Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761221-40851S2

Date of Document: 1998-03-12

مناظر سترگ گفتگو با ايرج زند (مجسمه ساز ) مسئله به وجود آمدن و خلق چيزيست كه تا تناسبات و اندازه اش را پيدا نمي تواند نكند، قابليت و تخيل خود را القاكند. سرويس ادب و هنر: ايرج كريم خان زند از هنرمندان هنرهاي تجسمي كشور است. او متولد 1329 در تهران بوده و از هنرستان هنرهاي زيبا مدرسه هنرهاي زيباي پاريس فارغ التحصيل شده است. تخصص در نقاشي ديواري را نيز در سال هاي تحصيل كسب كرده است. تاكنون در بيشتر از 30 نمايشگاه فردي و گروهي شركت كرده است. چندي پيش مجسمه غلبه بر نفس ساخته اين هنرمند در پارك اميركبير منطقه 15 شهرداري تهران نصب جنس شد اين مجسمه از ورق آهن بود با /2 80ارتفاع متر و فرم آن نشان دهنده انساني است كه بر شيطان نفس غلبه كرده است. ايرج زند پيشنهادهاي بسياري دارد كه براي آشنايي با نظرات او گفتگويي ترتيب داده ايم كه مي خوانيد: آقاي ايرج زند، ما سالها كه شما رابه عنوان فردي كه تخصص او نقاشي ديواري و مجسمه مي باشد و تفكر او بيشتر در زمينه حجم و فضا خلاق و فعال است مي شناسيم. در اين مصاحبه مي خواهيم مسائلي را راجع به شناخت و درك مردم و مسئولان از مجسمه و كاربرد حجم در فضاي تهران و شهرهاي ديگر مطرح كنيم. مي دانيد كه در حال حاضر خوشبختانه مسئولان امر توجه ويژه اي را در اين زمينه كرده و بودجه هايي به اين امر اختصاص داده اند. ارگان هاي مختلف نيز فعاليت در اين مورد را لازم ديده اند كه در اين روند به غير از انگشت شمار آثاري باكيفيت خوب، شاهد نقاشي هاي ديواري وساخت حجم هايي در سطح شهر تهران وشهرستانها بوده ايم كه اغلب از روندروبه رشدي برخوردار نبوده بلكه نازل بودن كيفيت آنها حتي تاسف بار بوده است. حال از شما كه در اين زمينه فعال بوده وپيشنهاد ساخت مجسمه هايي را در ابعادبزرگ داده ايد، در مي پرسيم وهله اول چه نيازي را در به وجود آمدن اين؟ آثارمي بينيد و دوم چه اصول و پايه اي رابراي مردم علاقه مند و مسئولان امر كه مي خواهند اين جريان بطور مطلوب پيش رود پيشنهاد؟ مي كنيد - در جواب شما نسبت به نيازي كه مطرح كرده ايد، درست نمي دانم به كجاي تاريخ هنر تجسمي و الزام بوجود آمدن اين تاريخ اشاره كنم. تاريخي كه به خاطر شواهد ملموس و ديدني و بي پايان ما نمي تواند تحريف شده باشد. منظورم اين شط عظيمي است كه با بوجود آمدن حيوان متفكر سرچشمه هايش در جابه جاي اين كره خاكي شروع به جوشيدن كرد و همواره معرف و بازده تفكر يا شاخص ترين خصلت بشر بوده است. به راستي نياز اورا از مجسم كردن و به عينيت در آوردن ايزد بانوي زايندگي و باروري در ماقبل تاريخ تا ساخت مجسمه مام وطن كه امروزپيشنهاد من است چگونه دسته بندي كنم. يانياز مردم چين را به نقاشي ها واحجام غارهاي صحراي گبي در هزاره قبل راچگونه با نياز به تصاوير غارهاي جگوار امريكاي جنوبي يا نمونه هاي بي بديل هنر شبه قاره هند يا از هنرمردمان درياهاي شمال يا جنوب يا شرق ياغرب همه و همه كه تا به امروز باعث پهنه ور شدن اين جريان عظيم است ياد ومقايسه؟ كنيم آيا انسان در همه جا ازخلقت خود ترانه ها سروده؟ است آيا ازخلقت برتر خود ترانه ها سروده؟ است آياكسي را در همه جا صدا؟ مي زند آيا ازاشتياق ديدار است كه خود را براي رسيدن به پهنه اي، به اين شط عظيم؟ مي زند نمي دانم. آيا نياز روح انسان است كه با تجسم دادن به تفكر خود كه وديعه اي الهي است و مختص اوست، آن گستره را ستايش؟ مي كند اما چه اصول و پايه اي را سوالي مي شناسم سخت تر از اولي مي كنيد. آيا از نوآوري سخن؟ بگويم يا از توجه به ارزشهاي زيبايي شناسي ملي. از هنري زاينده صحبت؟ كنم از مولدهاي تخيل و زمينه ساز خلاقيت در ذهن اجتماعي مثال؟ بياورم ازالزامات تاريخي شاهد بگيرم و سير تحولي و تكاملي آن را كه راهنماي خوبيست يادآور؟ شوم يا پايه و اصول ارزش گذاري را در انرژيك بودن يك اثر و قدرت آن در انتقال بيان و تاثيرگذاري بر قوه محركه انسانها قرار دهم. راه و روش خاصي را در مقوله جبر و اختيار يا؟ پيش كشم پس زمينه فكري هنرمند را با رجوع وحوصله به آثار گذشته اش پيشنهاد كنم. نمي دانم. پيش از اين در جايي گفته بوديد كه دوست داريد در اطراف شهر و روي تپه هاي تهران شاهد پرچم هاي رنگي بسيار بزرگي باشيد كه به مناسبت هاي مختلف به اهتزاز دربيايند. پرچم هايي كه توسطهنرمندان نقاش رنگ آميزي و تصوير شده. شايد اين مطلب همان توقع و خواست ازقدرت بيان يك اثر است. اما مي دانيم كه هنوز هم ذهن شما در بدنبال كارهايتان، ساخت احجام بزرگ تا متر 25ارتفاع مثل مجسمه پيشنهادي مام وطن است كه اشاره كرديد يا مجسمه پرتو دانش وفرهنگ كه بر بالاي تپه اي مشرف بر تمام تهران قرار چيزي گيرد براي من روشن نيست و سوالم اين است كه آيا فكرنمي كنيد خود تخيل هنرمند در يك اثرمي تواند تامين كننده بزرگي يا كوچكي مجسمه باشد و قابليت تخيل است كه توانايي انتقال بيان را داراست; و؟ نه اندازه - اعتقاد به يك جريان فرهنگي و بهادادن به ابعاد و عرضه آن نيازيست كه بايد درك شود. به عنوان مثال هيچ يك از ما در گسترده بودن تخيل شاعرانه حافظ شكي نداريم. ولي آيا مي شود امروزه به چاپ تنها 100 نسخه از اين ديوان بسنده كردو انسان ها را با فلسفه و تخيل؟ اوآشناكرد مسئله بوجود آمدن و خلق چيزيست كه تا تناسبات و اندازه اش را پيدا نمي تواند نكند، قابليت و تخيل خود را القا كند. منظري هست كه بايد سترگ ديده شودتا مبين خلق و خوي آن طبيعت باشد. آياحجم اشعار حماسي شاهنامه بي دليل اگر؟ است مجسمه حضرت داود در ابعادي كوچك تراز آني كه هست اجرا مي شد، مي توانست مبين تخيل و عشق به انسان و معرف پتانسيل هاي كار هنرمند آن؟ باشد آيا اكران بزرگ سينما براي القاي تصويري خاص با صفحه كوچك تلويزيون برابري؟ مي كند نمي دانم. آيا فكر نمي كنيد مجسمه بزرگ شماباعث شود چند وقت ديگر بالاي هر تپه اي شي ء بزرگي به اسم مجسمه و پيام رسان قد علم كند و باز ما شاهد فرم هايي باشيم كه صرفا يك شي ء خاص را مثل بيل بوردهاي تبليغاتي معرفي؟ مي كنند - فكر مي كنم منظور شما مسئله ذهنيت وپس زمينه تفكر اين نوع جريان و عرضه كار است. بايد در نظر داشت كه تمام مسائل فرهنگي بر دوش هنرمند سنگيني نمي كند واو جوابگوي همه كاستي ها وكج روي ها نيست. ذكاوت، آگاهي و ذوق مسئولان متعهد نيزبسيار شرط است كه بقول شما بلندگو رادست چه كسي بدهند و يا اجازه نصب يك مجسمه را بر چه پايه اي بنا كنند. اما به شما بگويم با كمي دقت مي توان فرق بين دو اثر با پيامهاي صرفا تبليغاتي و يافرهنگي را تشخيص داد و آن فرق بين فرم و حجم، شفافيت و عوامل زيباشناسي و حتي جنسيت اثريست كه فضا را اشغال كرده است و بارها ثابت شده كه ذوق و درك سفارش دهنده يا هنرمندي كه مسائل تبليغاتي برايشان مبناي بوجود آمدن يك اثر است به مراتب نازل تر از درك زيبايي در تركيببندي يك نماد فرهنگي و جايگيري آن در فضاست. بايد ديد كه چگونه روح جستجوگر اين با كالبد آن دگري كه صرفا مبناي تبليغاتي دارد، فرق مي كند. بايد ديد و مقايسه كرد و شناخت و آگاه شد. شايد به مثل لازم و ملزومي. آن شر لازمه شناخت خير است. در حال حاضر روي كدام طرحها؟ كارمي كنيد - در وهله اول طرح مجسمه پرتو دانش وفرهنگ كه همان طور كه از اسم او پيداست يك نماد فرهنگي است در يك بعدازظهر ارديبهشت ماه اتفاق افتاد وبه طرفه العيني در آمد. قامت ايستاده زن و مرديست كه هر كدام كتابي در دست دارند و دست ديگر مرد تكيه بر چندمنحني دايره وارزده است كه اين دوايربرداشتي از يكي از صور فلكي تصوير از شده، ابوريحان بيروني است. اما به دست ديگر زن مشعلي گذاشتم تا شبها روشن شودتا سمبلي از پرتودانش و فرهنگ باشد. تا چراغ شب باشد و از دور ديده شود واز آسمان نيز ديده شود. و در مورد مام وطن، قضاوت آن كه از كدام دسته است را، به عهده خودتان مي گذارم. از مدتهاپيش چند طرح و قلم اندازي در اين تم ميان كاغذ پاره هايم بود و ذوق آن راداشتم كه تصويري از مام وطن يا آدم وحوا بدست بياورم. سوژه هايي كه براي كاربسيار شيرين است وذهنيتي خاص مي طلبدتا از لفظ به تصوير درآيد. پس قامت ايستاده زني نسبتا جوان طرح كردم چرا كه مام امروز ميهن من جوان است كه باحركتي موزون دست هاي خود را باز كرده پرچم ايران را بالاي سر خود حجاب مي كند. اما دليل و ارزش بزرگ نمائي آن، نقطه مشتركي ميليوني يعني همان مام وطن بودكه متعلق به جمعي كثير است وبي شك بزرگ است و وجود او دليل تمامي مبارزات تاريخي و فرهنگ ايران است. شرح عكس: مجسمه غلبه بر نفس بوستان اميركبير - منطقه 15