Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761228-40912S2

Date of Document: 1998-03-19

ربع پرده و سيم اضافي حسين عليزاده به تازگي برنامه ي جديد خودرا در تالار وحدت به همراه گروه هم آوايان بر روي صحنه برد او اين گروه را در تشكيل 68سال داد تا در كارهايش رنگ آميزي موسيقيايي جديدي را به اجرا بگذارد. موسيقي عليزاده معمولا با استقبال علاقه مندانش همراه است; هرچند كه نظرات مخالف بسياري را نيز براي تجربه ها و نوآوري هايش به خود جلب مي كند. يادداشتي را كه مي خوانيد از اين دسته است والزاما نظر صفحه ادب و هنر نيست. دبير سرويس ادب و هنر موسيقي سنتي ايران در طول تاريخ هميشه پاسداراني داشته است كه با صرف عمر و جواني خود باعث زنده نگه داشتن اين بخش مهم از فرهنگ اين آب و خاك بوده اند. درقرن اخير، بزرگ مرداني چون ميرزا عبدالله - صبا - وزيري - نورعلي خان برومند - پايور - لطفي - حسين عليزاده و... در موسيقي ما درخشيده اند و هر يك از آنها باتوجه به وسعت نظر و خلاقيت و طرز برداشت و عصري كه در آن زيسته اند، خدمات شايسته اي به اين موسيقي كرده اند. موسيقي سنتي نوعي خاص از موسيقي ملي ايران است كه بيشتر از ساير موسيقي هاي ايراني روي آن كار شده، رديفي برآن مدون شده، دانشكده موسيقي و هنرستان موسيقي داشته و غيره... و با توجه به اينكه اين موسيقي، موسيقي خاص شهرهاي بزرگي چون تهران و اصفهان - كه هر كدام زماني پايتخت بوده اند - بوده است، موسيقيدانان ديگر نقاط ايران هم سعي كرده اند اين نوع موسيقي را فرا گيرند و اين امر باعث شده تا به ديگرانواع موسيقي ايران كم توجه باشند و با نام هايي چون موسيقي محلي از موسيقي ديگراقوام ايراني ياد شود. اگر موسيقي سنتي درروند فعلي با بي تحركي و ايستايي خودنتوانسته جوابگوي نسل جديدباشد موسيقي ديگر نقاط ايران به كمك آن شتافته و به اين موسيقي كمك هاي فراوان كرده اند. در سالهاي اخير موسيقيدان سنتي به خود اجازه مي دهد تا از ريتم ها و ملوديهاي ديگر اقوام ايراني تحت عنوان موسيقي سنتي استفاده كند، شعر را عوض كند و حتي نامي هم از اصل ملودي نبرد و.. كه به نظر من اين نوعي سرقت هنري و بي مسئوليتي است. استفاده از سازهايي همچون دف و تنبور درسالهاي بعد از انقلاب در موسيقي سنتي مدشده و هر طور كه بخواهند در هر كجابي مناسبت و با مناسبت است و به توجه به كارايي و حالت و رنگ، اين سازهاي مقدس و قديمي را به كار مي گيرند. حال با توجه به شناخت والاي مردم به خصوص جوانان ما، ديگر جرات آن كارها راندارند دست به تخريب ديگر موسيقي هامي زنند. من با عمر چهل ساله ام كه سي و سه سال آن صرف خدمت به ساز و فرهنگ تنبور شده اعلام مي دارم كه تنها مقامات كلام محلي و مجازي تنبور، به تنهايي به اندازه تمام رديف موسيقي سنتي مطلب دارد آنهم مطالبي كه احتياج به استفاده از ربع پرده ندارد. حال ديگر انواع موسيقي كردي (سياه چمانه - هوره - مور - پيت خواني - موسيقي خانقاه - ملوديهاي زيباي محلي ) كه تعداد آنها به هزاران مي رسد، بماند. من علاوه بر تنبور سالهاست كه براي خودم تار و سه تار هم مي نوازم ولي هرگز و درهيچ جا جسارت نمي كنم كه در مقابل ملت فهيم و موسيقي شناس ايران دست به اين سازها چون ببرم نيك دريافته ام كه توان و وظيفه و آگاهي هر كسي درزمينه اي بخصوص است. ديگر آن دوران گذشته كه هم فيلسوف باشي، هم اديب و هم موسيقيدان و هم تاريخ دان و غيره... ما آدمهاي خاكي چون به كمال روحي نرسيده ام به خوشي هاي ظاهري چون ثروت، معروفيت و مطرح بودن نيازمنديم ولي انسان فهيم اين ها را معقولانه مي خواهد. در ميدان ماندن علاوه بر سعي، تلاش، هوش و سابقه كار به پاكي و راستي و از همه مهمتر در عالم هنر به يك لطف ايزدي نيازمند است. نغمه جديد آمدني است به زور نمي شود. نوآوري و خلاقيت و نغمه پردازي براي هر هنرمندي دوراني دارد و هر دوراني متعلق به فرزندان آن دوران است. هر هنرمندي را آغاز و اوج و پاياني است و تمام يك دوران را به يك نفر نمي دهند. هر هنرمند به خاطر آثاري كه در دوران خود خلق مي كند هميشه زنده، گرامي و عزيز خواهد بود. ضرورتي ندارد اعتباري را كه با زحمت و خون دل در طي ساليان كسب شده با حركتي خام از دست حسين داد عليزاده از جمله موسيقيداناني است كه با تلاش بي وقفه واعتقاد راسخ به هنر خود در سالهاي اخيرجايگاهي رفيع در موسيقي سنتي پيدا كرده. آنچه او را از سايرين متمايز مي نمايد روح كاوشگر خلاقيت و نوآوري اوست كه در نوع موسيقي كه آن را فراگرفته به كار بسته است البته، خيلي از موسيقيدانان سنتي ممكن است كارهاي او را ولي نپسندند بايد آنها اين واقعيت را بپذيرند كه نمي شود قرنهاي متمادي يك ملودي را نواخت و انتظار داشت، تمام نسلها آن را بپذيرند. پس بايد به خلاقيت ها و نوآوريها بهاء داد. منتها خلاقيت و نوآوري را كساني بايد انجام دهند كه اصل را كاملا فراگرفته باشند و با تكيه بر فرهنگ اصل، نوآوري حسين كنند عليزاده در موسيقي سنتي اين صلاحيت را دارد. متاسفانه در كنسرت اخير آقاي عليزاده در اسفند ماه سال جاري ( ) 76 كه در تالار وحدت تحت عنوان موسيقي آوازي اجرا شد، حركتي صورت گرفت كه شايد فكر مي كردند اين را هم مي شود نوآوري به حساب آورد. استفاده از تنبور در بخش دوم برنامه وانتخاب آواز ابوعطا براي ساز تنبور و استفاده از ريتم و رنگي كه سالهاست خود استاد رغبت نواختن آن را با تار و سه تار ندارد - شيوه نوازندگي غلط براي تنبور كه چون سه تار مي نواختند - ارائه ملوديهاي ضعيفي كه ربطي به موسيقي تنبور ندارد، باعث شد كه من كه خود را طرفدار عليزاده مي دانم و با بليت اهدايي خود استاد با شوق و ذوق به كنسرت رفته بودم - تصميم بگيرم به عنوان كسي كه تنبور و فرهنگ آن را مي شناسد سالن را ترك كنم و فقط احترام به شان والاي ايشان و گذشته از اين عشقي كه من كماكان به ايشان دارم روي صندلي خود بمانم. به نظر من به تنبور و فرهنگ آن اهانت شد - بستن ربع پرده و سيم اضافي يعني درويشي را بزك كردن. پيشينيان ما اين بلا را سر تنبور نياوردند در عوض خيلي مسئولانه ساز عزيز سه تار را ساختند. نوع موسيقي كه استاد انتخاب كرده بودهيچ ربطي به نواهاي تنبوري و حال و هواي آن نداشت. همه اينها را من فكر مي كنم آقاي عليزاده بهتر بدانند، حال چه فكري باعث شده كه ايشان چنين كنند جاي فكر دارد. اگر مي خواهد بگويد كه ايشان تنبور هم مي نوازد و اگر فكر مي كنند نوآوري است به نظر من به جاي قناري به مردم گنجشك فروخته اند. اگر نظر آن عده اي كه در سالن نشسته بودند برايش مهم نيست. استاد اطلاع كامل دارند كه من سالهاست فاصله 1100 كيلومتري رفت و برگشت كرمانشاه - تهران را با اتوبوس و دو هفته يكبار برخود هموار كرده تا شايد تا حدودي با هرج و مرجي كه در آموزش و نوازندگي تنبور صورت مي گيرد در حد توانم جلوگيري كنم. اگر از ديگران انتظار نمي توان داشت از شما انتظار داشتيم كه فرهنگ و ساز تنبور را به بازي نگيريد. تنبور پير فرزانه را اين چنين نيازاريد. اگر علاقه مند به اين ساز و فرهنگ هستيد بي ادعا شاگردي كنيد تا به جاي آن شيوه نادرست نوازندگي شيوه اش را بياموزيد به جاي ابوعطا، مقام ته رز و قه تار و ته رز رستم بنوازيد، همانطور كه ما و قوم هاي ديگر بي ادعا شاگردي مي كنيم و ابوعطا و شور و... مي آموزيم. من از شما مي خواهم كه به مردم بگوييد آنچه را كه نواختيد تنبور نبود. تنبور ربع پرده ندارد، سيم چهارم ندارد، تنبور خود مقام دارد. فرهنگ دارد. و نوآوري و تكنوازي آن در معتبرترين سالن هنري ايران متعلق به كسي است كه استاد اين ساز باشد. از دشمنان برند شكايت بدوستان چون دوست دشمن است شكايت كجابريم با تمام اين حرفها بازهم شما را دوست داريم. خدانكند به خاطر خود دوستان را ازخود برنجانيم و خدا نكند به خاطر دوستان وظيفه رافراموش كنيم. علي اكبر مرادي