Hamshahri corpus document

DOC ID : H-770227-41354S1

Date of Document: 1998-05-17

سلاح هاي غيرمرگبار; سرنوشتي بدتر از مرگ پزشكان خواستار نظارت بيشتر هستند سلاح هاي غيرمرگبار مي توانند سربازان و افراد غيرنظامي را دچار جراحتهاي وحشتناك كنند. پزشكان در اين زمينه خواستار نظارتهاي شديدتري هستند اكنون سال 2050 ميلادي است و دو كشور با هم در حال جنگ اند. هيچ ارتشي دركار نيست. هواپيماهاي بدون خلبان، بر فراز پايتخت دشمن پرواز مي كنند وفيبرهاي كربن را كه موجب اتصال كوتاه تجهيزات الكترونيكي حياتي مي گردند، فرومي ريزند. برخي ديگر به وسيله پارازيت اندازهاي ميكروويو باعث فلج شدن ارتباطات مي شوند و يا مواد شيميايي را مي افشانند كه ساختار مولكولي فلزات را در كشتي ها و وسايل هوانوردي به گونه اي تغيير مي دهند كه متلاشي شده و ترك برمي دارند. طي چند روز، بي آنكه حتي يك نفر هم مجروح شود پيروزي حاصل مي شود. جنگ افزارهاي خوش خيم و غيركشنده اي كه از دور كنترل مي شوند، فعلا يك روياهستند، ولي تصويري است كه به ادعاي طراحان نظامي، مي تواند به واقعيت بدل شود. ابزارهايي نظير توپهاي آبپاش، گاز اشك آور و گلوله هاي لاستيكي كه ترجيحا براي ناتوان سازي طراحي شده اند تا كشتن، سالهاست كه در بسياري از كشورها براي كنترل شورشهاي داخلي به كار مي روند. اكنون آنها را به نحو روزافزوني در عمليات نظامي محافظت از صلح و جنگها به كار مي گيرند. در سومالي نيروهاي آمريكايي، از كف هاي چسبناك براي متوقف ساختن شورشها استفاده اكنون كردند اين عامل همراه با وسايل گيج كننده و تورهاي به دام اندازنده در بوسني، استانداردهايي رايج اند. در طي جنگ خليج فارس بر روي خطوطنيروي عراق رشته هاي كربن انداخته شد. حتي چنين مي پندارند كه نيروهاي نظامي شوروي سابق در افغانستان، از سلاحهاي كوركننده موقت استفاده كرده اند. اين نسل جديد تسليحات كه با عنوان سلاحهاي غيرمرگبار شناخته شده اند، بااستقبال استراتژيست هاي نظامي، بخصوص در ايالات متحده روبرو شده اند. جان الكساندر، سرهنگ بازنشسته ارتش آمريكا و رئيس پيشين برنامه اي براي سلاحهاي غيرمرگبار در آزمايشگاه ملي لوس آلاموس در نيومكزكو، مي گويد: هدف از جنگ، كشتن مردم نيست، بلكه دستيابي به يك پايان سياسي است و در شرايط سياسي جاري اين پايان عبارت است از آنچه كه به زعم ايشان، حفظ ثبات ناميده مي شود. همگام با افزايش درگيري هاي ايالات متحده در ماموريت هاي مشهور به حفظ صلح و روند روبه رشد مخالفتهاي عمومي با جراحات نظامي، مقبوليت تسليحات غيرمرگبار افزايش مي يابد. ولي عقايد مخالفي نيز به ويژه در ميان افراد درگير، با عواقب پس از جنگ وجود دارد. پزشكان هشدار مي دهند كه سلاحهاي غيرمرگبار از آنچه كه نظاميان ادعا مي كنند، خطرناك ترند. رابين كوپلند، يكي از جراحان كميته بين المللي صليبسرخ مي گويد: من از هر چيزي كه در ميدان نبرد، مرگ و جراحت كمتري ايجاد كند، استقبال مي كنم، ولي درباره اين كه اين فن آوريها موجب چنين شرايطي هستند، هنوز قانع نشده ام. كوپلند در يكي از شماره هاي اخير ژورنال پزشكي بريتانيا گفته است كه اصطلاح تسليحات غيرمرگبار اصطلاحي گمراه كننده است، زيرا دلالت بر آن دارد كه مي توان از مرگ و جراحت هاي جدي اجتناب كرد. او هشدار مي دهد كه هر نوع سلاح غيرمرگباري مي تواند مرگبار باشد. گلوله هاي لاستيكي اگر از محدوده مقابل هدف، به طور مستقيم شليك شوند، مي توانند كشنده باشند و مقداري از يك ماده شيميايي كه براي يك فرد بزرگسال سالم غيرمرگبار است، ممكن است موجب مرگ يك پيرزن، كودك يا شخص بيمار شود. اگر به مردي كف چسبناك پاشيده شود، و او را به مدت يك روز در زير آفتاب آفريقا به زمين بچسبانند، گذشته از آسيبهاي جسمي، آيا اين كار موجب صدمه رواني او؟ نمي شود كوپلند مي پرسد: آيا درآينده به جاي اينكه سربازان بازمانده از ميدان نبرد با جراحتها، پيوندهاي پوستي يا اعضاي قطع شده به خانه بازگردند، با بيماريهاي رواني، صرع و كوري حاصل از سلاحهايي كه دقيقا براي وارد آوردن چنين آسيبهايي طراحي شده اند، روانه منزل نخواهند؟ شد خطر صدمات رواني دراز مدت موجب شده است كه برخي از افراد سلاحهاي غيرمرگبار را تسليحات بدتر از مرگ بنامند. با اين حال، الكساندر معتقد است كه تسليحات غيرمرگبار نسبت به سلاحهاي رايج، آسيبرساني رواني كمتري دارند. او مي گويد: جنگ نفرت آور است. كساني از ما كه درآن حضور داشته اند، اين مطلب را مي دانند. بخصوص از ديد يك ناظر پياده نظام ممكن است جنگ نمايي بسيار نزديك و خصوصي پيدا كند. كشتن افراد از فاصله اي نزديك، مي تواند اثر رواني بسيار شديدي داشته باشد. با اينكه شايد از زمان شناسايي اختلال ناشي از فشار رواني پس از ضربه، مدت زيادي نگذرد، ولي خستگي جنگ يا شوك انفجار را در سربازان همواره مي شناخته اند. تسليحاتي كه انسانها را نمي كشند در ميدان نبرد از اين نوع آسيبها مي كاهند. انديشه سلاحهاي غير مرگبار، فكر جديدي نيست، ولي روزبه روز بر پيچيدگي فن آوريها افزوده مي شود. اين سلاحهادر مجموع بر دو دسته اند: ضد تجهيزات و ضد نفر، كه گروه دوم هم اكنون انواع زير را در برمي گيرند: سلاحهاي فوق لغزاننده و فوق چسباننده كه آنها را به ترتيب اسليكام و استيكام مي نامند. منتشركننده هاي مادون صورت كه موجب القاي تحركات غيرارادي احشاء و بروزتهوع مي شوند. چراغهاي گردان كه با تناوبهاي مولد سرگيجه، چشمك مي زنند. پرتوهاي ليزر شيميايي تكانه اي با اثر گلوله اي (غيرمرگبار ) و داروهاي آرام بخش يا القاكننده خواب كه به صورت افشانه از هواپيماهاپخش مي شوند. به گفته جولين پري - رابينسون از واحد تحقيقات سياست علمي در دانشگاه علمي در دانشگاه ساسكس انگلستان، يكي از برنامه هاي دولتي ايالات متحده براي پژوهش بر روي داروهاي روان گرا جهت كنترل شورشهاي گسترده هنوز هم باقوت در حال پيشرفت است، ولي مشخص نيست كه چه موفقيتهايي حاصل شده است زيرا از حدودچهار سال پيش تدابير امنيتي پيرامون اين پروژه تشديد شده است. حقوق بين المللي نظامي ايجاب مي كند كه نبايد تسليحات بيش از آنچه كه براي حصول برتري نظامي لازم است موجب رنج و آزار شوند. ولي، به گفته كوپلند هيچ راهي براي قضاوت درباره خسارتي كه ممكن است اين سلاحهاي جديد به بار بياورند، وجود ندارد. او و همكارانش در كميته بين المللي صليب سرخ اميدوارندكه براي مقايسه اثرات مورد نظر در سلاحهاي غيرمرگبار نسبت به اثرات سلاحهاي متداول بر روي سربازان، روشي تحليلي ايجاد كنند. براي كنترل جنگ افزارها روشهايي وجود دارد كه كاربرد برخي از گروههاي تسليحات غيرمرگبار را نيز تحت پوشش خود قرار مي دهند. معاهده سازمان ملل متحد در مورد برخي از تسليحات متداول در سال 1995 به دنبال پيشنهاد مطرح شده از طرف كميته بين المللي صليب سرخ، كاربرد سلاحهاي ليزري كوركننده را ممنوع ساخت. كميته مذكور در گزارش كنفرانس خود نوشت: از ميان تمامي جراحتهاي گوناگون ميدان نبرد، كوري رزمندگان هم براي خود سرباز، هم براي كشور او جدي ترين جنبه را دارد. ولي اين موارد كنترل راههاي گريزي هم دارند. زماني كه دايره دفاع ايالات متحده آمريكا سياست خود را بر مبناي دستور منع سلاحهاي كوركننده ليزري، اعلام كرد، اين نكته احتياطي را نيز ملحوظ داشت كه كاربرد ليزر براي يافتن مسافت و طراحي هدف، در عمليات نظامي ايالات متحده جنبه حياتي دارد و در فهرست موارد كاربرد باقي خواهد ماند. اين پيش بيني، جنبه كور شدن تصادفي سربازاني را كه در خط آتش گرفتار شوند توجيه مي كند. گزارشي كه سال گذشته توسط موسسه تحليل سياست خارجي، مستقر در واشنگتن ارائه شد، ديگر گريزگاههاي بالقوه را نيز روشن ساخت. براي مثال در حالي كه معاهده سلاحهاي بيولوژيكي، كاربرد باكتريهايي نظيرسالمونلا را عليه سربازان منع كرده است، استفاده از باكتريهاي نفت خوار يالاستيك خوار را براي تخريب تجهيزات مجاز ترديدهايي مي شمارد هم درباره نحوه اثر گذاري سلاحهاي غيرمرگبار بر تداوم نبردها وجود دارد. آيا ممكن نيست كه با كاربرد اين سلاحها، جنگ ها بيش از حد لزوم به طول بيانجامند و در نهايت به موارد بيشتري از مجروحان منجر؟ شوند استيومتز از موسسه مطالعات استراتژيك در دانشكده جنگ ارتش ايالات متحده در پنسيلوانيا به اين سوال پاسخ منفي مي دهد. به گفته او همواره در پشت يك اسلحه چسباننده، يك تفنگدار دريايي با سلاحهاي مرگبار حاضر است. تحقيق، توسعه و تهيه تسليحات غيرمرگبار، صرف نظر از ترديدهاي موجود درباره كاربرد آنها به سرعت ادامه خواهد يافت. اميد برآن است كه با بررسي راههاي مرتبط با موارد حقوقي و انساني كاربرد اين تسليحات، گسترش تكنولوژي جديد به موازات رهنمودهايي كه براي كاربرد آنها ارائه مي شود، صورت گيرد. برخي ازمتخصصان هشدار مي دهند كه در صورت عدم تحقق اين شرايط با سرنوشت غم انگيزي مشابه آنچه كه پس از شكست تلاشها براي كنترل كاربرد مين هاي زميني به وجودآمد، روبه رو خواهيم شد. كوپلند مي گويد: ما درباره اثرات تسليحات شواهد متداول، مستند بسيار خوبي در دست داريم. بگذاريد اطمينان حاصل كنيم كه اثرات حاصل از فن آوري نوين تسليحاتي بدتر از آن نيست. منبع: نيوساينتيست اكتبر 97 ترجمه: دكتر عطاء الله جعفرآبادي