Hamshahri corpus document

DOC ID : H-770207-41149S7

Date of Document: 1998-04-27

آيا مي توان اتم ها را؟ ديد پرسش: يكي از دوستانم تعريف مي كرد ميكروسكوپي ساخته شده كه با آن مي توان اتم را ديد. آيا واقعااتم را با ميكروسكوپ مي توان؟ ديد مريم معصومي - رشت . پاسخ: هم بله، هم خير. اگر منظورتان ازديدن اتم اينست كه با يك ميكروسكوپ نوري مي توان اتم را ديد، درست همانگونه كه مثلا يك گلبول قرمز خون يا يك سلول پوست پياز را با آن مي بينند، بايد عرض كنيم كه چنين چيزي ابدا امكان ندارد. ميكروسكوپ همانطور نوري، كه از اسمش برمي آيد، با تابانيدن نور به شيئي و بزرگ كردن اشعه بازتابيده كار مي كند. بنابراين، درشت نمايي اين نوع ميكروسكوپ حد دارد: يعني اگر بزرگترين ميكروسكوپ دنيا را هم بسازيددرشت نمايي آن از يك حد معيني نمي تواند تجاوز كند. توضيح اين حد خيلي دشوار نيست. مي دانيد كه نور ازجنس موج است و طول موج آن بين 380 تا 720 نانومتر (ميليونيم متر ) است. بنابراين اگر بخواهيد باميكروسكوپ نوري - هر چقدر هم كه پيشرفته و بزرگ باشد - شيئي را ببينيد كه اندازه آن از طول موج نور كوچكتر باشد عملا امكان ندارد. براي درك بهتر اين مطلب مثالي مي زنيم. فرض كنيد كنار ساحل دريا ايستاده ايد و به امواجي كه پشت سر هم و به فواصل تقريبا مساوي به ساحل مي آيند نگاه اگر مي كنيد تخته سنگي در دريا نزديك ساحل باشد امواجي كه به سوي شما مي آيند ابتدا با آن برخورد مي كنند و از دور آن مي گذرند. بنابراين امواج در آن نقطه كه به تخته سنگ برخورد كرده اند شكلشان تغيير شما مي كند با ديدن آن امواج مي توانيد حدود شكل تخته سنگ را درك كنيد. حالا فرض كنيد اين امواج سر راه خود به يك سنگ ريزه يا دانه شن برخورد كنند. مسلم است كه دانه شن نمي تواند روي امواج تاثير بگذارد و شكل آنها را عوض كند. نور هم مثل امواج دريا حركت مي كند و فاصله دو موج پياپي را طول موج مي گويند. اگر اندازه شيئي كه مي خواهيد ببينيد از طول موج نور كوچكتر باشد (مثل همان دانه شن و موج دريا ) نور نخواهد توانست آن را تشخيص دهد. طول موج مريي 3000 2000 تا برابر قطر يك اتم است و به همين دليل اتم را نمي توان با ميكروسكوپ نوري ديد. زيرا از حد تشخيص موج نور بسيار بسيار كوچكتر است. نوع ميكروسكوپي كه با آن اتم را تشخيص داده اند با ميكروسكوپ نوري بسيار متفاوت است. اين وسيله اسكن پروب ميكروسكوپ نام دارد و طرز كار آن چنين است كه يك نوك سوزن بسيار ريز - كه به آن پروب گفته مي شود - به روي سطح مورد نظر هدايت مي شود. با جلو وعقب بردن اين سوزن ( ياپروب ) در تمام جهات مي توان ناهمواريهاي دور تادور يك جسم ريز مثل اتم را تشخيص داد. در هر نقطه از سطح جسم اندازه گيريهايي توسطكامپيوتر به عمل مي آيد و در نهايت يك تصوير از جسم را با روش اسكن ( Scan)كردن به دست مي آورند. با اين وصف چون تصوير اتم كه به اين روش به دست مي آيدتصوير نوري نيست بلكه يك اسكن كامپيوتري است نمي توان ادعا كرد كه اتم واقعا ديده شده است.