Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761228-40915S2

Date of Document: 1998-03-19

نوروز، آئين خجسته ايرانيان مبارك باد! فرهنگ مردم در زمانهاي پيشين، مردم درروز اول عيد، هنگام سپيده دم از خواب برمي خاستند و با آبحوض و يا آب قنات خود رامي شستند و گاهي نيز، آب جاري از راه تبرك و دفع آفات بر خودمي ريختند گروهي از مردم زنگبار كه به عيد نوروز احترام اول مي گذارند، تا سوم فروردين در باغها و در زير درختان گل، رقص هايي اجرا مي كنند كه به نام رقص فرشته گل موسوم است. تاريخ نوروز با تاريخ طبيعت همراه است. هريك از ملل و طوايف جهان، به مناسبتي براي خود عيد بزرگي تعيين ولي كرده اند، ايرانيان باستان از همه باسليقه تر و هوشيارتر زيرا بوده اند، همان روزي را كه عيد طبيعت و آغاز جشن بهار بود را عيد گرفتند و همزمان با شادماني طبيعت، از شادي و طرب ولوله در جهان افكندند. تاريخچه نوروز از زبان مورخين ايران هنگام وقوع نوروز در اول در بهاراست سال 467 هجري به همت سلطان جلال الدين ملكشاه سلجوقي و توسط دانشمندان و شاعر عاليمقام ايران، حكيم عمرخيام و گروهي از دانشمندان معاصر اول او، سال ايرانيان در ابتداي بهار و هنگام شروع اعتدال ربيعي قرار گرفت. مراسم عيد نوروز مردم ايران در گذشته، مراسم عيد نوروز را به طرز خاص و بسيار جالبي برگزار مي كردند. درباره برگزاري مراسم عيدنوروز در دوره باستاني و دوره هخامنشي اطلاع كافي و مستند در دست نيست، ولي مورخان مراسم مختلفي را به اين دوره ها نسبت مي دهندكه در اينجا، مختصري از آنها رانقل مي كنيم. دوره باستاني بنابه آنچه مورخان قديم نقل مي كنند، مردم در اول سال دست از كار كشيده و استراحت مي كردند و همه مردم اين روزرا صرف خوشي و شادي و نشاط مي كردند. ابوريحان بيروني در آثارالباقيه چند رسم را به آن زمان نسبت مي دهد و مي نويسد: چون حضرت سليمان باد را امر كرد كه او را حمل كند، پرستوئي در پيش روي او پيدا شد كه مي گفت: اي پادشاه، مرا آشيانه اي است كه چند تخم در آن است، از آن سوتر برو كه آشيان مرا درهم نشكني. پس، سليمان راه خود را كج كرد و چون از تخت خود كه بر باد حركت مي كرد فرود آمد، پرستو با منقار خويش قدري آب آورد و به روي سليمان پاشيد و يك ران ملخ هديه آورد و از اينجاست كه مردم در روز نوروز به يكديگر آب مي پاشند و پيشكش به نزد يكديگر مي فرستند. شستشو كردن بنابه اساطير، چون در عهدجمشيد هيچ جانوري نمرد وبه طوري روبه فزوني گذاشت كه فراخناي گيتي با همه پهنائي كه داشت مبدل به تنگنا شد، پس زمين سه برابر شد و مردم باآب غسل كردند و از هر گناهي پاك شدند و اين امر هر ساله تكرار شد تا آفات از ايشان دور شود. از اين رو، مردم درروز اول عيد، هنگام سپيده دم ازخواب برمي خاستند و با آبحوض و يا آب قنات خود رامي شستند و گاهي نيز، آب جاري از راه تبرك و دفع آفات برخود مي ريختند. هديه نوروزي در اول سال رسم است كه مردم براي يكديگر هديه مي فرستند وسبب آن چنانكه آذرباد موبدبغداد براي بيروني حكايت كرده است كه نيشكر در كشور ايران روز نوروز يافت شد و پيش از آن، كسي آن را نمي شناخت و نمي دانست كه چيست و جمشيد روزي يك شاخه ني را ديد كه كمي از آبهاي درون آن به بيرون تراوش كرده بود و چون جمشيد ديد كه آن شيرين است، امر كرد آب اين ني را بيرون آوردند و از آن نيشكر ساختند و آنگاه در روز پنجم شكر به دست آمد و از راه تبرك از آن پس مردم براي يكديگر شكر هديه فرستادند. سبزه روياندن بيروني به نقل از زادويه مي نويسد كه ابليس لعين بركت را از مردم زائل كرده بود به قسمي كه هر اندازه خوردني و نوشيدني تناول مي كردند، سير نمي شدند و باد را نمي گذاشت بوزد تا سبب روئيدن اشجار شود، اما به امر خداوند ابليس و پيروان او شكست خوردندو به شكرانه اين نعمت، ايرانيان در روزهاي پاياني آخر سال و براي سفره عيد به سبز كردن سبزه مي پردازند. فروردين در عادات و رسوم ملل ديگر چون به تقويم هاي روزشمار ديگركشورها بنگريم، مي بينيم كه آغاز فصول را چنين تشريح كرده اند: بيست ويكم مارس اولين روز بهار است و مي بينيم كه جهانيان انتخاب روز اول سال ايراني را كه همان بيست ويكم مارس است، رسما روز جديدي در زندگي بشري مي شناسند. عيد نوروز فقط در ايران برگزار نمي شود، بلكه در اطراف و اكناف جهان با اندك تفاوتي مراسم آن را برپا مي دارند. درجمهوري عراق، اول فروردين را به نام عيدالشجره جشن مي گيرند و در سراسر آن كشور مراسمي باشكوه برگزار مي شود. در زنگبار و يا در مالايا كه در جنوب شرقي آسيا قرار عيدي دارد، مانند ايرانيان به صورت هاي مختلف و بسيارباشكوه برگزار مي شود. گروهي از مردم زنگبار كه نسل اندر نسل به اين عيد احترام فوق العاده مي گذارند، اول تا سوم فروردين در باغها و در زير درختان گل، رقص هايي اجرا مي كنند كه به نام رقص فرشته گل موسوم است. در جزيره هاي كشور مالايا، اين ايام را به نام جشن آتش برگزار مي كنند. جشن آتش مالايا كه روز اول فروردين ماه اجرا مي شود، بدين گونه است كه علاقه مندان در خارج از شهر دايره اي به طول ده متر و عمق بيش از يك متر حفر مي كنند و آن را پر از هيزم كرده، آتش مي افروزند و جوانان به پايكوبي مي پردازند و فروردين ماه و روز اول آن را ماه و روز برآمدن آرزوها و خواسته ها مي دانند. در ازبكستان، ارمنستان، تاجيكستان، آذربايجان، مغولستان، گرجستان، قفقاز و.. روز بيست ويكم مارس كه همان اول فروردين ماه است، به نام عيد رسمي و شاد نوروز، جشن گرفته مي شود. فريده مجيدي خامنه