Hamshahri corpus document

DOC ID : H-770115-40927S9

Date of Document: 1998-04-04

يادداشت تحولات سودمند توافق هفته گذشته يازده كشور عضو اوپك - عراق در نشست وين حضور نداشت - پيرامون كاهش داوطلبانه توليد اعضا، صرف نظر از اثرات آن به بازار جهاني نفت خام و افزايش نسبتا چشمگير قيمت نفت، از جنبه هايي حائز اهميت است كه نتايج اقتصادي آن را به دستاوردهايي فرعي بدل مي كند. پيش از هر چيز، اجلاس اخير وين نشان داد كه اين نخستين و مهمترين كارتل اقتصادي كشورهاي جهان سوم، هنوز بر خلاف ميل يا تصور آن دسته تحليلگران غربي و همفكران داخلي شان كه فروپاشي اين سازمان نسبتا كهنسال را آرزو مي كنند يا آن را يكسره بي اثر مي پندارند، آنقدر سودمند هست كه بتواند روندي محتوم را در جهت كاهش قيمت هاي جهاني نفت خام متوقف سازد يا حتي آن را - ولو با سرعتي بطئي - معكوس كند. توافق ابتدا سه يا چهار عضو موثر اوپك و همراهي ديگر اعضا در جهت كاهش داوطلبانه سقف توليد، گرچه همه مشكل مازاد توليد نفت جهاني را حل نكرد، اما آن چنان اثر سياسي و رواني بر بازار نفت به جا گذاشت كه به 3 تا 4 دلار افزايش در بهاي جهاني نفت خام انجاميد. اين رقم روزانه بين 80 50 تا ميليون دلار را بيش از هفته آخر اسفند ماه روانه خزانه كشورهاي عضو اين سازمان مي كند. در وهله دوم، صرف توافق اعضاي اصلي موثر اوپك مانند ايران، عربستان وونزوئلا بر سر كاهش توليد نفت يا هر موضوع ديگري، از دستاوردي خبر مي دهد كه در تمام دو دهه گذشته براي اوپك همچون رويايي دست نيافتني بوده است اين، احتمالا نخستين توافق استراتژيك بين رقباي اصلي اوپك است و در حالي كه در سالهاي گذشته جلسات اين سازمان محل برخوردها و كشاكشهاي بي پايان اعضاي اصلي آن با يكديگر بوده، مي تواند اولا نويدبخش حضور موثر اين سازمان در صحنه اقتصاد بين المللي باشد و ثانيا از بهبود و گسترش روابط سياسي و اقتصادي اعضاي آن به ويژه ايران و عربستان در ديگر صحنه ها خبر دهد كه به تنهايي و به نوبه خود مي تواند بر شكل و محتواي مناسبات سياسي - اقتصادي منطقه خليج فارس اثر بگذارد. درواقع، توافق اخير اوپك و بهبود قيمت هاي جهاني نفت خام ناشي از اين توافق را مي توان نخستين ميوه زودرس بهبود روابط ميان ايران و عربستان به شمار آورد. اين درخت، باز هم ثمر خواهد داد. در وهله سوم، همراهي ديگر توليدكنندگان بزرگ نفت غير عضو اوپك مانند نروژ، مكزيك و مصر با اين سازمان، نشاندهنده تفاهم بيشتر ميان طرفها و درنتيجه اثربخشي ژرفتر توافقات آنهاست. به علاوه، اين همراهي نشان مي دهد كه حتي كشوري چون نروژ نيز نمي تواند در برابر همدلي سياسي و جغرافيايي خود با مجموعه كشورهاي غربي مصرف كننده نفت، از دلارهاي نفتي به سادگي گذشت كند يا شاهد آن چنان كاهشي در قيمت نفت خام باشد كه توليدات نفتي خود را در آستانه توقف ببيند. و سرانجام، شايد مهمترين دستاورد تحولات دو هفته اخير در قيمت هاي جهاني نفت خام براي كشور ما آن است كه اين تحولات - حتي اگر در مسير مثبت و بهبود قيمت نفت باشد - به درستي نشان داد كه كشور ما نمي تواند سوار بر ارابه لنگان و كندروي درآمدهاي نفتي چشم اندازي مثبت بر روند توسعه خود را انتظار بكشد. اساسا، اتكا به منبعي چنين بي ثبات، ناپايدار و متلاطم - علاوه بر سياسي و بين المللي بودن - جدا از آنكه خردمندانه نيست، ممكن نيز نمي نمايد. برنامه هاي صرفه جويي اقتصادي، اصلاح الگوي مصرف، جلوگيري از ضايعات اقتصاد ملي به مثابه مهمترين و فوريترين اولويت تاكتيكي و استراتژيك كشور، هدفمند كردن و اصلاح نظام پرداخت يارانه، سرعت بخشيدن به اجراي طرحهاي اقتصادي، و سرانجام اصلاح نظام مالياتي به گونه اي كه دست كم همه هزينه هاي جاري دولت از محل درآمدهاي مالياتي تامين شدني باشد، فوري ترين و مهمترين اقداماتي است كه بي توجه به نوسانات كنوني يا بعدي قيمت جهاني نفت خام بايد با سرعت تمام اجرا شود. خوب يابد، راه ديگري نيست. سعيد ليلاز