Hamshahri corpus document

DOC ID : H-770220-41279S2

Date of Document: 1998-05-10

انطباق با شرع آري، سطحي نگري نه! انديشمندان و صاحبنظران حوزه و دانشگاه در مورد طرح انطباق امور پزشكي با موازين شرعي نظر مي دهند حجت الاسلام والمسلمين محمدجوادحجتي كرماني: اگر پزشكان و مراجعين به مراكز پزشكي نظر بدهند كه اين طرح در امر پزشكي اخلال مي كند واحيانا موجب صدمه به بيمارمي شود، اين كار غيرمشروع و خلاف نظرشارع مقدس است اشاره; به يك روايت، آنچه صاحبنظران، انديشمندان، متخصصان و دست اندركاران جامعه انقلابي ايران در گفت وگوهاي خود با كارشناس همشهري بيان كرده اند، براي حصول مقصود و اطلاع مردم كافي است و نياز به توضيح افزون ترندارد. اما اگر برخي اطلاعات ساده را (كه مطمئنا در دسترس تمامي تصميم گيران امور پزشكي و حتي نمايندگان محترم مجلس شوراي اسلامي هم بوده ) در كنارطرح انطباق امور اداري و فني موسسات پزشكي با موازين شرع مقدس آنچه بگذاريم، اهل علم و دانش و تحقيق به پرسشگر همشهري گفته اند، قابل فهم تر، عيني تر خواهدبود. اما طرح انطباق امور اداري و فني موسسات پزشكي با موازين شرع مقدس؟ چيست اين طرح طرحي است در 7 ماده كه مطابق با آن و به طور خلاصه اتاق هاي رختكن، اداري و ديگر قسمتهاي مربوط به بانوان، بايد از مردان جدا شود و اقدامات درماني، تشخيصي، جابجايي و... بيماران بايد توسط كاركنان همجنس به عمل آيد و در غيراين صورت، يا بايدبالاترين مقام موسسه بهداشتي اجازه دهد و يا يكي از محارم بيمار حضورداشته باشد. بزرگواراني كه خبرنگار همشهري با آنها صحبت كرده است، مساله را ازديدگاههاي اجتماعي، امكان پذير فقهي، بودن (به لحاظ فني ومالي ) و حتي سياسي كاويده اند. امابراي آن كه اطلاعات ارائه شده دراين گفت وگوها تا حد مقدور كامل باشد، به اين آمارها هم توجه كنيدتا به ميزان حقيقي مشكلاتي كه دراثر اجراي اين طرح پديد بيشتر مي آيد، پي ببريد. براساس آمار در پايان /25 4تنها 75سال درصد پزشكان كشور زن بوده اند. درصد دندانپزشكان، داروسازان، متخصصين علوم آزمايشگاهي و متخصصين پزشكي زن در اين سال به ترتيب 3/32 35 /36 6/20 4و بوده است. در سال تحصيلي 7574 با آن كه درصد زنان گروه پزشكي دانشگاهها درمقاطع كارداني و كارشناسي 62 ودرصد 66 بوده است اما اين رقم در مورد مقطع كارشناسي ارشد، دكتراي حرفه اي و دكتراي تخصصي هنوز 50 31 به ترتيب و 44 درصداست. نسبت دانشجويان زن گروه پزشكي به مردان در برخي مراكز آموزشي هنوزتا مرز تعادل فاصله بسيار اين دارد نسبت در دانشگاه علوم پزشكي اراك 88 اروميه 81 زاهدان شيراز 56 و 70 مشهد 77 و در مجموع ازميان 30 دانشگاه علوم پزشكي مركز 18در زير 100 است. اين رقم هادرواقع آينده حداقل 10 ساله مراكزپزشكي را نشان مي دهد. يعني به فرض اين كه تمام دختران دانشجوي گروه پزشكي شاغل شوند (كه اساسا فرض بعيدي است ) چشم انداز 5 تا 10 ساله آينده از برابري نيروهاي زن و مرداين رشته، نشان نمي دهد. تمامي اطلاعات يادشده، نافي لزوم رعايت شئون شرع مقدس اسلام در مراكزبهداشتي و پزشكي نيست. مساله انطباق امور اداري و فني موسسات پزشكي با موازين شرع مقدس ازروزهاي نخست انقلاب اسلامي و دردوران پربركت حيات امام خميني (ره )مورد توجه قرار گرفت و آيين نامه اي هم از سوي شوراي عالي انطباق امورپزشكي با موازين شرعي كه تحت نظرمعاونت امور دانشجويي، فرهنگي، حقوقي و امور مجلس وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي است، تدوين شد كه هم اكنون اجرا مي شود. بنابراين مساله، درك شرايط زماني و مكاني، درك موقعيت كشور به لحاظ بين المللي، درك امكانات و توانايي لازم براي به اجرا درآوردن يك طرح، درك عميق از مباني ديني و شرع مقدس و درك مقام و موقعيت جامعه در يك برهه خاص و در يك كلام درك پيچيده ازشرايط بسيار پيچيده است. ساده نگري، حركت در ظاهر و سطح ديدمي تواند نتايج نامطلوبي براي جامعه به همراه آورد و موجب وهن دين شودكه از ما دور باد. فكرهاي نادرست 20 سال پس از انقلاب حجت الاسلام والمسلمين محمدجوادحجتي كرماني: ما اگر بخواهيم بانظر بدبينانه به قضيه نگاه كنيم، اين طرح بيشتر وجهه سياسي دارد، تا فقهي و و شرعي، اگر هم نظر خوش بينانه اي به آن داشته باشيم، شايد گزارشهايي به بعضي از نيروهاي حزباللهي مجلس رسيده كه، مثلا در مراجعات ومسايل درماني بين افراد احيانا غيرهمجنس، مسايل ناپسندي اتفاق افتاده كه آقايان، از نظر روح مذهبي خود خيلي حساس شده و اين لايحه را تنظيم كرده اند. به هرحال در هر دو صورت، چه ديدگاه خوش بينانه و چه ديدگاه اين بدبينانه، كار از نظر شرعي و فقهي احتياج به كارشناسي كاربردي دارد. يعني اگر متخصصين و پزشكان و خودبيماران و مراجعه كنندگان و به طوركل خانم ها و آقايان، نظر بدهند كه اين كار اخلال در امر پزشكي ايجادمي كند و احيانا موجب صدمه به بيمار مي شود و حتي كار درمان رامختل مي كند و مانع از آن مي شود كه كار درمان در سطح خوب و ايده آل انجام شود، مسلما اين كار، غيرمشروع و برخلاف نظر شارع مقدس است. چون حفظ جان و سلامتي مردم حتي در صورت بروز موارد اندكي ازناهنجاريها، بالاتر از هر چيز است. اصولا كنكاش در امر پزشكي و دخالت در اين كار علاوه بر اين كه به سلامت مردم لطمه مي زند، به وجهه جمهوري اسلامي هم لطمه مي زند و اين از جهت سياسي، خيلي قابل تامل است. يعني اگر بخواهيم منحصرا از ديدگاه سياسي موضوع را بسنجيم، باز هم اين مساله مورد اشكال است، براي اين كه قطعا وجهه ما را به غلط در دنيا، به عنوان افرادي كه بعداز گذشت بيست سال از انقلابشان، تازه به فكرهاي نادرستي افتاده اند، توجه مي دهد. جهت سياسي مساله، بخصوص با مسايل مربوطبه تشنجات مختلفي كه طي يك ساله اخير بعداز انتخابات رياست جمهوري در كشور اتفاق افتاده، خواه ناخواه ذهنها را متوجه اين مي كند كه خداي نكرده، دستهايي در كار است كه هر روز به بهانه اي مشكلاتي را برسر راه دولت آقاي خاتمي بوجود مي آورد (كه البته خدا كند اين تصور درست نباشد ) به هر حال، ما توقع داريم كه نمايندگان مجلس شوراي اسلامي واقع گراتر باشند و فكر كنند اگر خود حضرت رسول (ص ) يا حضرت علي (ع ) هم، الان در مصدر كار بودند، اول مساله آب و نان و بهداشت و مسكن و مشكل جوانان و مسايل مختلف اجتماعي ديگر را حل مي كردند يا به چنين مساله اي؟ مي پرداختند هر مسلمان علاقه مند به اسلام و قرآن و پيغمبر و ائمه اطهار، و كساني هم كه واقعا پيرو امام خميني (ره ) و رهبر كنوني انقلاب حضرت آيت الله خامنه اي هستند، بايد كلاه خود را قاضي كنند و ببينند اين كارها مورد پسند خدا و پيغمبر و رهبر جمهوري اسلامي ايران هست؟ يانه در پايان دعا مي كنم، خداوند دلهاي همه ما رابه يكديگر مهربان كند كه به مسايل متفق فيه بپردازيم و همه با هم مشكلات اصلي مملكت رااعم از اجتماعي، سياسي و ديني با همفكري وصميميت از پيش راه خود برداريم. اين طرح شكست خوردگان 2 خرداد است شيرين عبادي، حقوق دان تصويب چنين طرحي كه مورد مخالفت هيات دولت، خصوصا وزير محترم بهداشت، درمان و آموزش پزشكي نيز بوده، نشان دهنده اين مساله است كه به انحاء مختلف عده اي مي خواهند در جامعه بحران ايجاد كنند تارئيس جمهور نتواند برنامه هاي خود را اجرا كند. زماني كه حضرت امام ( ره ) در قيد حيات بودند و طبعا بر اجراي احكام اسلام نظارت مي نمودند، يا در اوايل انقلاب كه شور و حرارت مخالفت با اعمال ضد شرع شديدتر چنين بود، مسائلي هرگز مطرح نمي شد، اكنون چه شده است كه در زمان رياست جمهوري آقاي آن خاتمي، هم زماني كه مملكت دچار بحران مديريتي است و با انواع مشكلات اقتصادي دست به گريبان است و قيمت نفت به پايين ترين حدخود رسيده است، عده اي از نمايندگان محترم به اين فكر افتاده اند. نتيجه اين كار، جزايجاد تنش و اختلاف چيز ديگري نيست، زيرادر شرايط فعلي ايران قابليت اجرا ندارد وبر فرض هم بخواهند آن را اجرا كنند، هزينه هنگفتي طلب مي كند كه از عهده دولت خارج است و اگر هم دولت امكان مالي لازم را داشت، عاقلانه تر آن بود كه صرف بهداشت كشور كند، نه چنين اموري. بديهي است در اين شرايط، وزير بهداشت از طرف مجلس مورد سوال و استيضاح قرار خواهد گرفت كه چرا مصوبه مجلس را اجرا نكرده است. در طرح تصويبي قيد شده است كه خدمات تشخيصي و درماني بايد به وسيله هم جنسان ارائه شود، در صورت نبود هم جنس با كسب موافقت بالاترين مقامات اداري مربوط مي توان از خدمات غير هم جنس استفاده كرد، مشروط بر آن كه هم جنس يا يكي از محارم نيز در اتاق باشد. تصور بفرماييد آپانديسيت خانمي به صورت حاد عود مي كند، نيمه شب اورا به بيمارستان مي برند. جراح كشيك مرداست و نمي تواند به خانم دست بزند. در آن هنگام بايد به دنبال رئيس بيمارستان اگر گشت شانس بياوريم و او را بيابيم، بايدبرادر يا همسر آن خانم را همراه وي به اتاق عمل ببريم تا اگر بيمار هنوز زنده باشد، عمل جراحي شود. از قديم الايام شنيده بوديم كه پزشك وضع محرم است چنين مقرراتي جز تخريب بافت پزشكي و ايجاد تنش، نتيجه اي در بر نخواهدداشت. شرايط موجود كشور را در نظر بگيريم دكتر فاطمه رمضان زاده، نماينده مجلس شوراي اسلامي البته خود من از امضا كنندگان طرح تطبيق درمجلس بودم، چون ما همواره خودمان در پي اجراي چنين طرحي بوديم، كما اينكه از زمان دكتر ملك افضلي و مرندي در وزارت يك بهداشت، سري آيين نامه هم در اين ارتباط تدوين شد، كه كاملتر از طرح ارائه شده در مجلس بود و من معتقدم ما بايد به سويي حركت كنيم كه شرايط را براي عملي شدن چنين طرحي فراهم كنيم، ولي بايد شرايط موجود كشور را هم درنظر بگيريم و طرح را با آن شرايط يعني تطبيق دهيم به مساله اضطراب و موارد اورژانسي كه در آن موارد، خدمه يا پزشك متخصص همجنس در دسترس نبود، توجه كافي راداشته باشيم، تا طرح مزبور در نهايت به ضررمريض تمام نشود. در ارتباط با اينكه پرستارزن و مرد و فضاي لازم را به اندازه كافي داشته باشيم، البته بايد با جديت به سمتي برويم كه به شرايط ايده آل برسيم. اما به هرحال در شرايط فعلي، ما با كمبودهايي مواجهيم و هنوز به قدر كافي، متخصص زن در رشته هاي مختلف پزشكي نداريم و لذا اصرار كردن دراين گونه موارد، خطرناك است و به نفع هيچكس در نيست واقع انگيزه ارائه اين طرح كه حدود 6 ماه پيش صورت گرفت و خودمن هم به عنوان يكي از طراحان، آن را امضاكردم، آن بود كه در برخي از مراكز درماني اشكال ايجاد كرده بود و هر وقت هم از علت عدم اجراي آيين نامه هاي مربوط (كه قبلا دروزارت بهداشت تدوين شده بود ) گله مي شد، نداشتن امكانات و نيروي انساني لازم را مطرح مي كردند. خود من قبلا پيشنهاد داده بودم كه بايد دراين زمينه كار صحيح و كارشناسي درستي انجام شود و بايد يك بيمارستان مثل بيمارستان وليعصر به زنان اختصاص داشته باشد و بطور كل معتقدم بايد به اين بحث اهميت لازم داده شود. البته قبول دارم كه آيين نامه خود وزارت بهداشت در صورت تامين بودجه لازم و كافي، مي تواند اجرا شود و مفيدتر هم باشد. به هر حال، به نظر من اگر بخواهيم قدري منطقي به قضيه نگاه كنيم، تصويب اين طرح مي تواند حداقل در تامين منابع مالي كمك زيادي كند، چون تا زماني كه مشكلات اقتصادي و تخصيص بودجه باقي باشد، ما در اجراي طرح مشكل خواهيم داشت. اصل محرميت پزشك به جاي خود، ولي از آن طرف هم وقتي از حضرت امام (ره ) در موردپزشك متخصص زنان سوال كردند، ايشان فرمودند، چنانچه مطمئن هستيد كه خانم پزشكي در دسترس هست، بايد به او مراجعه كنيد. منتهي آنچه به عنوان حريم حرمتها از آن صحبت مي كنيم، در اينجا هم مراعات جامعه مي كنيم اسلامي و انساني اين وظيفه را دارد كه در راه پرورش افراد در جايگاههاي خودشان تلاش كند. به نظر من، بايد شرايطي فراهم شود كه اگر روزي يك بيمار زن نياز به يك پزشك متبحر زن داشت، بتواند به راحتي به او دسترسي پيدا كند. از طرفي بايد دقت داشت كه حق انتخاب براي مريض وجود داشته باشد و اجباري براي او در كار نباشد. ما موظفيم كمبودهاي موجود را به شكلي برطرف كنيم كه در بخش پزشكي زنان، به جايي برسيم كه امكان انتخاب براي خانم ها وجود داشته باشد. من معتقدم در طرح انطباق بايد حق اختيار و انتخاب از بيماران سلب نشود. من هنوز مخالف اين گفته هستم كه ما در همه رشته هاي پزشكي، به اندازه كافي پزشك زن البته داريم من آمار دقيقي از تعداد زنان متخصص در رشته هاي مختلف ندارم، ولي در رشته زنان و مامايي مي دانم حدود 50 درصد پزشكان و متخصصان زنان و مامايي، پزشكان زن هستند، كه بايد هم از نظر كمي و هم كيفي تلاش بيشتري صورت گيرد و زنان متخصص با تعداد بيشتر و تبحر بالاتر پرورش يابند و جامعه به توانايي آنها ايمان پيدا كند و آنها را باور كند. به هرحال، امروزه مثلا طرح جداسازي فضاهاي بيمارستاني، به عنوان يك مساله انساني در بسياري از كشورهاي خارجي غيرمسلمان هم اعمال مي شود و در جوامع غربي هم جايي كه پزشك زن وجود داشته باشد، معمولا خانم ها ترجيح مي دهند به پزشك زن مراجعه كنند. ادامه دارد