Hamshahri corpus document

DOC ID : H-770122-40986S2

Date of Document: 1998-04-11

پژوهش در امور آموزشي، كاستي ها و تنگناها... يك موضوع، هفت ديدگاه بررسي تنگناها و معضلات پژوهش درمسايل آموزشي از ديدگاه كارشناسان تعليم و تربيت و استادان دانشگاهي در دانشگاههاي بزرگ دنيا، كساني را فارغ التحصيل مي كنند كه از لحاظ پژوهشي شايستگي داشته باشند و اين بزرگترين افتخاري است كه به فارغ التحصيل داده مي شود اشاره; اگر بگوييم گستره تحقيقات در امورآموزشي، وسعتي برابر با تمامي زمينه هاي پژوهشي دارد، شايد اغراق نگفته باشيم. هم اكنون امور پژوهشي در وزارت آموزش و پرورش، علاوه بر هدايت مركزي توسط پژوهشكده تعليم و تربيت و انجام برخي فعاليتها در شوراي تحقيقات اداره كل آموزش و پرورش استانها، از طريق تعدادي از دانشكده هاي علوم تربيتي كشور و چند موسسه خصوصي و نيمه خصوصي نيز دنبال مي شود و اين، البته به غيراز پژوهشهاي خاصي است كه از طرف افراد مستقل و علاقه مندان به پژوهشهاي تربيتي پي گيري، برنامه ريزي و مركز اجرامي شود ثقل تحقيقات آموزشي در استانهاي كشور، بر عهده شوراهاي تحقيقات ادارات كل آموزش و پرورش استانهاست. اين شوراها، علاوه برفعاليتهاي متمركز تحقيقي، هدايت دانشجويان رشته هاي كارشناسي ارشد، دكتراو در برخي موارد كارشناسي و نيز ارتباطمستمر با دانشگاههاي استاني و كشوري رانيز بر عهده دارند. تنگناها، معضلات و مشكلات امر پژوهشي آموزشي در كشور، سرفصل اين شماره ازصفحه يك موضوع، هفت ديدگاه سرويس علمي فرهنگي است كه هفت تن ازكارشناسان امور آموزشي و استادان دانشگاههاي استان خوزستان به آن پاسخ گفته اند. دكتر نجاريان - عضو هيات علمي دانشكده علوم تربيتي دانشگاه شهيد چمران براي آن كه شوراهاي تحقيقات بتوانندامور محوله را با كيفيت انجام دهند، بايد از اعضاي تمام وقت برخوردارباشند. البته به زودي به اين هدف نايل نخواهيم شد و چند سالي طول مي كشد. براي اين كه نيروهاي علاقه مند و مجرب درون آموزش و پرورش، وظايف ديگرشان را رها كنند و تمام وقت باشند كه در اين صورت خواهند توانست در كلاسهاي سمينارها، آمار، روش تحقيق و برنامه هاي ديگر شركت كنند، مطالعه كنند، كارورزي كنند و پخته شوند و يك كارشناس و محقق ورزيده باربيايند. اين امر، زمان خواهد برد، ولي مسير، مسير درستي است. معضل ديگر كمبود نشريات تخصصي براي ارائه نتايج و يافته هاي پژوهشي است. الان، مجلات علمي و پژوهشي كافي در دسترس نيست، و بعضي از نشريات هم كه در تهران منتشر مي شوند، كيفيت خوبي ندارند و يا براي اين كار مناسب نيستند. مشكل ديگر تمركز اين نشريات در تهران است و استانها با كمبود مجلات علمي روبرو هستند. براي اينكه يك محقق، بخشي از پاداش كار خودش را بگيرد، بايد در استانها مجلات مناسب منتشر شده و گزارشها با كيفيت مطلوب، در اختيار حداقل همان استان قرار داده شود. در اين زمينه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و فرهنگ و آموزش عالي بايد با هم همكاري مناسبي را مبذول كنند و موانعي كه در اين ارتباط موجود است، از بين برود. دكتر حسين شكركن - عضو هيات علمي دانشگاه شهيد چمران اهواز خوشبختانه در سالهاي اخير، مساله تحقيق در ايران، به حق مطرح شده و اگر قرارباشد كشور ما، با كاروان دانش جهان همراه بوده و سهم خود را ايفا كند درپيشرفت علم، بايد در زمينه پژوهش فعاليتهايي انجام بگيرد. هر فعاليتي براي آن كه شكوفا شود، نياز به ملزومات و مقدماتي دارد و تحقيق هم به همين صورت است. پژوهش مقدمات متعددي داردو واقعا اگر قرار باشد رشد بكند، بايدبه تدريج اين ملزومات شناخته شده وآماده شود. اكنون در دانشگاهها و آموزش و پرورش، براي تسهيل امر تحقيق وتمهيداتي كه بايد انديشيده شود، كارچنداني صورت نگرفته است. چون مسئولان امر به اين زمينه علاقه نشان مي دهند، لذابايد امكانات را فراهم كنند. مشكل نبودمجلاتي كه ما بتوانيم نتايج تحقيقات را در آنها منتشر كنيم و مشكل نبود منابع براي بررسي پيشينه پژوهش ها از جمله مهمترين كاستي هاست. با دريافت مجلات و كتابهاي جديد بايد مطلع باشيم و ببينيم در سطح دنيا در مورد موضوعات مهم تحقيقي، چه اتفاقاتي افتاده و چه چيزهايي وجود دارد. حرف زياد زده شده، مجله مي آوريم، مراكز اطلاع رساني تشكيل مي دهيم، ولي در مورد تحقيقات با كيفيت بالا، در دانشگاهها با كمبود منابع لازم مواجه هستيم. مشكل ديگري نيز در ارتباط با علوم انساني و اجتماعي وجود دارد كه شايد رشته هاي ديگر، اين مشكل را نداشته باشند و آن ابزار تحقيق است. در رشته هاي ديگر، هرابزاري كه در هر گوشه دنيا تهيه مي تواند شود، در جاهاي ديگر نيز مورد استفاده قرار گيرد ولي در علوم انساني واجتماعي، به دليل وابستگي فرهنگي ابزارها، امكان اينكه بتوانند مستقيم يابا ترجمه از آنها استفاده كنيم، نيست. لذا بايد روي خصوصيات فني اين دوباره ابزار، كار شود و يا از نو ابزار سازي شود و اين مساله نيز احتياج به كار وزمان دارد. نكته آخر اين است كه ارج لازم به محققان داده شود. در دانشگاههاي بزرگ دنيا، كساني را فارغ التحصيل مي كنند كه از لحاظ تحقيق شايستگي داشته باشند و اين بزرگترين افتخاري است كه به فارغ التحصيل داده مي شود. محقق، فردي است كه نيازهايي دارد و اگر واقعا تحقيق براي كشور لازم است، بايد به ازاي زحمت و وقتي كه يك محقق در راه پژوهش خودصرف مي كند، بهاي لازم نيز داده شود. رجبعلي سوداگر - كارشناس آموزشي از مشكلات توسعه كارهاي پژوهشي، ايجادانگيزه را به عنوان مهمترين ومحرك ترين عامل مي توان نام برد. اما، وقتي يك محقق فكر مي كند، بعد از آن كه تحقيقي را انجام داد، جايگاهي براي كاربرد نتايج تحقيقات او، چه در سيستم اجتماعي و چه در نظام اداري ما وجود ندارد، لذا آن انگيزه لازم ايجاد نمي شود و محو مي شود. فكر مي كنم ساز و كاري لازم داريم كه در نظام اداري ما اعمال شود و مسئولان ادارات، چه در رده هاي پايين و چه در سطوح مياني و بالا، ايمان پيدا كنند كه نتايج تحقيقات را به طور كاربردي در كارهاي اداري خود اعمال كنند و قطعا نتايج در اين حالت، از اين روند فعلي كه مشكل زا است، بهتر خواهد شد. دكتر حسين الهام پور - استاد دانشگاه عدم شكوفايي انتشارات كارهاي زمينه اي پژوهشي، است كه مي خواستم به آن اشاره كنم. انتشار يافته هاي تحقيقاتي در انتشارات مجامع علمي و دانشگاهها، به دليل آن كه بعضا تحقيق، زبان علمي خاصي را مي طلبد، الزامي است و طبيعي است كه مجلات علمي خاص خود را مي خواهد. ولي كمبود ديگر ما، ارائه يافته هاي پژوهشي به توده هاي مردم است كه در آنجا ديگر نمي شود به زبان علمي صحبت كرد و بايد در سطح پايين تري سخن گفت. انتشار مجلاتي كه جنبه پژوهشي صرف نداشته باشند، به روزمرگي وكليشه پردازي گرايش پيدا نكنند و مردم نيز بتوانند از اين يافته ها استفاده كنند، قطعا مورد نياز و قابل قبول خواهد بود. نكته ديگر آن كه، متاسفانه صدور مجوز انتشار براي مجلات علمي، بويژه نشريات شهرستاني بسيار سخت و پر مرحله است. مجله دانشكده علوم تربيتي اهواز سالهاست كه نتوانسته مجوز انتشار بگيرد. بسياري از كارهاي شهرستاني ها، به دليل عدم راه افتادن مجلات منطقه اي، ناتمام باقي مانده است و اين در حالي است كه تعداد نشريات علمي منتشره در تهران فراوان بوده و تقريبا هر روزه منتشر مي شوند و شهرستاني هاي محقق، جاي كمي در اين نشريات دارند. نكته ديگر، راجع به حركت مثبتي است كه در چند سال اخير به نام شوراي تحقيقات استانها توسط آموزش و پرورش انجام شده و مثل هر حركتي كه در مجامع علمي و تعليم و تربيتي شروع مي شود، ابتداي اين كار نيز سخت است، ولي كم كم جاي خود را باز خواهد كرد. فعاليت شوراهاي تحقيقات توسعه خوبي پيدا كرده، ولي بايد گفت گسترش كمي در اين زمينه مي تواند خطرآفرين باشد. جامعه ظرفيت مشخصي اگر دارد از اين ظرفيت محدود استفاده زيادي به عمل آيد، طبيعي است كه كاهش پيدا خواهد كرد كه اين كاهش، هم از بعد اجرايي و هم از بعد علمي است. وقتي از يك جمع محدود در جايگاههاي مختلف استفاده مي كنيم، اين، فرسودگي و تحليل بردن نيروهاي موجود است. مگر اين كه پا به پاي اين كار، ظرفيتهاي موجود را نيز توسعه داده و در كنار گسترش كمي، گسترش كيفي را نيز مدنظر قرار دهيم كه قطعا با ارزش تر است. بعضي وقتها تحقيق فقط براي تحقيق انجام مي شود و صرفا دنبال اين هستيم كه هزينه كنيم. مشكلات زياد است، بايد آنها را شناخت و در موردشان تحقيق كرد. ما آن قدر وقت نداريم كه در مورد هر مساله ساده اي تحقيق كنيم. حركت ديگر، تغيير نظام آموزشي است. به نظر مي رسد تغيير نظام برخواسته آموزشي، از يك كار پژوهشي نيست. دركنار تغيير نظام، نياز به يك نظام ارزشيابي علمي داريم كه به عنوان نهادي در جنب تغيير نظام و به صورت يك بازوي علمي، كارپژوهشي انجام در دهد غير اين صورت، هر فكر نويي كه مطرح شود، اگر پشتوانه تحقيقاتي نداشته باشد و فقط به تمثيل و مقايسه استناد شود، محكوم به شكست خواهد بود. مظفر فروزان مهر - مدرس مراكز تربيت معلم چون با مدرسان و دانشجويان تربيت معلم ارتباط دارم، يكي از كاستي هاي بسيارمهم امور پژوهشي در حوزه علوم تربيتي وآموزش و پرورش را در عدم توجه جدي به مقوله پژوهش در مراكز تربيت معلم مي دانم. در حال حاضر، روحيه تحقيق در بين مدرسان به طور نسبي و در ميان دانشجويان، تقريبا به طور كامل از بين رفته است. مدرس، درسش را مي دهد و دانشجو فقط امتحان مي دهد و لذا بس بايد به طريقي روحيه پژوهش در بين مدرسان و دانشجويان ايجاد شود و اين ممكن نيست مگر از طريق افزايش امكانات آموزشي و كمك آموزشي مراكز تربيت معلم، تغيير در گزينش معلم، بالابردن انگيزه هاي مادي و معنوي براي استخدام در آموزش و پرورش و نيز تغيير در روشها و متدهاي ياددهي، يادگيري در مراكز و تاكيد بر پژوهش، بويژه پژوهش گروهي و جستارگشايي. حداد، كارشناس آموزشي به اعتقاد بنده، كمبود محقق يكي ديگراز كاستي هاي امر پژوهش در گستره آموزش و پرورش است. اكثر كساني كه اهل تحقيق هستند، اهل تدريس هم هستند و متاسفانه كار زياد تدريس، به آنها اجازه تحقيق بهينه نمي دهد و اين افراد، پيوسته به اين فكر هستند كه كار خود را ارزيابي كنند. اما دقيقا عليرغم اين تمايل، فرصت آن را پيدا نخواهند كرد. اگر بودجه هاي پژوهشي و حق الزحمه تحقيق طوري تعيين شود كه اهل تحقيق، بتوانند فقط با تحقيق تامين شوند و كمتر به امر تدريس بپردازند، مي توانند نتايج كار خود را ارزيابي كنند و اين، در اعتلاي كار موثر است. علاوه بر اين، استفاده از توانايي و پتانسيل اعضاي گروههاي آموزشي، در سطح كشور در صورتي كه بتوان حق التحقيق مناسبي براي فعاليت آنها در نظر گرفت، بسيار مناسب است. عبدالحسين ابراهيمي - كارشناس آموزشي و متخصص در امور استعدادهاي درخشان جسارت پيش قدم شدن در امر تحقيق، يكي از موانع مهم گرايش كادر آموزش و پرورش به امر پژوهش است. اكثر نيروهاي واجد شرايط فكر مي كنند توانايي علمي در زمينه بررسي و پژوهشهاي بنيادي را ندارند. مسئله ديگر احساس نوعي خودكم بيني است و افراد گمان مي برند كارپژوهشي آنها، كم ارزش بوده و از سوي شوراي تحقيقات مورد ارزيابي شايسته واقع نخواهد شد. در حالي كه موضوعاتي كه افراد عادي مي توانند به عنوان موضوع تحقيق معرفي كنند، در بسياري از موارد با ارزش تر، بكرتر و دور از ذهن پژوهشگران حرفه اي است. پيشنهاد مي شود: با تشكيل جلسات خاصي، به افراد مختلف اين اطمينان را بدهيم كه موضوعاتي كه از ديد آنها بسيار ساده است، از ديد آموزش و پرورش مهم و سرنوشت سازاست. با تشكيل جلسات آموزشي از طريق برنامه هاي شوراهاي تحقيقات آموزشي استانها و برپايي كلاس، توانايي تحقيق را در افراد داوطلب بالا ببريم. وقتي كه توانايي علمي بالا رفت، وقتي كه موضوعات و اولويتهايي كه موجود است، به اطلاع آنها رسيد و آنها متوجه شدند كه اين موضوعات تحقيقي مي توانند مهم باشند، و مي توانند از نظر مالي خودشان هم تامين شوند و نيز مي توانند به سبب توانائيهايي كه كسب كرده اند و با اطمينان خاطري كه از طرف ناظردانشگاهي شوراي تحقيقات استان بر تحقيق آنها اعمال مي شود، موفقيت و برجستگي خودشان را نشان دهند، قطعا تعداد معلمان محقق روز به روز افزايش خواهد يافت.