Hamshahri corpus document

DOC ID : H-770223-41317S2

Date of Document: 1998-05-13

همزمان با فرا رسيدن زمان برپايي نمايشگاه بين المللي به كتاب سلامي در تهران; كتاب دوباره كنيم... گزارشي پيرامون پخش كتاب در ايران و بررسي مسايل و مشكلات آن درحوزه كتاب و كتابخواني اشاره; امسال، همزمان با عيدغدير خم، بزرگترين نمايشگاه وفروشگاه دائمي كتاب در ايران كه به صورت يك حركت خودجوش و توسط جمعي از ناشران كشورمان بنيانگذاري شده است، افتتاح شد. در مراسم افتتاحيه اين نمايشگاه، احمد مسجدجامعي، قائم مقام وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، در سخناني، اين حركت را نشانگر اهتمام جمعي ناشران كشور دانست و آن را طليعه سازمان جديد كتاب و نشر كشور به شمار آورد. با توجه به اينكه، تاكنون پخش كتاب در كشور، سامان يافته و نهادينه نشده، افتتاح اين بارقه هايي مركز، از اميد را در دل دوستداران كتاب برانگيخته است. گزارشي كه مي خوانيد، درآستانه برپايي نمايشگاه بين المللي كتاب در تهران و باهدف آشنايي با فعاليتهاي اين نمايشگاه تهيه شده است. دانشجويان، محققان و علاقه مندان به كتاب در شهرستانهاي دور ونزديك، همواره از در دسترس نبودن كتابهاي مورد نياز همچون خود، يك معضل ياد مي كنند. آنها، از تازه هاي نشر اظهاربي اطلاعي مي كنند و در واقع، علت اصلي علاقه خود به نمايشگاه بين المللي كتاب تهران را فراهم شدن فرصتي براي اطلاع از وضعيت نشر كشور، آشنايي با تازه هاي كتاب وبرآوردن نيازهاي خود مي دانند. با اين حال 365 روز انتظار كشيدن براي رسيدن زمان برگزاري مجدد نمايشگاه كتاب، براي خيل مشتاقان كتاب زماني، بس طولاني است و سفر به تهران هم هميشه ميسر نيست. تمام ناشران به قابليت شهرستانها براي جذب كتابهاي منتشر شده شان ايمان ولي دارند، هيچ گاه نتوانسته اند به تنهايي راه مناسب و قابل قبولي براي دسترسي به اين بازار بزرگ پيدا كنند. پس چاره؟ چيست چگونه بايد كتاب را به دست كتابخوانهاي شهرستاني؟ رساند اصلا از كجا مي توان دانست كه آيا تقاضايي براي كتابهاي چاپ شده وجوددارد يا ؟ خير چه كسي بايد در اين زمينه سرمايه گذاري كند و چه كسي بايد حمايت؟ كند همين حالا، خواننده اين گزارش، اگر لحظه اي درنگ كند و به آخرين كتابي فكر كند كه هنوز پيدا نكرده، آيا هيچ راه حلي براي يافتن آن در ذهن؟ دارد آيا هيچ منبع يا مرجعي مي تواند پاسخگو باشد كه كتاب مورد نياز در بازار هست يا؟ نه اثر ديگري از همان نويسنده يا در همان موضوع وجود دارد يا؟ خير شايد اگر تا يكي - دو ماه پيش، كسي چنين سوالهايي داشت، براي پيدا كردن جواب آنها جز سر زدن به تمام كتابفروشيهاي شهر خود وشهرهاي اطراف راه ديگري نبود; چه در تهران، چه در شهرستانها. ولي تلاش و همت جمعي از ناشران كشور در برپايي نمايشگاه دائمي كتاب در تهران، باعث شده تااز اين پس، بتوان، جواب اين سوالها را با صرف انرژي و وقت كمتر به دست آورد. پكا - پخش سراسري كتاب ايران - با همكاري دهها ناشر و به منظور ايجاد راهي هموار و بي خطر براي پخش كتاب در سرتاسر ايران افتتاح شده و در حال حاضر، صدها ناشر، پخش كننده كتاب، كتابفروش، دانشجو و محقق در انتظار ارتباط با اين مركز هستند. وقتي براي آشنايي بيشتر بافعاليتهاي اين مركز به نشاني آن درخيابان انقلاب مراجعه مي كنيم، در ابتداي ورود، زيبايي و نظم محوطه نمايشگاه باعث شگفتي مي شود; محوطه اي وسيع و آراسته كه گنجايش خيل زيادي از مراجعان را دارد. هنگام ورود، تابلوي لطفاكيف و كتابتان را تحويل دهيد توجهم را به غرفه جنب درورودي جلب مي كند. كيفم را به متصدي غرفه تحويل مي دهم و درمقابل كارتي كه شماره 22 روي آن نوشته شده مي گيرم. نهايت نظم. از يكي از كاركنان در مورد كم و كيف برگزاري نمايشگاه سوالهايي مي كنم. مرا به مدير روابط عمومي مركز، خانم پدرام نيا معرفي مي كند. با وجود آن كه روز دعوت ازمطبوعات چهارشنبه است، ومن يك روز زودتر مراجعه كرده ام، خانم پدرام نيا در نهايت صميميت به سوالهايم پاسخ مي دهد. او مي گويد: در حال حاضر، حدود 60 ناشر با همكاري يكديگر اين مركز را راه اندازي كرده اند، ولي راه براي بقيه بسته نيست. حضور ناشران بستگي ديگر، به كيفيت محصولاتشان دارد. ناشراني كه تمايل به عضويت و همكاري با اين مركزپخش را دارند، بايد يك نسخه از هر عنوان از كتابهاي خود رابه امانت، تحويل مركز دهند تادر صورت تاييد كارشناسان بررسي كتاب اين مركز، مقدمات عضويت آنها فراهم شود. حضور ميهماناني از مراكزمختلف علمي وفرهنگي كشور در مركز، مانع ملاقات كوتاه من با عليرضا زرگر، مدير عامل نمايشگاه، او نمي شود لحظاتي از ميهمانان خود جدا مي شود و وقت خود را در اختيار من مي گذارد. همان طور كه قدم مي زنيم، او در مورد مجموعه توضيح مي دهد و هرنكته اي را كه در مورد هر كدام از غرفه ها به ذهنش مي رسد، سريع به غرفه دار مربوط منتقل مي كند. هنگام قدم زدن در محوطه، چندبار مجبور مي شدم چند قدمي به دنبالش بدوم; چون ناگهان مطلبي به ذهنش مي رسد و به سراغ غرفه اي مي رود. براي گرفتن اطلاعات تكميلي سعي مي كنم آنچه را كه مي بينم ناديده بگيرم و با سوالي باعث حيرت او شوم. مي پرسم: خب، چه فرقي بين كتابفروش آن سمت با خيابان، اين فروشگاه وجود ؟ دارد با عجله به سوي غرفه اطلاع رساني مي رود و مي گويد: همين غرفه غرفه، اطلاعات كتاب، ما اصلاهدفمان فروش تك نسخه اي كتابنيست. گرچه فروش تكي هم داريم; ولي كار اصلي ما كسبوارائه اطلاعات رايانه غرفه است اطلاع رساني، حاوي اطلاعاتي در مورد تمام كتابهاي منتشر شده ناشران عضو است كه علاقه مندان با مراجعه به اين قسمت و گفتن نام كتاب، نام نويسنده يا نام ناشر، مي توانندكتاب مورد نياز خود را پيدا كنند. همچنين عناوين تمام كتابهاي منتشر شده از اول انقلاب تا سال 1375 در حافظه كامپيوتر موجود است و ما مي توانيم اطلاعات تكميلي را در مورد چگونگي تهيه آن كتابها به مراجعان بدهيم. علاوه بر اين، نمايشگاه به شيوه ديويي تقسيم بندي شده و مراجعه كننده مي تواند براساس موضوع، كتابهاي مورد علاقه خود را پيدا كند. اين مركز، درحال حاضر، از لحاظ دارا بودن امكاناتي نظير غرفه اطلاع رساني، غرفه كودكان، غرفه نابينايان، غرفه موسيقي، غرفه اشتراك، غرفه امورشهرستانها، بوفه، سرويس بهداشتي و امور اداري، بابزرگترين و معتبرترين مراكزكتاب دنيا در امريكا، اروپا و ژاپن قابل قياس و حتي از لحاظ شيوه اداره از آنها برتر است و اين مطلبي است كه صاحب نظران، محققان و انديشمندان ايراني و خارجي بازديدكننده از نمايشگاه، در دفتر يادمان مركز نوشته اند. غرفه داران داراي لباس فرم، آشنا به شيوه برخورد با مشتري و همه از نخبه ترين كتابداران و متخصصان در رشته هاي خود هستندوآمادگي پاسخگويي به سوالهاي تخصصي مراجعان را دارند. مدير عامل شركت با عذرخواهي به سوي ميهمانانش باز مي گردد و من به سوي مدير امور بازرگاني شركت مي روم. لك نامور، مدير امور بازرگاني پكا، در مورد فعاليتهاي انجام شده و فعاليتهاي در دست اقدام مخصوصا در شهرستانهامي گويد: تمام وقتي كه مابراي راه اندازي اينجا صرف كرده ايم، به سه ماه نرسيده و در واقع هنوز در اول راه هستيم. دقيقااز مشكلات اجرايي احتمالي مطلع نيستيم، با اين حال هدفهايمان مشخص و برايمان مهم است. در اولين گام، سعي داريم در هر يك از مراكز استانها، نمايندگي قوي و قابل اطميناني ايجاد كنيم كه اين نمايندگي ها قدرت تحت پوشش قرار دادن شهرستانهاي تابعه استان را داشته محدوديت باشند تعداد امكان نمايندگيها، رتق و فتق امور، مخصوصاامور مالي را براي ما تسهيل خواهد كرد. ما اهداف بزرگي داريم كه براي عملي كردن فقط آنها، به دانسته هاي خود بسنده نمي كنيم و از صاحبنظران استادان، واهل فن استفاده مي كنيم، در حال حاضر، سيل تقاضاها براي گرفتن حق نمايندگي از شهرستانهاي كوچك و بزرگ به سويمان روان است; ولي ما قصد داريم تعداد نمايندگي در هر استان را به حداقل برسانيم. مدير امور بازرگاني در پاسخ به اين سوال كه چه ويژگيهايي براي درخواست كنندگان نمايندگي و چه انتظاراتي از وزارت ارشاد، در نظر دارند پاسخ مي دهد: همان طور كه گفتم، تازه در اول راهيم و مشغول بررسي مسايل مختلف، از جمله به دست آوردن ابزارهاي لازم براي پخش كتاب هستيم. حمل و نقل كتاب به شهرستان و امور مالي، از مسايل تحت بررسي است. در مورد شرايط نمايندگي در شهرستان هم، سعي مي كنيم به نوعي يك ISO يا استانداردي تعيين كنيم تا نمايندگيها در تمام استانها بتوانند در سطح قابل قبول و يكساني پاسخگوي شهرستانهاي تابعه باشند و قابليت همكاري با مركز تهران را داشته باشند. وزارت ارشاد هم تا به حال قول حمايت و همكاري داده و در مجموع مي شود گفت، همه اميدواريم. دوباره سراغ مدير روابط عمومي مي روم و همراه او به غرفه هاي مختلف سر مي زنيم. غرفه كودكان گرچه پر از كتاب نيست، ولي ويژگي خاصي دارد. فضاي كوچك غرفه منطبق با روحيه نقاشي كودكان، و آذين بندي شده و جايي هم براي نشستن بچه ها فراهم شده است. مسئول غرفه براي بچه ها كتابقصه مي خواند و لذت شنيدن قصه را برايشان به ياد ماندني مي كند. البته اينها توضيحات مدير روابط عمومي است; چون وقتي ما داخل غرفه مي شويم نه بچه اي مي بينيم و نه مسئول غرفه اي. كنار غرفه كودكان، غرفه نابينايان قرار دارد. مسئول غرفه، خانم صابري، داراي مدرك فوق ليسانس حقوق، خود از روشندلان كشور است. وقتي درمورد كتابهاي گويا از او مي پرسم، جواب مي دهد: كتابهاي گويا، در واقع نوارهايي هستند كه مطالب كتابها عينا روي آنها ضبط شده است. مشكل اين نوارها، مسئله تكثير آنها با توجه به ميزان سودآوري و مشكلات ناشران در مورد تجديد چاپ يا تكثير آنهاست. رعايت نشدن قانون كپي رايت در كشور هم از مشكلات توزيع اين نوارهاست. مسئول غرفه نابينايان در پاسخ به اين سوال در اين غرفه كه چه نوع خدماتي براي نابينايان ارائه مي شود توضيح مي دهد: كتابهاي مورد استفاده نابينايان; خط بريل است و اين كتابها در صورت درخواست، به صورت سفارشي توليد مي شود. با توجه به وجود فهرست اين كتابها و همچنين كتابهاي گويا تا سال 1374 در غرفه نابينايان مي توانند با مراجعه به اين قسمت، كتاب درخواستي خود را سفارش دهند. البته در مورد كتابهاي گويا بايد گفت كه مشتريان آنها فقط نابينايان نيستند و اغلب مردم تمايل به خريد نوارها دارند. وي اظهار اميدواري مي كند كه از اين پس، نابينايان از اين غرفه به طور گسترده اي استقبال كنند. غرفه اشتراك از خلاقيت ها وابتكارهاي اين مركز است، مسئول اين غرفه توضيح مي دهد: داوطلبان مي توانند در مقابل پرداخت وجهي معين، مشترك فهرست جديدترين كتابهاي منتشرشده مركز در هر ماه باشند و اين فهرست را در هر نقطه از ايران كه هستند دريافت كنند. غرفه اشتراك مانند بقيه غرفه ها صبح 8از تا 10 شب آماده پاسخگويي به مراجعان است. غرفه موسيقي نمايشگاه، در واقع از بخشهاي جنبي و تكميل كننده نمايشگاه است و آماده فروش نوار و ديسكت هاي موسيقي اصيل ايراني و موسيقي كلاسيك است. وجود بوفه و سرويس بهداشتي امكان حضور چندين ساعته را در نمايشگاه براي هركس، مخصوصا خانواده ها، فراهم مي كند و همان طور كه در ابتداي گزارش گفته شد، همه چيز انسان را به ماندن و بازديد دوباره از اين نمايشگاه، تشويق مي كند. محرم حيدري