Hamshahri corpus document

DOC ID : H-770206-41137S6

Date of Document: 1998-04-26

خورشيد چگونه مي سوزد و چه موقع خاموش؟ مي شود پرسش: آيا اين درست است كه مي گويند خورشيد يك ستاره ؟ سوزان است اگر آنچه ما در كتابهاي درسي خوانده ايم درست باشد - كه فضا خلاء است و در آن اكسيژن وجودندارد - پس خورشيد چگونه دارد؟ مي سوزد آيا امكان دارد خورشيد خاموش ؟ شود نگين كوكبي (دانشجو ) - تهران . پاسخ - اينكه شنيده ايد خورشيديك كره در حال سوختن و گداختن است كاملادرست است. اما سوختن خورشيد با نوع سوختني كه ما روي كره زمين با آنها آشنا هستيم تفاوت دارد. اينجا، در كره زمين، ما به موادي كه در آنها بعضي تركيبات مخصوص موجود است كه مي توانند با اكسيژن تركيب شوندسوخت مي گوييم. مثلا نفت، بنزين، ذغال سنگ، چوب و كاغذ را به اين جهت سوخت مي نامند كه داراي نوعي كربن هستند. كربن ميل شديدي براي تركيب شدن با اكسيژن دارد. اگر قرار بود سوختن خورشيد هم مثل سوختن مواد روي زمين باشد شماهرگز نمي توانستيد نور آن را از آن فاصله دور ببينيد، چه رسد به اينكه از گرماي آن استفاده كنيد. زيرا سوختهاي معمولي كه با اكسيژن تركيب مي شوند هرگز نمي توانند نور و دمايي به اين عظمت كه خورشيد دارد ايجاد كنند. سوختن و گداختن ستاره ها از نوع هسته اي است. اين نيرو را به اين دليل هسته اي مي گويند كه به واكنش هاي درون هسته اتم مربوط مي شود. نيروي هسته اي انواع مختلفي دارد: يكي ازانواع آن گداخت است و همين عمل فيزيكي است كه در خورشيد روي مي دهد و چنين نور و حرارت عظيمي را باعث مي شود. گداخت معادل فارسي اصطلاح Fusion است و به عملي گفته مي شود كه در آن هسته هاي دو اتم را به طريقي پهلوي هم قرار دهيم و با روش خاصي آنها را به هم بجوشانيم و يكي كنيم. به اين كارهمجوشي هم مي گويند. براثر اين كار انرژي عظيم نهفته در درون هسته هاي دو اتم آزاد مي شود و اين همان سوختن است كه در ستاره ها روي مي دهد. تقريبا سه چهارم جرم خورشيد ازجنس هيدروژن است. اتمهاي هيدروژن در مركز كره خورشيدفوق العاده داغ مي شوند و در همان حال باهم جوش مي خورند، به اين معني كه دو اتم هيدروژن آنقدر به هم نزديك مي شوند كه هسته هايشان باهم يكي مي شوند و گداخت مي كنند. حاصل اين عمل گداخت هسته اي، ساخته شدن يك عنصر جديد به نام هليوم است و آزادشدن مقادير عظيمي انرژي كه به صورت نور و حرارت به اطراف پراكنده مي شود. همانطور كه ملاحظه مي فرمائيد عمل گداخت هسته اي احتياج به اكسيژن ندارد. در عوض به دماي فوق العاده زياد نياز دارد. به دليل دشوار بودن ايجاد چنين درجه حرارت فوق العاده زياد است كه انجام دادن اين واكنش هسته اي (گداخت ) در روي زمين و در آزمايشگاهها عملي بسيارپرهزينه و صعبالوصول است. نوع ديگر نيروي هسته اي يا انرژي اتمي از روش شكافت حاصل مي شود. اين عمل، برعكس گداخت، شامل شكافتن و خردكردن هسته يك اتم است كه در نتيجه آن نيز مقدار عظيمي انرژي حاصل مي شود. نيروگاههاي اتمي و بمبهاي اتمي از اين نوع واكنش استفاده مي كنند. در شكافت هسته اي هم مانند گداخت به اكسيژن نيازي نيست. واكنش زنجيره اي گداخت هسته اي درخورشيد و ديگر ستاره ها آنقدرادامه پيدا مي كند تا هيدروژن موجود در آنها تمام شود. روزي كه هيدروژن - ياسوخت - آنها به پايان برسد اين كره هاي سوزان ازسوختن و نورافشاني وامي مانند و به اصطلاح مي ميرند. با مرگ خورشيد، زندگي روي زمين هم كه تماما به انرژي دريافتي از خورشيد متكي است به سرعت متوقف مي شود.