Hamshahri corpus document

DOC ID : H-770125-41024S7

Date of Document: 1998-04-14

ديدگاه كارشناسان در مورد افزايش نرخ ارز مسافري سرويس اقتصادي: ارز مسافران خارج از كشور ازپنجشنبه گذشته با نرخ واريزنامه هاي صادراتي به آنها فروخته شد كه حدود هزار و 800 ريال بيش ازنرخ قبلي (براي هر دلار ) است. خبرنگار ما در مورد آثار و علل اجراي اين سياست نظر چند تن از كارشناسان پولي و بانكي را در اين مورد جويا شده است. اغلب اين كارشناسان اقدام بانك مركزي را در جهت شفافيت بازار و حركت به طرف تك نرخي شدن ارز رسمي كشور مي دانند، اما برخي نيز شرايط سياسي و اقتصادي موجود را براي اجراي اين تصميم مناسب نمي دانند. دكتر پژويان معتقد است: قطعا اين كار بسيار موثراست و چه بسا دولت در نرخ هاي رسمي ديگر نيزتجديد نظر كند. البته افزايش نرخ ارز مسافري تا حدودي باعث افزايش صرفه جويي ارزي براي دولت خواهد شد و تاثيراتي را نيز بر نرخ بازار آزاد ارز خواهد گذاشت ولي چندان تعيين كننده نيست. وي افزود: اين تصميم مي تواند منبع درآمدي براي دولت شود و بازگشت به نظام تك نرخي ارز تلقي شود. البته سياست درست تر و مناسبتر دولت اين مي توانست باشد كه هر سال قيمت ارز را با توجه به شاخصي كه ارتباط با شاخص قيمتها داشته باشد تعيين كند تا هم فاصله بين قيمتهاي واقعي و قيمتهاي رسمي آن قدر نباشد كه نرخ هاي متعددي را در بازار رسمي مورد استفاده قرار دهيم و هم زماني كه بانك مركزي بخواهد نرخ ارز را تعديل كند با يك رقم بسيار بالايي اين كار را انجام ندهد. خانم دكتر طباطبايي از موسسه پژوهش هاي مجلس نيزدر اين باره مي گويد: آنچه كه و اضح و قطعي است اين تصميم سبب افزايش درآمدهاي دولت، حركت به سمت شفافيت بازار ارز، يك نرخي كردن ارز رسمي كشور و نزديك شدن اين دو نرخ به يكديگر است. به هر حال اين مساله اثرات مثبت و منفي به همراه دارد ولي من شخصا اين كار را بدليل اين كه اثرات مثبت آن بيشتر از اثرات منفي آن است ترجيح مي دهم. دكتر حقي از اعضاي انجمن مديران صنايع ايران نظرديگري دارد و مي گويد: افزايش نرخ ارز مسافري ممكن است كه از نظر رقمي تاثير بسيار اندكي بر بازار آزاد ارز داشته باشد ولي تاثيرات رواني آن بسيار زياد خواهد بود و موجب افزايش شديد قيمت ارز در بازار آزاد خواهد شد. وي در مورد احتمال پائين آمدن قيمت دلار در بازارآزاد گفت: اين به عوامل مختلفي از جمله درآمدنفت بستگي دارد. اگر درآمد نفت و قيمت نفت افزايش پيدا كند، قيمت دلار پايين خواهد آمد. البته ممكن است برخي اين نظر را داشته باشند كه اين كار به نوعي حركت در جهت تك نرخي كردن ارز در بازار رسمي كشور است. ولي مساله فقط تك نرخي كردن ارز نيست، ساير ساختارهاي اقتصادي را نيز بايد مورد توجه قرار اين داد فقط بازي كردن با نرخ ارز مساله است كارآيي، خصوصي سازي و ايجاد محدوديت براي توليد توسط دولت نيز بايد مورد توجه قرار گيرد. بازي كردن با نرخ ارز بسيارخطرناك است. كمااين كه تجربه گذشته نيز اين راثابت مي كند. وي افزود: علاوه بر تمام اينها نه از لحاظ شرايطسياسي و نه از لحاظ شرايط اقتصادي و همچنين جو نامساعدي كه در كشور وجود دارد، زمان بسيار بدي براي اين تصميم در نظر گرفته شده است. دكتر نجار فيروزجايي از موسسه پولي و بانكي نظرخود را در مورد اثر تغيير سياست ارز مسافري برنرخ ارز بازار آزاد اين گونه عنوان كرد: نرخ ارزدر بازار آزاد كه توسط نيروهاي بازار تعيين نوسانات مي شود، شديدي را نشان مي دهد كه اين نوسانات خود انعكاسي از تغييرات كوتاه مدت عرضه و تقاضاي بازار است. از آن گذشته نوسانات نرخ ارز آزاد در مقايسه با نرخ ارز رسمي به مراتب شديدتر است كه اين امر به لحاظ نظري تا حدودي ناشي از نقش عوامل غيراقتصادي از قبيل ريسك سياسي، بحرانهاي داخلي و تنشهاي بين المللي در رفتار كوتاه مدت نرخ ارز بازار آزاد و همچنين ناشي از انتظارات ماهيتا آينده نگري نسبت به اين بازار است. وي در ادامه گفت: بنابراين تحليل اثر تغييرسياست ارز مسافري بر نرخ ارز بازار آزاد مستلزم شناخت دقيق نسبت به ويژگي هاي عرضه و تقاضاي ارز در اين بازار است. نرخ ارز در بازار آزاد ضمن اين كه در ارتباط مستقيم با نرخ رشد پول داخلي، توليد حقيقي، انحراف قيمتهاي داخلي از قيمتهاي جهاني و تغييرات نرخهاي بازدهي انتظاري پولهاي داخلي و خارجي است كه تحت تاثير مستقيم نرخ ارز رسمي نيز قرار دارد. دكتر نجار گفت: از آنجا كه بخش قابل توجه تقاضاي ارز در بازار آزاد براي تامين واردات صورت مي گيرد و سهم واردات قاچاق در اين ميان چشمگير است وهمچنين حساسيت واردات قاچاق نسبت به تغييرات قيمت معمولا اندك است حساسيت تقاضاي ارز دربازار آزاد نيز در مقابل نرخ ارز كم خواهد بود. درنتيجه انتظار مي رود كه افزايش نرخ ارز مسافري برنرخ ارز بازار آزاد قابل ملاحظه باشد، اما اين رابطه به اين دليل كه ارز تخصيصي به مسافرين بخشي كوچك از كل پرداختهاي ارزي را تشكيل مي دهد يك به يك نيست. وي افزود: لازم به ذكر است چون در اقتصاد ايران نرخ ارز متغيري غير ايستا است، شوك وارده بر آن دائمي خواهد بود. لذا افزايش نرخ ارز رسمي دربلندمدت اثري بر فاصله ميان نرخ ارز آزاد و رسمي ندارد مگر آن كه با سياست هاي مناسب پولي و مالي همراه باشد. در كوتاه مدت عدم حساسيت تقاضاي واردات به قيمت هاي نسبي موجب مي شود كه فاصله نرخ ارز آزاد و رسمي تنها در كوتاه مدت كاهش يابد، اما در بلندمدت افزايش متناسب نرخ ارز آزاد و رسمي موجب عدم كاهش فاصله دو نرخ مذكور مي شود.