Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761224-40870S1

Date of Document: 1998-03-15

مگر عشق آسماني هم؟ داريم! گفتگو با سعيد حاجي ميري، كارگردان فيلم اسكادران عشق مضموني كه نتواند تماشاچي را جذب كند، چه فايده اي دارد ما دو نوع فيلم داريم، يك نوع فيلم هايي كه براي ارتقاء خود سينما ساخته مي شوند و نوع دوم فيلم هايي كه براي ارتقاء صنعت سينما و رونق سالنهاي سينما هستند o چرا اسكادران؟ عشق باوري در جوهره شخصيتم از اوان جواني شكل گرفت كه به نوع محيط زندگي ام وتربيتم بازمي گردد. من از همان اوان جواني هم با مقوله عشق آشنا شدم و هم مقوله مذهب البته به معني كاربردي و آگاهانه اش، نه به معناي سنتي اش. o عشق زميني يا عشق؟ آسماني مگر عشق آسماني هم داريم. همين سئوال شما باعث شد خاطره اي به ذهنم وقتي بيايد مي خواستم اسكادران عشق را بسازم، همه دوستان فكري ام از روي دلسوزي به من توصيه مي كردند كه اين فيلم را نسازم. هم به جهت دنيايي كه مي گفتند با ساختن اين فيلم بيچاره و ورشكست مي شوي هم از نظر آخرتي كه مي گفتند تو با اين فيلم جهنم را براي خودت مي خري. مسائل دختر و پسر و جوانان و عشق و عاشقي به تو چه ربطي؟ دارد همه خواهند گفت چپ كرده اي تو كه فيلم مسلماني مي ساختي حالا مي خواهي فيلم عشقي؟ بسازي يعني مسلماني وعاشقي را با هم در تضاد مي ديدند اين باعث شد كه ترس برم دارد كه نكند با ساختن اين فيلم آتش جهنم را براي خودم قبل بخرم از كليد زدن فيلم قراري با خودم گذاشتم، گفتم مي روم خدمت آقاي خاتمي. ايشان آن زمان رئيس كتابخانه ملي بودند. ايشان فرزند زمان هستند، هم سينما را مي شناسند و هم به جهت مذهبي ديدگاههايشان مورد قبول است، با خودم قرار گذاشتم موضوع را به ايشان عرضه كنم، اگر ايشان گفت اين فيلم را نساز، نمي سازم. ولي اگر گفت بساز، ديگر به حرف هيچ كس اهميت نمي دهم. همه قصه را براي ايشان گفتم و مثالي براي شان زدم: اگر يكي از همكاران خانم در اين اداره كه اتفاقا خيلي هم مذهبي و محجبه است و خيلي هم صفات فضيله اي دارد، شوهرش فردي باشد كه كاپشن جين مي پوشد يا يك ظاهر غيرمذهبي دارد ولي ازقضا خيلي هم با يكديگر خوب باشند. اگر اين خانم بگويدمن عاشق شوهرم هستم، اما خيلي هم مذهبي نيست، اما آدم بدي هم نيست، دروغ هم نمي گويد، گاهي وقت ها هم نماز مي خواند. مرا هم خيلي دوست دارد، با چادرم هم مشكلي ندارد. از آقاي خاتمي پرسيدم اگر چنين باشد نظر شما نسبت به آن خانم عوض؟ مي شود آقاي خاتمي لبخندي زدند و گفتند حالا فهميدم منظورت چيست، گفتم: در فيلم من هم شخصيت هايم عاشق هم هستند، عاشق ظاهر يكديگر هستند. به نظر من اگر عشق آسماني هم وجود دارد، قابل بيان نيست عشق آسماني متعلق به خلوت آدمهاست. آقاي خاتمي گفتند اگر اين فيلم را نسازي، اشتباه كرده اي. حالا كه به اين رسيده اي كه بايد اين فيلم را بسازي، حتما بساز و به خاطر عافيت طلبي از ساخت آن نترس. و اينطوري بود كه اسكادران عشق را ساختم. o گفته مي شود براي ساخت اين فيلم سرمايه كلاني هزينه شده، همينطور ؟ است بله. o هزينه ساخت اين فيلم دقيقا چقدر بوده؟ است بيش از يكصد و شصت ميليون تومان. o علاقه خاصي به ساخت فيلمهاي پرهزينه؟ داريد بله. o؟ چرا من معتقدم وقتي سرمايه در گردش سينماي ايران كم است، وقتي بهاي تمام شده يك فيلم كم است، معني اش اين است كه براي يك فيلم سرمايه گذاري كمي صورت مي گيرد. هم به لحاظ زماني و هم به لحاظ گاهي مالي مي بينم فيلمبرداري يك فيلم بيست روزه تمام مي شود. سراغ دارم فيلمي را كه سال گذشته، در بهمن ماه، فيلمبرداري اش شروع شد و دو ماه بعد يعني فروردين اكران عمومي شد. آخر چطور ممكن است. معلوم است كه كارگردان از فسفر مغزش كم مايه گذاشته. سرمايه گذارهم كم مايه گذاشته، همينطور فيلمنامه نويس. در چنين شرايطي هم هست كه فيلم ارزان تمام مي شود. البته به هزينه هاي بي ربط كاري ندارم كه جلو دوربين ديده نمي شود. o يعني اگر يك فيلم با هزينه اندك ساخته شود، لزوما فيلم بدي؟ است نه. من در موردقاعده حرف مي زنم، استثناء هستند فيلم هايي كه كم هزينه هستند اما فيلم هاي خوبي هستند. اين وجه غالب نيست. با هزينه كم نمي توان فيلم جذاب ساخت. o منظورتان از فيلم جذاب؟ چيست من ازفروش حرف مي زنم. منظورم از فيلم جذاب فيلم پرفروش است، من ازفيلم خوب حرف نمي زنم. جذابيت يعني اينكه تماشاگر را از خانه بيرون بكشد. ما دو نوع فيلم داريم، يك نوع فيلم هايي كه براي ارتقاء خود سينما ساخته مي شوند و نوع دوم فيلم هايي كه براي ارتقاء صنعت سينما و رونق سالنهاي سينماهستند. مردم با نوع دوم كار فيلمي دارند كه صرفا براي ارتقاء خود سينماساخته مي شود، فيلم بي اهميتي اما نيست درصدي كه نسبت به كل بدنه سينمااشغال مي كند، بايد كمتر اين باشد بخش نبايد ادعاي مردمي بودن بكند وبخواهد در همان سطح و گستره اي اكران بشود، كه يك فيلم مردمي نمايش داده مي شود. سازندگان اين نوع فيلم ها نبايد انتظار داشته باشند كه فيلم هايشان را بيست ميليون نفر تماشا كنند، بلكه بايد منتظر جوايز آن سوي مرزها باشند. o از امكانات پيچيده فني و تكنيكهاي پيشرفته براي ساخت اين فيلم بهره گرفته ايد، امكانات در خدمت مضمون و قصه است يا مضمون در خدمت ؟ امكانات مضمون و تكنيك در فيلم من هر دو در خدمت تماشاگر است. هيچ كدام قرار نيست در خدمت آن ديگري باشد. اشكال اينجاست كه معمولا ما در معادلاتمان تماشاگر را فراموش مي كنيم. مضموني كه نتواند تماشاچي را جذب كند، چه فايده اي دارد و تكنيك اگر قرارباشد تماشاچي را دفع كند، به چه كار مي آيد. مضمون و تكنيك هر دو بايد در خدمت جذب مخاطب باشد. همه چي براي مردم است. چرا وقتي حرف از جذب تماشاگر مي زنيم، فورا در ذهن منتقدان گيشه و ابتذال تداعي مي شود. قرآن باناس تمام مي شود و امام ( ره ) گفته است: ميزان راي مردم oاست ظاهرا شما نخستين كسي هستيد كه در سينماي ايران از سيستم فرانت پروجكشن بهره گرفته ايد، فرانت پروجكشن؟ چيست قبل از هر چيز لازم است بگويم كه دستگاه فرانت پروجكشن را ما در ايران ساختيم و از خارج هم وارد نكرده ايم. فرانت پروجكشن يعني تلفيق يك پس زمينه با پيش زمينه در استوديو تلفيق پيش زمينه مجزا كه در زمان و مكان مجزايي فيلمبرداري شده است با پس زمينه مجزا كه در يك زمان و مكان ديگر فيلمبرداري فرانت شده، پروجكشن ناميده مي شود. تلفيق اين دو براساس محاسبات دقيق انجام مي گيرد و مي توان با آن زيباترين تصاوير را آفريد. درصد 25 از فيلم اسكادران عشق را با تكنيك فرانت پروجكشن فيلمبرداري كرده ايم، يعني تمام طراحي فيلم ما براساس اين تكنيك صورت گرفته است. o چگونه از مضمون جنگي به مضمون عشقي؟ رسيديد در همان فيلم هاي جنگي هم اگر عناصري از عشق وجود نداشت، نمي توانستم آن عشق رابسازم كه حتما نبايد بين دو جنس مخالف باشد. البته كاملترين لطيف ترين، و زيباترين عشق ها، عشق بين زن و مرد است. o چرا در جشنواره فيلم فجر شركت؟ كرديد مي خواستيد جايزه؟ بگيريد رقابت موتور محركه بشر براي همه حركتهاست، حتي در مسائل ديني و مذهبي هم همين طور است. اگر بگويم جايزه برايم اهميت ندارد، دروغ گفته ام. امامعنايي كه از جايزه در نظر دارم اين نيست كه بروم آن بالا روي صحنه، جايزه بگيرم... o مگر اين، بد؟ است نه، بد نيست، اما كم جايزه است در اين جشنواره فقط از اين لحاظ برايم اهميت دارد كه همكاران من در اسكادران عشق به مردم شناسانده شوند. اسكادران عشق توسط آدمهايي ساخته شده كه لزوما آدمهاي با اسم و رسمي نيستند. از كارگردانش گرفته تا فيلمبردار و آهنگساز و ساير عواملش.. اما فيلم ساخته اند كه احتمالا فيلمشان براي آدمهاي قديمي و حرفه اي جالب است. چرا سنت ها را شكسته اند و نوآوري كرده اند. o جايزه؟ گرفتيد بله. جايزه جلوه هاي ويژه. قبل از جشنواره هم احتمال مي دادم يكي دو جايزه به اين فيلم بدهند، البته به دليل نوآوري هاي فني و تكنيكي، يعني مي دانستم ما را به يك تكنيسين تبديل مي كنند، كه همين هم بد نيست. اگر مي خواستند به نوآوري ما هم بي اعتنا باشند كه اثبات مي كردند، آدمهاي متحجري هستند. البته من باورم اين نيست و آنها را آدمهاي متحجري نمي دانم. اما مطمئن بودم كه حق فيلم راادا نخواهند كرد. o چرا چنين تصوري داشتيد، آقاي حاجي؟ ميري چون تجربه به من ثابت كرده بود اين جشنواره ها، سياسي است. هيچ كس از من دل خوشي ندارد. دشمنان من چند برابر دوستان من هستند و همانطور شد كه فكر مي كردم. o مهمترين رويداد سينماي ايران در سال جاري كدام؟ است سينما امسال توانست در عرصه سياست تعيين كننده باشد و سينماگران قدر وقيمت خود را فهميدند. ژيلا بني يعقوب