Hamshahri corpus document

DOC ID : H-770120-40980S1

Date of Document: 1998-04-09

راه حلي براي رفع آلودگي هواي تهران و ديگر شهرها استفاده از سيستم جديد خودروهاي برقي در بسياري از كشورهاي صنعتي روبه گسترش و فن آوري اين سيستم ها نيزبطور روزافزون در حال توسعه و تكامل است سالهاست كه هراز چند گاهي در نشريات كشور مطالبي در مورد مشكلات ناشي از آلودگي هواي تهران و ساير شهرهاي بزرگ منتشر متاسفانه مي شود اكثر بحث ها و پيشنهادها جنبه مقطعي داشته و پس از مدتي به فراموشي سپرده مي شود، و اين آلودگي هواست كه با استمرار وشدت روزافزون آثار سوء خود را در همه شئون زندگي انسان ها گسترش مي دهد. گرچه كارشناسان و پيشنهاددهندگان، راه حل هاي گوناگوني را از قبيل انجام دقيق معاينات فني خودرو، افزايش قيمت سوخت، تبديل خودروهاي فرسوده به احسن، گسترش محدوده طرح ترافيك، اخذ ماليات بالا از خودروها، گسترش فضاي سبز شهرها و بالاخره تقويت و گسترش سيستم حمل و نقل عمومي درون شهري وغيره را ارائه ميدهند، اما با بررسي دقيق هر يك از راه حل هاي فوق نهايتا به اين نتيجه مي رسيم كه برخي از آنها به دليل تنگناهاي اقتصادي كشور و امكانات مادي شهروندان و برخي ديگر به دليل تاثير تبعات منفي آنها بر زندگي روزمره مردم بطور كلي و يا حداقل در كوتاه مدت وميان مدت عملي نخواهد بود. تنها راه حلي كه تقريباقابل قبول و منطقي به نظر مي رسد، گسترش سيستم حمل ونقل عمومي شهري است كه در هر حال نه در كوتاه مدت قابل اجراست و نه راه حلي قطعي و فراگير. پس راه حلي را بايد مورد مطالعه قرار داد كه بتوانددر يك دوره زماني معين، بهترين نتيجه را به بار آوردو همزمان راه حلي قطعي و فراگير باشد كه البته آنهم به اين بستگي دارد كه مسئولين تا چه ميزان آمادگي حمايت مالي و سرمايه گذاري در زمينه رفع آلودگي هواي تهران وشهرهاي بزرگ و تامين سلامت شهروندان را داشته باشند. قبل از ورود به بحث ارائه راه حل، بهتر است نگاهي گذرا به آمارها و گزارش هاي رسمي در رابطه با تعداد خودروهاي موجود در تهران و در كل كشور و همچنين آثار زيانبار تردد اين خودروها بر سلامت روح و جسم ساكنين شهرهاي بزرگ داشته باشيم. تعداد كل خودروهاي موجود در كشور دو ميليون و يكصدهزار و به روايتي دو ميليون و پانصد هزار دستگاه است كه نزديك به يك ميليون و پانصد هزار از اين تعداد در تهران تردد مي كنند و مصرف متوسط روزانه بنزين در تهران /7 5بين تا 8 ميليون ليتر است %و 70 %تا 75 آلودگي هواي شهر تهران ناشي از سوخت اين مقدار بنزين است كه روزانه يك تن سرب به فضاي شهر رها مي سازد. خودروهاي موجود در تهران بيش %از 94 گازكشنده منوكسيدكربن موجود در هواي شهر را توليد مي كنند. سرب بنزين پس از انتشار در هوا از راه جهاز تنفسي و ريه ها، دستگاه هاضمه، پوست و سطوح مخاطي و غيره جذب بدن انسان مي شود. سرب جذب شده بر روي سيستم هاي مغز و اعصاب تاثير مي گذارد و كارآيي هوش و درك انسان را كاهش مي دهد و باعث كندذهني و عواقب منفي ديگر در كودكان مي شود. بايد يادآوري كرد كه طبق گزارش هاي رسمي، از تعداد كل خودروهاي موجود در كشور تنها 600 هزار دستگاه عمري كمتر از 10 سال دارند و براي بقيه نياز به جايگزيني است. از سوي ديگر براساس برآوردها، حدود سه ميليون تقاضاي بالقوه نيز براي خريد خودروي جديد وجود دارد كه بدون پاسخ مانده است. بنابراين با توجه به آمارهاي فوق و با يك محاسبه ساده مي توان آثار اجتماعي و اقتصادي ناشي از سوخت مصرفي همين تعداد خودروهاي موجود در كشور را آشكار ساخت: الف - آثار اقتصادي اگر مقدار مصرف روزانه بنزين توسط خودروها را در مسافرت هاي درون شهري در سراسر كشور بطور متوسط 10 ميليون ليتر در نظر بگيريم، مصرف سالانه آن (بااحتساب روز 350فقط در سال ) بالغ /3 5بر ميليارد ليتر يا نزديك به ميليون 22 بشكه خواهد شد كه ارزش صادراتي همين مقدار نفت خام براساس هر بشكه حداقل 15 دلار برابر 330 ميليون دلار در سال مي شود. البته توليد اين مقدار بنزين به ميزان بسيار زيادتري نفت خام و همچنين هزينه هاي سرمايه اي و اجرايي معتنابهي نياز دارد (كه از جمله آنها مي توان از ريال 500مبلغ يارانه دولتي كه براي هر ليتر بنزين پرداخت مي شود و ميزان كل آن بالغ بر 1750 ميليارد ريال درسال مي شود، نام برد ). بنابراين ارزش ارزي واقعي بنزين مصرفي به مراتب بيش از مبلغي است كه در بالا محاسبه شده است و چنانچه بتوان راه حلي يافت كه مصرف بنزين را حداقل در مسافرت هاي درون شهري منتفي سازد، درآمد ارزي و ريالي قابل توجهي نصيب كشور خواهد شد. ب - آثار اجتماعي شامل اثرات سوءبهداشتي، رواني و زيست محيطي: با در نظر گرفتن اثرات آلودگي هوا بر سلامت جسمي وروحي افراد و تبعات فاجعه آميز درازمدت آن بر جامعه مي توان به آساني دريافت كه چه هزينه هاي كلاني بخاطرتامين دارو، درمان، مراكز بهداشتي و تجهيزات و لوازم مرتبط با آنها بر دوش بودجه كشور سنگيني ميكند و چه آثار زيانبار غيرقابل جبراني در ارتباط با روابطاجتماعي انسانها كه اكثرا ناشي از نابساماني هاي عصبي مرتبط با زندگي در شهرهاي آلوده است، بوجود ميايد. با در نظر گرفتن هزينه ها و خسارات آشكار و پنهان اين عوامل، قاطعانه ميتوان ادعا كرد كه زيانهاي مادي آنها به مراتب بيشتر از زيان اقتصادي مذكور در بندالف است. با ذكر اندكي از زيان هاي بسيار اقتصادي و اجتماعي ناشي از مصرف سوخت هاي فسيلي در خودروها، اكنون پيشنهادي ارائه مي شود كه اگر چه در ابتداي امر كمي دور از ذهن به نظر مي رسد ولي چنانچه مورد مطالعه وبررسي كامل فني و كارشناسي قرار گيرد ميتواند باهمكاري و حمايت كامل سازمان هاي ذينفع از قبيل سازمان حفاظت از محيط زيست، وزارت نفت و وزارت صنايع بعنوان يك راه حل جدي پيگيري شود و از قوه به فعل درآيد. همانگونه كه اطلاع داريم، استفاده از سيستم جديد خودروهاي برقي در بسياري از كشورهاي صنعتي رو به گسترش است و فن آوري اين سيستمها نيز بطور روزافزون در حال توسعه و تكامل است. اين سيستمها ميتوانند در حال حاضر در مسافرتهاي درون شهري براي مسافت هائي تا حدود 100 كيلومتر با سرعت 120 كيلومتر در ساعت مورداستفاده قرار گيرند. در اجراي اين طرح هدف اين است كه موتور خودروهاي نوو حتي خودروهاي خارج از رده موجود، با ايجاد تغييراتي داراي كاربرد دوگانه شود به طوري كه در داخل شهرها ازنيروي برق و در خارج شهرها از سوخت فسيلي استفاده گردد. اين طرح كه تكنولوژي آن هم اكنون موجود است، بانصب قطعات و ايجاد تغييرات فني لازم بر روي موتورخوردوهاي موجود قابل اجراست. هزينه اجرائي اين طرح نيز در مقايسه با هزينه تبديل به احسن خودروهاي اسقاطي كه در حال بهره برداري است (و البته عملي هم نخواهد بود! ) به مراتب كمتر است. با توجه به ايجاددرآمد ارزي چشمگير و صرفه جويي عظيم سالانه كه دركوتاه مدت از قبل اجراي اين طرح نصيب دولت خواهدشد. طبيعي است كه سازمان هاي ذيربط و ذينفع تسهيلات لازم را جهت تامين قطعات لازم از خارج در ابتداي امرو نهايتا سرمايه گذاري ضروري جهت احداث صنايع مربوطبه توليد تجهيزات مزبور در داخل كشور تامين ازسوي كنند ديگر، تسهيلات درازمدت مالي در اختيار مالكين خودروهاي موجود قرار داده شود تا به اجراي اين طرح تشويق شوند و بالاخره از طرف دولت قوانين لازم جهت اجباري شدن اجراي اين طرح (حداكثر در طول يك دوره معين مثلا 2 تا 3 ساله ) تصويب و قاطعانه پيگيري شود. مهندس محمود قدس