Hamshahri corpus document

DOC ID : H-770124-41009S1

Date of Document: 1998-04-13

اينترنت را چگونه مهار؟ كنيم پيامدهاي اجتماعي و فرهنگي اينترنت اشاره: قرن بيست و يكم به دنبال قرن بيستم مي آيد و آنچه بشريت خواهد ديد و انجام خواهد داد از جمله پيامدها و مسايلي است كه در گذشته اش اتفاق افتاده است و در حقيقت آنچه تجربه مي شود پيامد تجربه هاي گذشته اش مي باشد. او تجربه مي كند كه تكامل يابد. او تجربه مي كند كه توسعه فكري پيدا كند و او تجربه مي كند كه تجربه نكند. ما به كجا؟ مي رويم آنجا چه خبر؟ است با چه ابزاري براي رفتن مهيا؟ شده ايم و ما براي زيستن و بهينه بودن چگونه بايد؟ باشيم به هر حال سعي مي شود پرسش شود پيشرفت تكنولوژي اطلاعات نتيجه چيست و چه تاثيراتي خواهد؟ داشت پيشرفت تكنولوژي اطلاعات شايد عيب بزرگ قرن بيستم اين بود كه با تمامي پيشرفتهاي تكنولوژيكي اخلاقيات بشرضعيف شد چرا كه خميرمايه اين پيشرفتها سود و منفعت بيشتر اقتصادي بود. اما ابزاري كه در آستانه قرن بيست و يكم به انقلاب بزرگ تكنولوژي اطلاعات معروف است در ماهيت خود فرهنگي است و حقيقتا بايستي اخلاقيات در آن جايگاهي رفيع داشته باشد. عده اي براين باور هستند كه خردگرايي ابزاري مشكلات پيش خواهد آوردو ابزار خردمند، سالار بشريت و دست و پاگير نوع بشر خواهد شد اماانسان هميشه مي تواند انتخاب كند پس بايستي براي آقايي بر ابزار مهيا باشيم. در آستانه قرن بيست و يكم اتفاقات تاثيرگذار و زيادي مي افتد اماجهش تكنولوژي اطلاع رساني به زودي جهان را دگرگون خواهد كرد و به زندگي مفهوم و معنايي خاص و جديد خواهد بخشيد. ماهواره ها، پست الكترونيك، رايانه و... ابزار تكنولوژي اطلاع رساني عنوان مي شوند اما اين ابزار نيستند كه شكل مي دهند زيرا تكنولوژي اطلاعات فقط نقطه همگرايي الكترونيك، پردازش داده ها و ارتباطات دوربرد است. هر روز براي اين تكنولوژي تاثيرگذار يك اتفاق جالب و جديدتري مي افتد و هر روز ما متوجه مي شويم كه داريم وارد دنيايي تازه تر مي شويم و آنچه مهم است اين كه تكنولوژي اطلاعات و پيشرفت روزافزون آن ايجاد يك دگرگوني بزرگ را در آن براي ما ممكن مي سازد. توسعه اطلاعات: توسعه فكر و گسترش تامين عمومي است و حقيقتا اين قضيه را در طول تاريخ بشر تجربه كرده ايم كه هر چه ارتباطات براي كسب اطلاعات بيشتر انجام گرفته است سير پيچيدگي و تكامل علوم و فنون سرعت بيشتري داشته است و در آينده اي نزديك توسعه اطلاعات دنياي ماحول ما را دگرگون خواهد كرد. در حال حاضر ماهواره ها و كامپيوترها به عنوان اولين تكنولوژيهاي مهم دگرگوني در بعد اطلاعاتي بازي خود را شروع كرده اند و هر روز برتازگيهاي آنها افزوده مي شود و آنچه در اين بين بسيار مهم جلوه مي كند مبحث سرعت در اطلاع رساني است. سرعت در انتشار اطلاعات پيامد و نتيجه در خدمت گيري الكترونيك است چيزي كه انقلاب ارتباطات را كهنه و موضوعي نو به نام انقلاباطلاعات يا انقلاب اطلاع رساني سريع را مطرح كرده است. براي انقلاب جديد مانعي نيست زيرا جريان زلال اطلاعات با ممانعت هم زلال است امابشر امروز تحول خطرناكي را پذيرفته است: انقلاب نور يا انفجار اطلاعات. جادوي الكترونيك: حركت، تصوير و نور است و اين به آن مفهوم است كه رسانه اي به نام رايانه، حركت تلويزيون، تصوير نشريات و جريان سرعت نور راديويي را همراه و در يك زمان داراست. ذهنيت دنيا درحال تغيير است و دهكده جهاني امروزه به ذهنيت جهاني مبدل شده است و انقلاب ارتباطات به انقلاب اطلاعات يعني چيزي كه نتيجه تاثيرات شگرف رايانه به عنوان رسانه دنياي پست مدرن است. هر تكنولوژي جديدي در حقيقت جنگ جديدي، تفكر جديدي و تجزيه و تحليل جديدي را ضروري و ممكن مي سازد. با همين منطق محيط الكترونيكي، فضاي قديمي رسانه اي را كه انسان به آن خو گرفته است نامطبوع، غير ملموس، كهنه و بي ارزش جلوه گر خواهد ساخت و ما را وادار به مسايلي ديگر خواهد كرد. الكترونيك چنان سرعتي به اطلاع رساني داده است كه مي توان عصر جديدرا عصر يورش اطلاعات ناميد. در جهان الكترونيكي همه كس در تمام جنبه هاي حيات دخالت و مسئوليت پيدا مي كند و هر لحظه بيم آن مي رود شكلهاي جديدي از انفجار رسانه اي كه حاصل به كارگيري الكترونيك است آنچه را از گذشته ذخيره كرده ايم درهم بكوبد و با خود به يغما ببرد. مجادلات فرهنگي بين كشورهاي فقير و غني نتيجه تكنولوژي اطلاعات است و اين اطلاعات است كه نوع رفتارها را نسبت به استنباط و تصورات ما از جهان هستي و هستي خودمان تعيين مي كند. خيلي ازمسايل گذشته ديگر در تحليلهاي نو جايگاهي نخواهند داشت وديگر آينده برپايه گذشته استوار نخواهد شد زيرا هر روز با انبوهي از اطلاعاتي جديد روبرو هستيم تا ديگر از گذشته خبري نباشد. بايد به اين باور نزديك شد كه گسترش شبكه ارتباط الكترونيكي همان انقلاب اطلاعات است يا همان چيزي است كه به انقلاب اطلاع رساني منجر شده است. در اين بين از ميان تكنولوژيهاي مهم اطلاعاتي - الكترونيكي بايستي به اينترنت توجه كنيم. اينترنت؟ چيست اينترنت قديمي ترين و كامل ترين مظهر شاهراههاي اطلاعاتي - الكترونيكي است و همان سيستمي است كه به رايانه ها امكان تبادل اطلاعات با يكديگر را مي دهد. از سوي ديگر بحث انگيزترين و مهمترين پديده فعاليتهاي ارتباطي شبكه اي از رايانه هاست كه در كنار يكديگر قرار گرفته و باهم كارمي كننداين شبكه به نام اينترنت (Internet) شناخته شده است. در حال حاضر اينترنت متشكل از شبكه بنياد ملي علوم امريكا، شبكه آكادميك و پژوهش استراليا، شبكه علمي ناسا در امريكا شبكه آكادميك و پژوهش سوئيس و بيش از 10 هزار شبكه در اندازه هاي مختلف از نوع تجاري و يا پژوهشي است. اكنون بيش از 160 كشور دنيا توسط رايانه ها با هم كار مي كنند واينترنت در جريان اطلاع رساني هر روز بيشتر شناخته مي شود. اينترنت شبكه بين المللي و مجموعه اي متشكل از هزاران شبكه است كه درچارچوب پروتكل (مجموعه قواعد رد و بدل اطلاعات ) از زشت و زيبا، خوب و بد، علمي و غير علمي واحدي براي عرضه مجموعه اي از اطلاعات تاسيس شده است. اينترنت مدخلي بود بر جامعه الكترونيك يعني جامعه اي كه در آن ما دريك كلبه الكترونيك زندگي مي كنيم. اينترنت يك بانك اطلاعاتي نيست بلكه گسترده ترين و با اهميت ترين شبكه كامپيوتري جهاني است و نمونه اي اوليه از بزرگراههاي اطلاعاتي ربع اول قرن بيست و يكم. بزرگراههاي اطلاعاتي به وسايل ارتباطي، اطلاعاتي و تكنولوژيهايي گفته مي شود كه به وسيله آنها هر نوع پيام ازجمله اخبار، برنامه هاي راديويي و تلويزيوني، ويدئو، فيلم، سينما، بازيهاي الكترونيكي عرضه و تقاضاي اجناس و.. در آن واحد در يك خط مستقيم در حركت هستند. ( ) 1 پيامدهاي اينترنت دانشگاه جديد التاسيس في نيكس در شهر فرانسيسكو در امريكا نه كوي دانشجو دارد و نه ساختمان و لابراتوارهاي معمولي و نه تيم فوتبال و واليبال. دانشجويان با خط تلفن از منزل و مراكز كار خود، دروس مختلف را توسطشبكه هاي اطلاعاتي با رايانه هاي شخصي دريافت مي كنند و مي آموزند. شك نيست كه فارغ التحصيلان اينگونه موسسات فرهنگي از تجربيات ميان فردي آموزش و پرورش عالي و منافع حاصله از آن محروم خواهند بود. توسعه چنين زير ساختهاي فرهنگي و ارتباطي بدون شك منجر به شكاف طبقاتي شده و به تدريج فلسفه و اهداف اصلي دانشگاهها و حوزه هاي علمي را تغييرمي دهد. ( ) 2 ابر شاهراههاي ارتباطي و اطلاعاتي آن چنان تسهيلاتي در بيشتر تحقيقات علمي، صنعتي، پزشكي و كشاورزي و اجتماعي پديد آورده است كه دگرگونيهاي بنيادي در ساختار نظام تحقيقات، توسعه و آموزش ملي يكي دو دهه آينده امري قطعي به نظر مي رسد هر چند كه شكل نهايي نهادهاي جديد ناشي از اين دگرگوني هنوز معلوم نيست. نقش مهم اينترنت اين است كه دانشمندان و صاحب نظران حوزه هاي مختلف علوم را در امر دستيابي به اطلاعات روز و ارتباط موثر و سريع كمك مي كند اما حقيقتا اين قضيه تنها پيامد اينترنت نيست چرا كه مي توان از هر ابزاري در جهت مثبت يا منفي به يك ميزان بهره گرفت تا چگونه ياد گرفته باشيم كه مهار اين انقلاب را چگونه در اختيار بگيريم. اما همچنان كه انقلاب صنعتي تغييرات اساسي در دنيا ايجاد كرد وجامعه را از جامعه كشاورزي به جامعه صنعتي با گرايش اقتصادي تبديل نمود با اينترنت و شبكه هاي اطلاعاتي انقلاب در فرهنگ مردم ايجاد كرده اند. نسبت به اينترنت حساسيت از سوي دولتها، گروههاي فشار، انجمنهاي مختلف، گروههاي ديني و اخلاقي و خانواده ايجاد شده است. با توجه به اينكه اطلاعات هر روزه رشد تصاعدي دارد آينده متعلق به كساني است كه خود را براي آن آماده كرده باشند. طبق آمار 2 تا 3 درصد اطلاعات رد و بدل شده در جهان اينترنت وقيح هستند اما اين مقدار بر كشورها، فرهنگها و بخصوص در كشورهاي در حال رشد تاثيرات شگرفي گذاشته است اما براي مثال ما مي توانيم از تلفن هم استفاده خوب داشته باشيم و هم بد از آن بهره بگيريم. بسياري از كشورهاي جهان سوم توان برقراري ارتباطات دوربرد وراه اندازي ماهواره ها و دستگاههاي پرهزينه مخابراتي را ندارند و درحال حاضر/1 3مردم جهان قادر به خواندن و نوشتن نيستند. در اينترنت نژادپرستها اطلاعيه خواهند داد و عامل اختلاف خواهند شد، ناسيوناليستهاي امريكايي، فاشيست ها، انجمنهاي افراطي و... چگونه مي توان اينترنت را مهار كرد و آيا اين امكان وجود دارد يا وجود خواهد؟ داشت! اينترنت داراي مزاياي فراواني است اگر بتوانيم باهمدلي علمي از آن بهره درست ببريم. نمونه اي از مزاياي اينترنت اينگونه عنوان مي شوند: ارسال و دريافت پيامها و نامه ها (پست الكترونيك ) تماس با استادان و مشاوران خارج از كشور دسترسي و بازيابي آخرين نرم افزارهاي كامپيوتر ثبت نام از راه دور دسترسي به بانكهاي اطلاعاتي دسترسي به نشريات بين المللي شركت در دوره هاي آموزشي از راه دور عضويت در گروهها و انجمنهاي تخصصي و... اما بسياري از منتقدان يا گروهي از عنادورزان يا عده اي از مخالفان و گروهي از صاحبنظران براين باور هستند كه پيامدهاي اجتماعي و فرهنگي خطرناكي براي جامعه بشري با گسترش اينترنت در راه است. بيشتر شدن فاصله طبقاتي افراد محروم و فاقد اطلاعات و افراد داراي اطلاعات كافي، بيشتر شدن فاصله كشورهاي جنوب و شمال از نظر تكنولوژي، محدود و مخصوص شدن دسترسي به اينترنت، گسترش گرايشهاي فردگرايانه و انزواي اجتماعي، تسلط فرهنگي جوامعي كه بيشتر با اينترنت در تماس هستند، كمرنگ شدن اشتغال اجتماعي، تهديد حاكميت ملي و... از جمله پيامدهاي اجتماعي اينترنت عنوان مي شود. از سويي ديگر چون بر اينترنت قانون يا قوانيني حاكم نيست يانمي تواند حاكم باشد از نگاه كساني كه با مسايل فرهنگي سروكار دارندهرج و مرج شدن اخلاقي، تشكيل اجتماعات مجازي و مصنوعي، سلطه زبان انگليسي، در معرض خطر قرار گرفتن زندگي خصوصي افراد و خانواده ها، دگرگوني ماهيت اشتغال و تفريح و آموزش و فرهنگ و زمان و مكان، شكل گيري فرهنگ جديد اينترنتي و... از عمده ترين معايب و پيامدهاي اينترنت مي باشد. نتيجه گيري اختراع، ابداع، ايجاد و اكتشاف هر موضوع نو و جديدي مسايل متفاوتي به دنبال دارد. اطلاعات، بي امان برسراسر جهان گسترش روزافزون خواهد يافت و امواج خبري و اطلاعاتي مرز نخواهند شناخت و در اين ميان گريزي براي انسانها و جوامع از اين امواج نيست. كشورهاي جهان سوم نيازمند اطلاعات علمي و فني هستند و حقيقتا اين اطلاعات براي اين كشورها بسيارحياتي و مهم است شايد اينترنت پلي باشد تا جهان سوم از طريق آن با زدن يك راه ميانبر به جهان اول قدم بگذارد. جهان سوم با همه نيازها، يك خط فرهنگي را احساس مي كند همچنان كه انديشمنداني بزرگ و از آن جمله ساموئل هانتينگتن پيش بيني كرده است كه: جنگ فرهنگها به يك جنگ جهاني تبديل خواهد شد. اما بايستي به اين نكته نيز توجه كرد كه با گسترش شبكه هاي اطلاع رساني همگاني احتمال يك جنگ جهاني با زيربناي اقتصادي براي هميشه از بين رفته است. ما همچنين بايد بدانيم كه اينترنت هيولايي نيست كه ما را ببلعد زيرابشر وارث ميراث عظيمي از عقايد و باورهاست و به هر حال زندگي بشريت هنوز هم يك انتخاب اجتنابناپذير است نه اجباري غير اختياري. و اگر چه اريك فروم كه از پيروان مكتب فرانكفورت است در كتابگريز از آزادي مي نويسد: انسانها به هيچ وجه دوست ندارند صاحب اختيار خود باشند اما بشر در جستجوي پيوستگيهاي نوين خواهد بود اگر چه همانطور كه در دوره گذار از جامعه كشاورزي به جامعه صنعتي بشر مجبور شد يك سري از مسايل را كنار بگذارد حالا هم همين مساله اتفاق مي افتد. تاثيرات اجتماعي رسانه ها بي نهايت فريبنده و شناخت زمانه اي كه آدمي در آن مي زيد همواره كاري دشوار بوده است اما رسانه ها همانطور كه توانسته اند تاثير بگذارند مي توانند به برداشت از تغييرات در عصر جديد و چگونگي برداشت از آخرين تغييرات با عنوان خدمات داوطلبانه به بشر خدمت كنند و حقيقتا ما بايد به انتخابات بيشتر و بهتر درآينده بينديشيم. ازاينجا به سوي دنيايي ديگر در حال فرار هستيم، هويتهاي جهان سوم يا در معرض خطر قرار دارد يا در حال سقوط است اما آيا بايد منتظر پاسخ اين سئوال باشيم كه كاشفان ناشناخته چه خواهند؟ كرد به هر حال به نظر مي رسد با گسترش اينترنت يك مفهوم نوين ازدموكراسي در حال شكل گيري است كه به تامين عمومي و شناخته شدن بخش عمده اي از استعدادهاي جهان سومي مي انجامد و نخبگان جهان سوم مي توانند جوياي اين فرصتها باشند. احمد يحيايي ايله اي پانوشت - 1 مقاله: نگاهي به كاربردهاي شبكه هاي اطلاع رساني كامپيوتري و بانكهاي اطلاعاتي - كيهان - ص - 18 5 تير. 1374 - 2 فصلنامه رسانه - شماره 4 - سال 1374 - ص 18 مقاله: تاثيرات اجتماعي بزرگراههاي اطلاعاتي - پروفسور حميد مولانا.