Hamshahri corpus document

DOC ID : H-770115-40926S1

Date of Document: 1998-04-04

نان شب واجبتر است يا پژوهش؟ علمي يك موضوع، هفت ديدگاه دكتر مصطفي معين دكتر مصطفي معين: بنده سرمايه گذاري در تحقيق و توسعه را از نان شب براي كشور و جامعه انقلابي ايران واجبتر و ضروري تر مي بينم، چرا كه آينده هر كشوري فقط در گرو پرداختن به دانش و پژوهش است. اشاره; يك قاشق بودجه را چگونه مي توان بين هزاران دهان باز هزينه تقسيم اين؟ كرد پرسشي است كه در چندين دهه اخير، فراروي تقريبا تمامي كشورهاي توسعه نيافته قرار گرفته است. دولتمردان و كارشناسان مي پرسند در حالي كه فقر و گرسنگي و عدم وجود حداقل هاي زيستي ( تغذيه، بهداشت، مسكن و.. ) مشكل جامعه است، آيا مي توان درامدهاي كشور را صرف سرمايه گذاري هاي زيربنايي و از همه مهمتر، صرف تحقيقات؟ كرد كشوري مانند هند پاسخ داده است كه تحقيقات از نان شب واجبتر است. هند اكنون در عين اين كه كشوري فقير محسوب مي شود يكي از 20 قدرت صنعتي جهان به شمار مي رود. بديهي است در چنين وضعيتي، كارشناسان و سياستمداران چشم به آينده دارند. در ايران، عدم كفايت سهم تحقيقات از بودجه كشور، مشكلي شناخته شده است. در برنامه هاي پنج ساله توسعه اول و دوم، تصميم بر اين بود كه سهم تحقيقات از بودجه به تدريج به رقمي مناسب برسد، اما مشكلات اقتصادي حادث در ماه هاي اخير از جمله كاهش يكباره و موثر قيمت نفت در بازارهاي جهاني باعث شد تادست اندركاران تدوين بودجه 77 از برنامه دوم توسعه عدول كنند. يكي از مواردي كه با كاهش شديد بودجه مواجه شده بخش تحقيقات بود. اين امر موجباعتراض دانشمندان، اساتيد دانشگاه ها و متخصصين كشور شد. توجيه برخي ازبرنامه ريزان تامين نان شب مردم بود. اما آيا اين توجيه عقلايي وزيرفرهنگ؟ است و آموزش عالي و چند دانشمند خارجي و ايراني به اين پرسش همشهري پاسخ گفته اند كه در اولين شماره از سال 1377 با تبريك آغاز سال نو در صفحه يك موضوع هفت ديدگاه آن را منتشر كرده ايم. دكتر محمود العالم دكتر محمود العالم، عضو موسسه تحقيق و توسعه بنگلادش طبيعتا تامين غذاي مردم يا به عبارتي نان شب از اهميت زيادي برخورداراست، اما همين موضوع مهم هم، نبايد به قيمت چشم پوشي از آموزش عالي يك كشور و يا كم بها دادن به آن، مورد توجه برنامه ريزان قرار گيرد. ما بايد هر دو مقوله تامين نان شب براي مردم و سرمايه گذاري در امر تحقيق و توسعه را در نظر بگيريم و يكي را فداي ديگري نكنيم. ما بايد حتما يك حداقلي از توانمان را در كشورهاي در حال توسعه براي تحقيق و توسعه صرف كنيم. البته اين حداقل حتما لزومي ندارد با پولهاي هنگفت تامين شود، ما مي توانيم با همين امكانات موجود، اما با سياستگذاري صحيح ومناسب، به اين هدف برسيم. سهم بودجه تحقيقاتي كشور بنگلادش به يك درصد توليد ناخالص ملي اين كشور هم نمي رسد، چون موضوعات مهم تري مثل بهداشت و غذاي مردم پيش روي ماهستند. پروفسور جرج صباغ پروفسور جرج صباغ، استاد دانشگاه كاليفرنيا البته نان شب واجبتر است، منتهي مسئولان دولتي بايد در برنامه ريزيهاي خود، آموزش عالي و تحقيق و پژوهش را هم فراموش آموزش نكنند عالي در دنياي امروز به سرعت در حال رشد است و توجه به آن از ضروريات هر جامعه است. دكتر حبيب صفروف، رئيس دانشگاه دولتي ملي تاجيكستان اين مهمترين پرسش زمانه بودجه است يك قاشق است و نيازها يك كوه. لكن اگر دوستي و همدلي و تفاهم با يكديگر در ميان باشد و افرادي از ميان خودمردم، حكومت را در دست داشته باشند، مي توانند بهترين استفاده را از آن يك قاشق بودجه، بكنند. دكتر اسموليج دكتر جي. اسميوليچ، استاد دانشگاه آدلايد استراليا اين سوال بسيار مهمي است. به نظر من اگر تحقيقات به درستي انجام شود، ازماحصل آن، نان هم به دست مي آيد. ما پول خود را پس انداز مي كنيم، چرا بايد علم را در جامعه اندوخته نكنيم، ما بايد به نان شب اهميت بدهيم و به فكر تامين آن باشيم. يعني ما نان مي خواهيم، تحقيقات را هم مي خواهيم، اما ديگرمربا نمي خواهيم. دكتر مصطفي معين وزير فرهنگ و آموزش عالي بنده سرمايه گذاري در تحقيق و توسعه را از نان شب براي كشور و جامعه انقلابي ايران واجبتر و ضروري تر مي بينم، به اين دليل كه آينده هر كشوري ونه فقط ايران در، گرو پرداختن به دانش و پژوهش است. دانش و پژوهش ازچنان اهميت و ارزش دم افزوني برخوردار است كه حتي امنيت ملي وحيات كشورها و جوامع منوط به آن خواهد شد. به اين لحاظ فكر مي كنم حتي در شرايطي كه از نظر مشكلات و معضلات اقتصادي و اجتماعي با شرايط سخت تري هم مواجه باشيم، توجه و عنايت ما به امر تحقيق و نوآوري بايد بيشتر از گذشته باشد، چون در شرايط سخت و بحراني است كه ما مي توانيم با نوآوري و تحقيق به راه حل هاي نو و جديدي نايل شويم، راه حل هايي كه بتواند معضلات پيچيده تر و مهم تر را از پيش پاي جامعه ما بردارد و از بين ببرد. آموزش عالي كشور به دو دليل بايد مورد توجه جدي تر قرار بگيرد: اولين دليل خود نفس آموزش عالي است كه بالطبع محل علم و تحقيق و نوآوري و ارائه ديدگاه براي جامعه است و ديگري به خاطر آسيبپذيري فوق العاده زياد اين بخش نسبت به ساير بخش هاي جامعه. اگر در آموزش عالي و دانشگاههاي ما، تحقيق و پژوهش انجام نشود، ممكن است عواقب و آثار آن، تا مدتها و يا حتي سالها مشخص و معلوم نشود، لكن عملا باعث مي شود كه كشور ما آينده ها و زمان را از دست بدهد پس، به دليل اين اولويت و آسيبپذيري حتي با سخت تر شدن شرايط اقتصادي در يك جامعه، بايد توجه نسبت به بخش هاي علمي، فكري و تحقيقاتي آن جامعه بيشتر شود. دكتر حسين زمرديان، رئيس مركز ملي اقيانوس شناسي البته پاسخ اين سوال، بسيار مشكل است. اگر اين پرسش را از يك كارشناس علمي بپرسند، قطعا بودجه تحقيق و پژوهش را بر همه چيز ارجح مي داند، اما نهايتا مساله اقتصادي كشور هم يك مساله عمومي است، كه يك محقق در عين حال كه بايد به امر تحقيق فكر كند، مي بايست مسايل اجتماعي را هم مدنظر داشته باشد. به عقيده من، سياستمداران و سياستگذاران و كساني كه در تنظيم بودجه اهتمام مي ورزند ارتباط تحقيق با جامعه را به خوبي حس كردند و اگر به نوعي در تعيين بودجه بخش پژوهشي كشور كوتاهي شده، عمدتا به دليل محدوديت كل بودجه عمومي كشور بوده، ولي ما، در هر حال متضرر مي شويم. بايد بودجه كل تحقيقات را كه در سطح كشوري توزيع مي شود، به شكل عادلانه اي به دانشگاهها هم تعميم مطالعه داد صحيحي روي بودجه تحقيقاتي كل كشور انجام شود شايد بتوانند با توزيع عادلانه آن، كمبود بودجه تحقيقاتي دانشگاهها را هم جبران كنند. دكتر پ. راما سامي گفتگو با دكتر پ - استاد راماساني، دانشگاه آنا از هند، عنوان طرح: رشد بلور (طرح برگزيده بخش خارجي يازدهمين جشنواره خوارزمي به طور اجمال زمينه پژوهشي خود را توضيح دهيد. پژوهش بر روي انواع كريستالها و جواهرات و تجزيه و تحليل و تخليص آنها از حوزه هاي اصلي كار من است و با استفاده از تكنولوژيهاي پيشرفته مختلف براي پرورش و رشد بلورها تحقيق مي كنم. آيا پيش از اين هم درجشنواره خوارزمي شركت؟ كرده بوديد خير. اين اولين بار است كه به ايران سفر كرده و درجشنواره خوارزمي شركت جسته ام. من از ديدن تاسيسات صنعتي ايران و پتانسيل موجود در اين زمينه بسيار خوشحال زمينه شدم براي تحقيقات در اينجا خيلي زياد است و اين مي تواند امكان همكاري و برقراري ارتباط ميان متخصصان ايراني با ساير كشورها را به خوبي فراهم كند. دولت هند چگونه حمايتهاي خود را از محققان، متخصصان وبخش پژوهش اعمال؟ مي كند دولت به شدت و بطور جدي ازتحقيقات در هند حمايت مي كندو اين حمايت، در سطحي گسترده و به شيوه هاي مختلف مادي ومعنوي اعمال مي شود. آيا مي دانيد سهم بودجه تحقيقاتي هند از توليد ناخالص ملي ( GNP) اين كشور چقدر؟ است بودجه تحقيقاتي هند رقمي حدود 2 درصد GNPاز كشور است. آيا اين درصد پاسخگوي نيازهاي تحقيقاتي جامعه؟ هندهست بله. اين رقم براي نيازهاي تحقيقاتي ما كفايت مي كند، به شرط آن كه با سياست صحيح و به درستي در آزمايشگاههاي تحقيقاتي هزينه شوند. يعني با سياستگذاري مناسب براي هزينه كردن اعتبارات موجود، مراكز و آزمايشگاههاي تحقيقاتي مي توانند از سود حاصل از نتايج تحقيقات خود، بر سرمايه و اعتباراتشان در سالهاي آتي بيفزايند و مشكل مالي هم نداشته باشند. سياستگذاري تحقيقاتي وامورمالي مربوط به پژوهش در هندچگونه اعمال؟ مي شود در كابينه دولت هند، يك كميته تخصصي بدين منظور تشكيل شده است. اين كميته متشكل ازدانشمند 30 است و وظيفه تحقيق در زمينه نيازهاي مالي پژوهش در زمينه علوم و تكنولوژي را برعهده دارد. كار اين كميته در واقع مشاوره است و هيچ نوع قدرت اجرايي براي آن تعريف نشده است. در كنار اين كميته، يك كميته اجرايي قرار گرفته است كه با توان اجرايي بالا، مسئول اجراي نظرات ارائه شده از سوي كميته قبلي است. در سياستهاي اصلي دولت كدام هند، دسته از تحقيقات دراولويت قرار ؟ دارند اولويت اول در تحقيقات دركشور هند، بر روي كشاورزي متمركز شده است، كه به شدت موردتوجه قرار مي گيرد و بخش عظيمي از سرمايه گذاريهاي در اين بخش انجام مي شود. اولويت بعد، به علوم فضايي و مخابرات اختصاص مي يابد. البته هيچ يك از شاخه هاي علوم در هندوستان، مورد بي توجهي و بي اعتنايي قرار نگرفته و نمي گيرد. شما هيچ رشته اي از علم را در دنيا سراغ نداريد كه در هند روي آن كار نشده باشد و به هر حال وضعيت پيشرفت علوم در هند خيلي خوب بوده است. فكر مي كنيد چرا برخي كشورهاي در حال توسعه هنگام تقسيم بودجه سالانه خود، تامين اعتبار براي تهيه غذاي مردم خود را بر كارهاي تحقيقاتي ارجح فرض؟ مي كنند از نظر شما براي ملل در حال توسعه، نان شب واجبتر است يا تحقيق و؟ پژوهش كشورهاي در حال توسعه اشتباه مي كنند كه اول به فقر مي پردازند و بعد به تعيين بودجه تحقيقات. ما در هند به اين نتيجه رسيده ايم كه در درجه اول بايد روي تحقيقات و ارتقاي سطح سواد مردم كار كنيم و فكر و ذهن آنها را رشد دهيم و آن گاه منتظر رشد جامعه باشيم و تنها در اين صورت است كه خود به خود مشكل از هر دو طرف حل اگر مي شود چنانچه بخواهم تنها به فقر مردم رسيدگي كنيم، مشكل جدي رشد جمعيت پيش مي آيد، ما در كشور هند اولويت را به تحقيقات داديم و بعد به رفع فقر در جامعه پرداختيم و به همين جهت، توانستيم نرخ رشد جمعيت را كنترل كرده و كاهش دهيم. بطوري كه در حال حاضر اين رقم /1 8به رسيده و رشد جمعيت كاملا كنترل شده است و اين خود، به مهار فقر مي انجامد. لذا بهاي زيادي به تحقيقات داده مي شود و اين خود موجب شده است تا فعاليتهاي تحقيقاتي و صنعتي به خارج از مرزهاي كشور هم كشيده شود. فريبا صحرايي