Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761214-40762S1

Date of Document: 1998-03-05

ميدان هاي ميوه و تره بار به عدالت نزديك تر مي شوند مردم از بدرفتاري و سوءاستفاده بعضي از غرفه داران و عرضه ميوه به صورت درهم و همراه با ضايعات گله مندند در حال حاضر بيش از 800 هزارنفر از مردم با مراجعه به ميدان هاي ميوه وتره بار شهرداري تهران، ميوه وتره بار را با قيمت ارزان تر تهيه مي كنند به سوي شيوه هاي نو هر روز بيش از ششصد هزار نفر ازمردم تهران براي تامين ميوه و تره بار مورد نياز خود به ميدان هاي ميوه و تره بار سطح شهر كه توسط شهرداري تهران احداث شده است، مراجعه مي كنند و براساس تازه ترين آمارها هر روز بيش از 10 ميليون كيلو ميوه و تره بار با بهاي ارزان تر و عادلانه تر در مقايسه با فروشگاههاي سطح شهر دراختيار مردم بويژه اقشار كم درامد شهري قرار به همين مي گيرد دليل اين ميدان ها با همه معايبي كه در بعضي از آنها به چشم مي آيد، از مظاهر جهت گيري به سوي عدالت اجتماعي محسوب با مي شوند اين حال مردم از نحوه برخورد و نادرستي بعضي از غرفه داران گله مندند و مي گويند روش عرضه ميوه درهم در اين ميدان ها موجب سوءاستفاده فرصت طلبان شده است، زيرا آنها بخش قابل توجهي از ضايعات را در سبد خريداران جاي مي دهند. براي جلوگيري از اين قبيل سوءاستفاده ها، لازم است به جاي روش هاي سنتي دانه بندي ميوه و تره بار و عرضه اين محصولات به صورت درهم، شيوه هاي جديدتري باتوجه به تجربه هاي موفق به كار گرفته شود، تا اهداف عدالتخواهانه اي كه شهرداري تهران با ايجاد و گسترش ميدان مركزي ميوه و تره بار و ميدان هاي سطح شهرپيش رو داشته است، با سوءاستفاده ها و بدرفتاريها و تقلبگروهي معدود، مخدوش نشود. با وجود آنكه بسياري از ما يكي از توليدكنندگان و صادركنندگان ميوه و تره بار به شمار مي رويم اما همواره در توزيع نامناسب فراورده هاي كشاورزي با مشكلاتي روبه رو هستيم. در روش توزيع كه سنتي، كالاها از ميادين بزرگ سطح شهر به شكل عمده فروشي به مغازه ها و ميوه فروشي محله ها منتقل مي شود تابه دست مصرف كننده واضح برسد است كه در اين ميان وجود واسطه ها و دلالان حاكم بر اين اقلام مورد نياز مردم موجب مي شود ميوه، با ارائه بيش از قيمت واقعي به دست مصرف كننده برسد. اما با توجه به يك حركت جدي و انگيزه حمايت از مصرف كننده ميدان هاي ميوه و تره بارو بازار روزهاي كوچك تابعه در سطح شهر از سال 1369 فعاليت گسترده خود را آغاز نمودند. درحال حاضر وجود 46 ميدان و بازار روز ميوه و تره بار كه در سطح شهر به فعاليت خود ادامه مي دهند توانسته اند تقريبا نياز بيش از هشتصد هزار نفر از شهروندان را با فروش روزانه ميليون 10 كيلو و با حداقل ارزاني هر كيلو 200 ريال پاسخ دهند. اين عمل كه به اعتقاد كارشناسان اقتصادي اقدامي مناسبدر زمينه توسعه است مي تواند با انگيزه حمايت از مصرف كننده به اهداف كنترل و تثبيت قيمت ها و كيفيت مطلوب ميوه و تره بار به فعاليت خود ادامه دهد. اما حال مي پرسيم كه آيا ميدان هاي ميوه و تره بار توانسته اند با قدم هاي مناسب و اهداف سازنده به رضايت مصرف كننده؟ برسند وجيهه ايواني كارمند، ضمن خريد از ميدان ميوه و تره بار جلال آل احمد مي گويد: ارزان تر از مغازه هاي بيرون است و با حقوق ناچيزي كه مي گيريم بد نيست ولي چون درهم است خوبهاي آن را براي ميهمان و ريزها را براي بچه ها مي گذاريم. وي مي گويد: كنترل و نظارت خيلي كم است و در مواقعي ديده مي شود ميوه هايي كه مي مانند با آنهايي كه جديد مي آيد قاطي مي كنند و با هم ارائه مي دهند و وقتي به خانه مي بريم، مي بينيم كه چند تايي از آنها به دردنخور هستند. معصومه ابراهيم زاده، يكي ديگر ازمصرف كنندگان مي گويد: چون در اينجا خريد كلي مي كنيم خيلي به صرفه تر از مغازه ها است اماميوه ها در حد متوسط است و كيفيت بالا ندارد بدان معنا كه ميوه هاي سربار دست چين شده و خريدار به نيت خوب بودن از آنها مي خرد ولي خبر پس از خريد متوجه مي شود كه آن چيزي كه اول ديده بود، نيست. فريدون حقاني كارشناس كه خود نيزبراي خريد به يكي از ميدان هاي ميوه و تره بار آمده بود مي گويد: به عنوان يك شهروند مي گويم كه تاسيس ميدان ها بسيار موثر است. درصورتي كه به نحو مطلوبتر از حال اداره شود. در مواردي جدا كردن ميوه ها بخصوص ميوه هاي درشت ومطلوب از طرف غرفه دارها و ارائه ميوه ريز و متوسط ازجمله نارسايي هايي است كه از عدم كنترل به موقع ناشي مي شود. وي مي گويد: اگر ميوه يك دست بياورند مصرف كننده راضي تر است. مثلا تا 4 ميوه درشت را بالاي بار مي گذارند و هيچ كس حق دست زدن به آنها را ندارد و فروشنده هر طوري كه بخواهد به مشتري ميوه ارائه مي دهد. ما به عنوان مصرف كننده جنس درهم را كه از ضوابطميدان ها است مي پذيريم اما انتظارجنس با كيفيت را داريم. مهندس جواد مكانيكي مديرعامل سازمان ميدان هاي ميوه و تره بار، وجود نارسايي ها در ارتباط اين سازمان با بيش از 5 ميليون جمعيت مصرف كننده از اين ميدان ها را طبيعي دانسته ومي گويد: براي مقابله با نارسايي هادو كار انجام مي دهيم يكي در مبداورودي ميدان ها سعي مي كنيم كه از ورودميوه هاي نامرغوب خودداري شود و دوم سعي در بازرسي و كنترل هاي مستمر در زمينه توزيع ميوه ولي داريم براي رفع نارسايي ها و تخلفات كمك مردم مي تواند مشكل گشا باشد، البته در اين مورد شكاياتي منعكس مي شود، ولي ما مي خواهيم به اين مسئله اهميت بيشتري داده شود و مردم با مشاهده نامرغوب بودن كالا به مسئول ميدان تذكر دهند تا مشكلات به مرور برطرف گردد.... وي در مورد تعيين كيفيت مي گويد: براي نرخ گذاري و كميته اي كيفيت، داريم كه نمايندگان آن ازوزارت كشاورزي، وزارت سازمان بازرگاني، حمايت از مصرف كننده ها وسازمان تعزيرات و خود شهرداري هستند. معيارهاي نرخ گذاري هر كدام در اين كميته براساس مسئوليت كلي آنها در تنظيم بازار است و همزمان با نرخ گذاري ميوه كيفيت آن هم مشخص مي شود كه ميوه با چه كيفيتي و چه قيمتي فروخته شود زيراهدف از تاسيس ميدان ها و ارائه ميوه به مردم تنها، عرضه نيست بلكه ارائه ميوه با كيفيت خوب ملاك است. با توقفي كوتاه در يكي ازميدان هاي ميوه و تره بار سطح شهر متوجه مي شويم كه بحث برسر سوا كردن ميوه، موضوع اصلي گفت وشنودهاي گاه تند و آميخته به مشاجره ميان مشتريان و عرضه كنندگان ميوه و تره بار است. سازمان ميدان هاي ميوه و عرضه تره بار، ميوه مختلط را براي جلوگيري از زيان فروشندگان و غرفه داران ضروري مي داند، اما در عين حال تاكيد بر عرضه ميوه خوب دارد وتحويل ميوه نامرغوب و بدون كيفيت به مشتري را تخلف مي داند، مردم مي گويند، در بعضي از غرفه ها فروشندگان با سوء استفاده ازضرورت عرضه ميوه به صورت درهم، ميوه هاي مرغوب را جداو براي مشتريان خاص خودكنار مي گذارند، البته اين كار جنبه عام ندارد و تنها توسط بعضي ازفروشندگان متخلف انجام مي شود. كارشناسان در تعريف كيفيت مي گويند، آن كالايي با كيفيت است كه به فرايندهاي توليد ومصرف و حداقل ضايعات توجه كند و قابل رقابت با كالاي مشابه خود باشد. دكتر فرشاد مومني استاد دانشكده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبايي در زمينه حق انتخاب مصرف كننده مي گويد: خريد درهم نمي تواند كيفيت مناسب را براي مصرف كننده به همراه آورد و اين نارضايتي مصرف كننده است كه تمايل او را براي مراجعه به اين بازارها كاهش مي دهد. در اين اماكن هر چه بيشتر به حقوق مصرف كننده توجه شود و حق انتخاباو تامين گردد گرايش هاي وسيع تري ازآنچه كه هست را ايجاد خواهد كرد. شيوه هاي توزيع ميدان مادر ميوه و تره بار تهران واقع در اتوبان بهشت زهرا انگيزه اي بود كه شكل توزيع ميوه از شيوه سنتي به جديدتغيير ساختاري پيدا كند به گونه اي كه درشكل سنتي حجم زيادي از ميوه و تره بار دريك مكان خيلي محدود عرضه و در همان جافروخته مي شدو اما احداث اين ميدان كه موجب تغيير در شكل توزيع ميوه شد درواقع احداث ميدان مركزي ميوه و تره بارتهران بر هدف هاي زير استوار بود: - تمركز ميادين سنتي و پراكنده در يك مركز - ايجاد زمينه هاي ارتباط مطلوب از ميدان مركزي با مراكز مصرف درون شهري وبين شهري - كاهش بيماريها و آلودگي هاي زيست محيطي ناشي از عدم تناسب بافت و ساختار ميادين بنيادي - ايجاد صنايع سردخانه اي و نگهداري مواد غذايي به منظور تقليل ضايعات - تثبيت قيمت ها و حمايت ازتوليدكننده و مصرف كننده - ايجاد صنايع تبديلي مختلف به منظور تبديل و فراوري ضايعات به محصولات نهايي و ايجاد صنايع بسته بندي مكانيكي مي گويد: يكي از كارهاي ما تغيير شيوه سنتي فروش ميوه به شكل حاضر بود به آن جهت كه بتوانيم امكان سيستم هاي مكانيزه را فراهم كنيم. در حال حاضرعرضه ميوه در جامعه ما به خوبي مطلوبنيست خريدار به دنبال اين است كه چه چيزي مي خرد و فروشنده به دنبال آن كه چه مي فروشد و در نتيجه اين عمل موجبتضعيف مصرف كننده خواهد شد. وي مي گويد: با به كارگيري روش هاي پيشرفته مي توانيم سيستم دانه بندي را اجرا كنيم در صورتي كه با شرايط سنتي به هيچ وجه امكان اين كار نبود، يكي از دلايل تاسيس ميدان مركزي در جنوبشهر آن بود كه امكان عرضه ميوه به صورت مكانيزه عمل شود به گونه اي كه با گذاشتن كارخانه هاي فراورده هاي توليد كشاورزي و استفاده از مواد بازيافت ميوه ها - كارخانه كمپوت سازي و كارهاي اصلاحي ـ از ضايعات ميوه به شكل بي رويه جلوگيري شود وامكان بهره گيري بهينه از ضايعات احتمالي فراهم گردد. در حال حاضر اين اقدام در ميدان فرمانيه به طور آزمايشي در حال انجام است و پس از مناسب بودن به ساير ميادين تعميم خواهد يافت. بسياري از مردم معتقدند كه سيستم دانه بندي بايد به گونه اي باشد كه ريزهارا با يك قيمت و درشت ها را با يك قيمت واقعي ارائه دهند و هر كسي در هر اندازه كه مي خواهد انتخاب كند. زيرا بيشتر برخوردها بر سر ريز و درشت و خراب بودن كالاهاي ارائه شده است. مدير عامل سازمان ميادين مي گويد: در بازار روز ميدان ها در حال حاضر سيستم دانه بندي دستي انجام البته فضا در بعضي از ميدان ها مناسب بوده اما نبود سرعت و نبود روش هاي حساب شده در مواردي منجر به بروز تخلف و نارسايي هايي مي شودكه اين با ارائه برنامه ريزي دقيق قابل حل است. بي ترديد يكي از هدف هاي مهم ايجاد ميدان هاي ميوه و تره بار اين بوده است كه مردم بتوانند به راحتي ميوه مورد دلخواه خود را با بهاي عادلانه انتخاب كنند و اين انتخاب زماني ميسر خواهد بود كه سيستم دانه بندي ميوه ها به شكل اصولي و سازمان يافته انجام شود. روش بازيافت ميوه، ازبرنامه هاي آينده سازمان ميادين ميوه و تره بار مي توانداز ضايعات ميوه جلوگيري نمايد از طرف ديگر ضايعاتي كه در دست فروشنده مانده است و احساس اينكه اگر آنها را به مصرف كننده ندهد، ارزش اقتصادي خود را از دست نخواهد داد، موجب مي شود، ميوه اي به مصرف كننده دهد كه او مي خواهد، زيرا با اطمينان مي داند ارزش اقتصادي كالاي خود حفظ خواهد شد و اين يعني حمايت از اين مصرف كننده مسئله كاملا منطقي است كه علاوه بر ارائه جنس با كيفيت براي حمايت از مصرف كننده تعيين قيمت واقعي بر روي ميوه وتره بار مي تواند حمايت از خريدار را تثبيت نمايد. وجود ميادين ميوه وتره بار اگر توانسته باشد در كاهش هزينه خانوار نقش اساسي را ايفا كند سازنده خواهد بود. عده اي از مردم طي اظهار مي دارند كه ميوه ها از نظر قيمت ارزان تر از مغازه هاي خارج از ميدان ميوه و تره بار است اما عده اي ديگر ارزان بودن آن را فقط قيمت واقعي جنس مي دانند به عبارتي معتقدند بعضي ازاجناس درجه دو كه در ميادين عرضه مي شودهمان قيمت اصلي خودجنس است. مدير سازمان ميادين مي گويد: كميته نرخ گذاري كه در تعيين نرخ ميوه نظارت دارد آنها را حداقل با 30 تا 40 درصد ارزان تر از قيمت سطح شهر ارائه مي دهد و طبق ضوابطغرفه ها كه معمولا به كساني عرضه مي شود كه خود توليدكننده محصولات كشاورزي هستند وطبيعتا امكان آن وجود داردكه توليدكننده مستقيما اجناس رابا قيمت مناسب عرضه كند. اما قبول داريم كه نظارت مستمر بر كيفيت و قيمت مي تواند سازنده تر مثلازماني باشد كه ميوه ها را نرخ گذاري مي كنند فقط يك تا دو جعبه به عنوان نمونه از يك بار نرخ گذاري مي گردد و ديگر آن كه تنها نظارت مستمر مي خواهد، در كيفيت و هر قيمت ارائه شده كنترل نمايد. بسياري از كارشناسان اقتصادي مي گويند كه نبود انسجام و سازماندهي مناسب فرايندهايي كه توليد را به مصرف برساند با قيمت مورد دلخواه در واقع بار سنگيني است كه مصرف كننده به دوش خواهد كشيد. شكست قيمت ها به اين اعتبار ناظر بر مجموعه مكانيزم و الگوي سازماندهي است كه بتواند سهم ارزش افزوده كاذب را دراين فرايند از طريق حذف واسطه ها امكان پذير خواهد شد. دكتر مومني مي گويد: اهميت، هزينه هاي مربوط به مواد خوراكي كه نياز مردم به اين كالا بيش از اجناس ديگر است، بخصوص در خانواده هايي كه معمولا ازطبقات متوسط و پايين تر هستند لازم وضروري به حساب مي آيد و سرمايه گذاري دراين بخش مي تواند اقدامي مثبت درمضمون توسعه مطرح مي شود. اين كارشناس مي گويد: ميدان هاي ميوه و تره بار مي بايست بيش از توجه به جنبه تئوريك توجه خود را به مرحله اجرايي ومديريتي آن متمركز كنند و آن طبيعتا به مكانيزم رابطه بين ارائه كننده و مصرف كننده برمي گردد، مسئله نظارت و پيگيري دراجراي آن و قانونمند بودن در چارچوباهداف و قوانين تعيين شده از سوي خريدارو ارائه كننده لازم و ضروري است. آزادي انتخاب مصرف كنندگان بايستي به رسميت شناخته شود و هر اقدام اقتصادي و اجتماعي از نظر محتوايي بحث بسته بندي و مكانيزم هاي ديگر و وجود خود ميادين ميوه و تره بار و توسعه آن از جمله اعمالي است كه مي بايست مورد اهميت بيشتر واقع گردد. گزارش از: مريم بابايي