Hamshahri corpus document

DOC ID : H-770125-41023S1

Date of Document: 1998-04-14

پدران، مادران و معلمان درست مثل بزرگترها! بخوانند: چگونه كودكان خود را مسئوليت پذير؟ بارآوريم چنانچه فرزند شما از هر گونه پيشرفت در زمينه اي جديد همچون محاسبات رياضي، هراس دارد، شما مي توانيد اعتماد به نفس بيشتري به او بدهيد. درك شما از احساسات وي و مطمئن ساختن او براي دستيابي به شما در هر لحظه، مي تواند كمك موثري براي ورود كودكتان به شرايط و مسئوليتهاي جديد باشد چطور مي توان اعتماد به نفس و حس مسئوليت پذيري را در كودكان تقويت؟ كرد معمولا خواسته هاي كودكان منطبق با وضعيت موجود نيست. البته منظور از وضعيت، امكانات موجود و بالفعل است. آنها مدام در تلاش هستند تا سريعتر جلوحركت كنند. بيشتر كار و تلاش كنند و در نظر ديگران، سريعتر بزرگ شوند! تقريبا همه والدين آگاهي دارند كه بچه ها تا چه حد خود را با ديگران مقايسه كرده و براي انجام كارهاي مورد نظرشان اعتراض مي كنند. جكي كوچولو هميشه درجواب مادرش كه قصددارد صبحها او را زودتر بيدار كرده و براي رفتن به مدرسه عادت دهد مي گويد: خواهرم هميشه ساعت 10 صبح بلند مي شود، من چرا؟ نشوم! شما در چه زماني به كودكتان اجازه انجام كاري را مي دهيد ودر چه زماني مانع كار او؟ مي شويد شما تنها زماني اين نكات را كشف خواهيد كرد كه به حرفهاي بچه ها گوش دهيد و حركاتشان را تحت نظر بگيريد. به عنوان مثال، توجه كنيد چه كارهايي را كودكتان به سادگي انجام مي دهد. آياكودك 5 ساله شما مي تواند در جمع آوري كلي خانه يا مثلا كتابها به شما كمك كند يا؟ خير اگر چنين است، مي توان او را به جمع آوري و قراردادن اسباببازي هايش در كمد خود تشويق كرد ويا اينكه چيدن لباسها را در كشوي خودش به او محول چنانچه كرد اين اعمال به دقت صورت گيرد كودك شما نشان داده كه آماده مسئوليت پذيري بيشتري است. به عنوان مثال مي توانيدبه او اجازه دهيد كه حق بيشتري در انتخاب لباسهاي خويش داشته باشد. حاضرم... اما مي ترسم بچه هايي كه وارد قلمرو مسئوليت پذيري جديد مي شوند، احتمالا از كارهاي آينده خود برآشفته اند. آنها ممكن است آسيبپذير و نگران شوند و احتياج به كسي پيداكنند كه آنها را در كارها حمايت و دلگرم كند. گاهي اوقات اين نگراني بچه ها به نقطه اي منتهي مي شود كه آنها را به رفتار غيرمسئولانه خود باز مي گرداندو اين درست زماني اتفاق مي افتد كه آنها نشان داده اند كه مي توانند از پس آن كار برآيند. مثلا كودكي كه اتكا و اعتماد به نفس زيادي دارد، ممكن است جهت عبور از خياباني مانند يك بچه كوچك با شما لجبازي كرده و از گرفتن دست شماامتناع ورزد، چرا كه معتقد است خود او مي تواند اين كار را انجام دهد. اين حالت لجبازي، از روي عمد صورت مي گيرد. بچه ها به راحتي احساس ناامني خود را به نمايش مي گذارند. به عنوان مثال، يك كودك بدون كمك والدين خود، مسير دوري را قدم زنان مي رود، ولي به ناگهان احساس عدم اطمينان كرده و حضور آنها را در كنار خود اين مي طلبد حالت، ناشي از آن است كه مي بيند پدر يا مادر هنوز بر جاي خود ايستاده و از دور مراقب او هستند. وقتي كه شما نمي خواهيد خارج از توان فرزندتان به او كاري محول كنيد، اين امر نشانگر آن است كه دوست نداريد در مسير پيشرفت او، يعني پيشرفت طبيعي او، مانعي بوجود آوريد. بعضي بچه ها احتياج ندارند كه در ارتباط با مسئوليت هاي جديدشان، شرح دقيق وكاملي دريافت كنند. ولي برخي ديگر، نياز به راهنمايي و توضيحات كافي دارند. بعضي بچه ها يادگرفته اند كه مثلا وسايل خانه سازي خود را درست سرجاي اصلي اش قرار دهند، و برخي ديگر چون حمايت والدين خود را دارند مي دانند آنهابرايشان اين كار را انجام مي دهند، از زير بار، اين مسئوليت ساده، شانه خالي مي كنند. چنانچه با برخوردهاي صحيح مشوق بچه ها در انجام امور شويم، اين كارها در آنها انگيزه هايي را بوجود مي آورد كه باعث مي شود كارهاي خود را با موفقيت بيشتري به پايان برسانند. فرزندان خود را آماده كنيد تصور كنيد تصميم گرفته ايد كودكتان را براي شروع كاري جديد آماده سازيد. اول ازهمه بايد با فرزندتان درباره اعتماد به نفسش صحبت مثلا كنيد بگوييد: خوب، تو ديگر حالا بزرگتر شده اي و بايد كارهاي زيادي را انجام دهي يامن مي دانم كه تو حالا به تنهايي مي تواني عرض خيابان را بروي، پس اجازه داري كه خودت آن را به تنهايي انجام دهي. بچه ها را مي توان با بازگو كردن كارهاي موفقيت آميزشان درگذشته، براي انجام كارهاي جديد، آماده كرد. چنانچه فرزند شمااز هر گونه پيشرفت در زمينه اي جديد، همچون محاسبات رياضي هراس دارد، شمامي توانيد اعتماد به نفس بيشتري به او بدهيد. درك شما از احساسات وي و مطمئن ساختن او براي دستيابي به شما در هر لحظه، مي تواند كمك موثري براي ورودكودكتان به شرايط و مسئوليتهاي جديد باشد. معرفي كردن و شرح مسئوليتهاي جديد در ابتدا وقت گير است. اين كه ميز خود را به تنهايي در گوشه اي قرار بدهيم آسان تر است تا اينكه منتظر فرزند 4 ساله خود بمانيم تا اين كار را با انداختن ظروف و بشقاب انجام امادر دهد خط سيري مشخص، به فرزندان خود مسئوليت هايي بدهيد كه فايده اش هم به شما و هم به خود او برسد. چنانچه صبور نيستيد، پيشنهاد مي شود كارهاي اصلي و اساسي خود را انجام دهيد. به عنوان مثال، فنجان ها و ظروف را خود بچينيد و از فرزندتان بخواهيد به قول معروف دستي به آنها بزند. مثلا نمكدان و فلفل و يا دستمال سفره را بر روي ميز بگذارد. فرزندان را در انجام كارها شركت دهيد سعي نكنيد كه با زور و يا تهديد، فرزندتان را در انجام كارها شركت دهيد. بايد آنقدر آرام و.. با او صحبت كرده و توجه و علاقه اش را به كارها جلب كنيد كه خود وي پيشقدم در امر انجام امور منزل و يا مدرسه اش باشد. كار كردن در كناربچه ها و باحضور آنها، اين امكان را برايشان فراهم مي آورد تا با علاقه و تمايل بيشتري، سراغ كارها رفته و مشاركت خود را در امور، به سمع و نظر اهالي منزل برساند. كارها بايد براساس توانايي ها صورت گيرد بايد توانايي بچه ها را در هر زمينه اي شناخت و سپس از او انتظار انجام كاري را داشت. شما نمي توانيد از فرزند سه ساله خود بخواهيد نقاش ماهري شود، چنانچه زمينه اي از قبل نداشته و يا اصولا دست به قلم بردن را دوست ندارد. اصرار بسياري از والدين و معلمان، مبني بر ارائه كارهاي عالي در هر زمينه اي بر اساس رقابت با ديگر بچه هاي هم سن و سال، تنها موجب مي شود كه كودك از آن كار كاملا متنفر و منزجر شود. بايد توانايي او را بشناسيد. شايد كودك شما نتواند نقاش ماهري شود، ولي در عوض در ورزشي مثل ژيمناستيك توانايي خاصي داشته باشد. وقت مناسبي را براي آموزش در نظر بگيريدسعي نكنيد يك كار پيچيده را در زماني كه از لحاظ وقت در مضيقه هستيد، براي فرزند خود شرح دهيد. براي اين كار، زمان هايي را انتخاب كنيد كه از هر نظرآسوده خاطر بوده و فراغ بال داريد. ايجاد محدوديت هنگامي كه مشاهده مي كنيد، اشتياق كودكان به كسب تجربيات جديد روبه فزوني است، بايد تمامي جوانب كار را در نظر بگيريد. بايستي بدانيد توانايي فرزندتان در زمينه هاي متفاوت تا چه اندازه است. هنگامي كه يك كودك نوپا، به سنين جواني مي رسد بي شك انتخابات و توانايي هاي او فرق كرده و احتياج به يك بازنگري، محسوس به است عنوان والدين، يكي از مهم ترين كارهايي را كه بايد انجام دهيد، محدود كردن كارهاي كودك بر اساس توانايي هاي او در مسير صحيح است. اگرچه از بچه ها توقع مي رود در مقابل اين محدوديت ها پافشاري اما كنند، به مرور زمان از مقدار اين پافشاري كاسته خواهد شد. دكتربراون در ارتباط با كودكان نوپا مي گويد: هميشه اين آزادي هاي تازه به وجود آمده، همراه با خطر است و كودكان از اين خطر، شناخت دارند و در هر زماني اين آگاهي خويش را از خطر بروز مي دهند! وقتي كودك شما، به مكان هايي كه ازآنها منع شده مي رود و بازمي گردد، يك پرتو ضعيف از اراده در چشمانش وجود دارد. گاهي اوقات قوانين ضعيفي وجود دارد كه فرزند شما مي تواند از آن سرپيچي كند. مانند انتخاب لباس يا مدل و.. در اين حالات پافشاري بيشتر، او را از محيط خانه دور و به سوي دوستان (شايد هم ناباب ) سوق مي دهد. فرزندان شما محدوديت ها را زماني راحت تر قبول مي كنند كه براي آنها شرح دهيد و دليل موجه به بياوريد آنها نشان دهيد و ثابت كنيد كه محدوديت هاي به اجرا درآمده، فقط و فقط ناشي از عشقي است كه به آنها داريد. البته احتياج نيست والدين تمام كارهايي را كه كودك در آنها محدودشده، توضيح دهند. اما با شرح كوتاهي از دلايلتان به فرزندتان القاءكنيد كه چقدر مراقب اوهستيد و به او احترام مي گذاريد. از روزي كه بچه اي بند كفشش را به تنهايي مي بندد و اولين مرتبه اي كه در پشت چرخ يك ماشين پنهان مي شود، وجه تمايزبسياري نهفته است. ولي در هر دو يك چيز مشترك است و آن لذت بچه در اداي اين جمله است: من خودم اين كار را كردم! با پيشنهاد دادن و تشويق فرزندانتان در كارهايي كه انجام مي دهند، مي توانيدفرزندتان را به سمت استقلال فردي و مسئوليت پذيري هدايت كنيد، درست مانندبزرگترها. منبع: فيگارو1997 ترجمه: سهيلا زماني