ويژه و قابل تقدير برگزاركنندگان يادواره به تئاتر شهرستانها حكايت مي كند. اما در اينجا اين سوال مطرح است كه براستي اين يادواره برآيند تمامي گروههاي تئاتري كشور بوده؟ است و آيا مي توان اين نمايشها را الگو و نمونه اي مناسب از فعاليتهاي تئاتري كشور و تلاش در عرصه دفاع مقدس؟ دانست نمايشهايي كه امسال به يادواره راه يافتند، متاسفانه نسبت به سال گذشته از كيفيت بسيار نازلتري برخوردار بودند آنچنان كه رقابت نه در نمايش 26ميان كه تنها در بين 5 اثر انجام مي شد. نمايشهايي كه دست اندركاران آن طي سالهاي گذشته هم توانسته بودندبه موفقيتهايي دست يابند و شايد علت موفقيت اين نمايشها را هم بتوان در همكاري همه جانبه دست اندركاران به عنوان يك گروه نمايشي جستجو كرد كه در طول سال بايكديگر در تماس مستقيم هستند و به درك كاملي ازروحيات و توانايي هاي همديگر رسيده اند. افول سطح كيفي نمايشها را از دو جهت مي توان بررسي كرد: ) 1 موضوع و تم نمايشها) 2 پرداخت و قالببياني. موضوع و تم آثار امسال بيشتر نمايشها به مسايل جانبي بعد از جنگ پرداخته بودند. در شرايط فعلي كه كشور در صلح به سر مي برد، به دليل نياز به حفظ و شناخت دستاوردهاي معنوي آن، استفاده مكرر از موضوعاتي كه موقع گيرودارجنگ در جبهه ها صورت مي گرفت، طبيعي به نظر مي رسد. از طرفي، مضامين استفاده شده از جهاتي با مشكل روبرو بود. موضوعات بدون بررسي لازم، تا حدودي كليشه اي، با كمترين تحقيق و عمق در مفاهيم و بدون جذابيت ارايه شده بودند. همواره در استفاده از مضامين دفاع مقدس اين نقيصه به چشم مي خورد كه يا مطالب آنچنان حادثه اي ارائه شده كه هيچ اثري از مفاهيم بلند و نيات نوراني رزمندگان در آن ديده نمي شود يا آنقدر سطحي، پراغراق، شعارگونه و به دور از واقعيت ارايه شده كه باور آن را براي بيننده مشكل ساخته است. البته در ميان نمايشها، آثاري وجود داشتند كه با ديدي زيبا و جذاب تمامي نظرها را به خود معطوف دارند و در اين يادواره بدرخشند. كانال كميل وزمستان 66 از جمله اين نمايشهاهستند. زمستان 66 كه به موضوع موشك باران تهران مي پرداخت با نگاهي واقع بينانه و با وارد كردن مايه هاي طنز به نمايش، با تلطيف موضوع دلخراشي در ضمن بيان مقاومت و پايداري مردم در آن زمان بحراني به بررسي جامعه شناسانه بازتاب اين اتفاق در سطح جامعه نيز پرداخته اين بود دو نمايش نشان داد كه چگونه مي توان با نگاهي هوشمندانه و فراگير به ارتباطموثر با تماشاگر دست يافت و در عين حال گوشه اي ازانديشه هاي پنهان و آشكار يك ملت را در جنگ مورد بررسي قرار داده و به تصوير كشيد. شيوه پرداخت يادواره امسال بيش از هر چيز رشد در بازيگري را در عرصه نمايش نويد مي داد. پنجمين يادواره، نشانه اي ازحضور موثر و بسيار زيبايي از بازيگران بود كه با دركي والا و شناخت صحيح ابزار و ارائه مناسب نقش توانسته بودند به سطحي بالا از ايفاي نقش دست يابند كه ما نمودهر چه بيشتر اين مطلب را مي توانيم در اختصاص تعدادجوايزي كه در مراسم پاياني اهدا شده مشاهده كنيم. امسال به 17 تن از بازيگران جايزه داده شد يا از آنها تقديربه عمل آمد كه اين خود نشانه اي از پتانسيل بسيار بالاي بازيگر در عرصه تئاتر است. اما بايد اين را پرسيد كه آيا اين نيروي عظيم در دست كارگردانهايي لايق قرارمي گيرد تا بتوانند به آنها شكلي مناسب داده و باهماهنگي و نظمي در خور، مضامين مورد نظر نويسندگان را به خوبي به تصوير؟ بكشند نمونه بسيار خوب اين هماهنگي در نمايش كانال كميل به كارگرداني كوروش زارعي مشاهده شد. در اين نمايش ارائه بسيار زيباي نقش منصور توسط حسين پارسايي آنچنان فراگير بود كه حقيقتا تمام نمايش را تحت الشعاع قرار داده بود و به استفاده از خلاقيتهاي خودبه پرورش و لمس نقش نايل آمده اما بود مطلبي كه بيش از همه به چشم مي خورد، هماهنگي، يكدستي، رواني بازيها و رعايت خوب ميزانسن بود كه نشان ازتسلط و احاطه بسيار خوب زارعي - كارگردان نمايش -داشت. اززمستان 66 وهشت زخم سرخ نيز به عنوان نمونه هاي ديگري از شايستگي و حضور فعال كارگردان مي توان نام برد. در ارائه خوب يك صحنه پردازي نمايش، و موسيقي نقش ويژه اي بر عهده دارد. امسال نمايشها از صحنه پردازي نسبتا پركار و شلوغتري برخوردار بودند. اين موضوع با آنكه از توجه خاص خالقان آثار به فرم ارائه نمايش آنها خبر مي دهد اما متاسفانه ديده مي شد كه استفاده نه چندان مناسب از اشياء و وسايلي كه در صحنه وجود دارد، صحنه پردازي را به عنوان جزئي منفك از نمايش جلوه مي داد كه به جاي بهره گيري از اين خصيصه به عنوان يكي از ابزار بيان نمايشي تنها به جلوه زيباشناسانه آن بسنده شده است. استفاده از موسيقي در نمايشهاي امسال از شكل مطلوبتري نسبت به دوره هاي قبل برخوردار بود كه نشان دهنده توجه خاص و شناخت خوب كارگردانهاي نمايش از موسيقي بود. براي نمونه در نمايش هشت زخم سرخ اين موضوع آنچنان با اثر مي آميزد كه در عمق بخشي نمايش و انتقال مفاهيم به ذهن بيننده كاملا موفق ظاهر موسيقي مي شود در اين نمايش گذشته از ايجاد ريتمي مناسب در طول اثر، آنچنان انديشه كارگردان را تبلور مي بخشيد كه باعث نوعي همذات پنداري و همدردي تماشاگر با اثر مي شود. البته امسال هيچيك ازنمايشها، تمامي مولفه هاي لازم براي درخشش يك اثر هنري را در پرورش مضمون رعايت نكرده بودند و هيات داوران نيز هيچكدام از آثار ارائه شده را شايسته عنوان بهترين نمايش تشخيص نداد. اما با كمي اغماض شايد بتوان كانال كميل را نمونه اي خوب ازشناخت موضوع و پرداخت مناسب دانست. در اينجا مطلبي كه باقي مي ماند اين است كه سرانجام اين همه تلاش و مشقت براي به منصه ظهور رساندن يك نمايش به كجا؟ مي انجامد در جشنواره فجر امسال كار قابل تقديري كه باعث دلگرمي شركت كنندگان شده بود، اجراي نمايشهاي برگزيده، در يكي از سالنهاي نمايش بود و چه خوب است اگر بنياد حفظ آثار و ارزشهاي دفاع مقدس نيز ترتيبي اتخاذ نمايد تا برگزيدگان جشنواره نيز بتوانند آثارشان را در طول سال در تماشاخانه ها به اجرا درآورند. ديگر آنكه، ما مي بينيم كه دركشور جشنواره زده مان، پس از پايان هر جشنواره مطبوعات به نقد و بررسي آن مي پردازند ومعايب و محاسن آن را يادآورمي شوند، اما در سال آينده بازشاهد هستيم كه همان اشكالات درجاي خود باقي است و متوليان برگزاري هيچ اقدامي براي رفع آن به عمل نياورده و هيچ راه حلي نجسته اند كه با اين توصيف اين سوال مطرح مي شود كه اگر براي برگزاركنندگان اين مراسم، بررسيها و گزارشهاي مطبوعاتي اهميت ندارد، چرا از آنها براي انعكاس اخبار و بررسي نمايشها دعوت به عمل مي آيد و اگر قابل توجه است چرا هيچ پاسخي به پرسشهاي مطروحه داده نشده و ترتيب اثري براي رفع آن اتخاذ؟ نمي كنند! مازيار شيباني فر