Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761213-40649S1

Date of Document: 1998-03-04

برو بيرون، تو اخراجي... گزارشي از اجراي سليقه اي آئين نامه انضباطي در واحدهاي آموزشي كشور o عدم اطلاع دانش آموزان و اولياي آنها از مفاد آئين نامه انضباطي، يكي از دلايل اجراي سليقه اي اين آئين نامه در مدارس است o رضا دستجردي، دبير دوره راهنمايي: غالبا مسائلي كه بر روي كاغذ و در درون آئين نامه نگاشته مي شود، سهل تر از اجراي آنها به نظر مي رسد اشاره; آئين نامه انضباطي دانش آموزان مشتمل بر 17 ماده و هشت تبصره در پانصد و چهل وچهارمين جلسه شوراي عالي آموزش و پرورش در بيست و پنجم تيرماه 1371 به تصويب رسيد. اين آئين نامه به منظورفراهم آوردن زمينه هاي لازم در تشويق وتاييد رفتارهاي مثبت و منظم، دادن نقش و مسئوليت در حد توانايي، ارايه الگوي طبيعي و مناسب و آگاه كردن دانش آموزان نسبت به مقررات، جايگزين تمامي آئين نامه هاي قبلي شد. گزارشي كه در پي مي آيد بررسي وضعيت اجراي اين آئين نامه در برخي از مدارس كشور است كه توسطمحرم حيدري تهيه شده است. اين گزارش، كامل كننده گزارش قبلي سرويس علمي - فرهنگي همشهري است كه تحت عنوان نمره انضباط كودكان چگونه محك؟ مي خورد پيش از اين در صفحه 11 به چاپ رسيده است. رعايت انضباط، يكي از عوامل مقبوليت فرد در نظر ديگران است. مقبوليت نيزضمن ايجاد اعتماد به نفس، امنيت شادي خاطر، و آرامش روحي يك، امر اجتماعي است كه منجر به حفظ حدود و مقررات درخانه، مدرسه و جامعه مي شود. فلسفه وجودي تنظيم و ابلاغ آئين نامه انضباطي به مدارس كشور نيز، برقراري مقررات يگانه در واحدهاي آموزشي و كاستن از ميزان عكس العملهاي سليقه اي در قبال موضوعات مختلف است. با وجود اين، تفاوتهاي متنوع اجتماعي، اخلاقي، اقتصادي، فردي محيطي، و تحصيلاتي افراد مجري آئين نامه درمدارس، زمينه ساز نگرش سليقه اي به آئين نامه انضباطي در سطح كشور شده است. مريم حاجي اسماعيل، مربي تربيتي يك مدرسه راهنمايي غيرانتفاعي در منطقه 12 تهران در اين مورد مي گويد: مربي معاون و يا مديري كه از علوم مختلف و پردامنه و نوين تعليم و تربيت اطلاع نداشته باشد، نه تنها در اجراي مفاد آئين نامه انضباطي موفق نخواهد بود، بلكه به ايجادتنش در محيط آموزشي نيز دامن خواهد زد. آشنايي و بازآموزي مربيان در علومي مانند روانشناسي، مسائل بلوغ و سنين رشدو تفاوتهاي فردي فراگيران ضرورتي اجتنابناپذير در جامعه آموزش و پرورش است. ثريا كاظمي دبير ورزش اين مدرسه هم كه 19 سال سابقه كار دارد در تاييد سخنان همكار خود مي گويد: با توجه به افزايش ميزان اطلاعات دانش آموزان به سبب در دسترس بودن رسانه هاي مختلف و نيزآشنايي ايشان با برخي ويژگي هاي سامانه هاي آموزشي كشورهاي غربي، طبيعي است كه ميزان توقعشان از محيط آموزشي خود افزايش يابد. درچنين برخورد شرايطي، سنتي با دانش آموز و انتظاراطاعت كوركورانه، قطعا از ميزان جذابيت محيط آموزشي خواهد با كاست اين وجود، گاهي ديده شده كه بعضي از معلمان در مقابل خطاهاي دانش آموزان انتظارات غريبي داشته اند، كه باعث اعتراض اولياء ايشان و رودررويي بامعلم و مدرسه شده انتظار است بوسيدن دست، درخواست اقرار به پذيرش اشتباه با واژه ها و عبارات عجيب و غريب ازسوي فراگيران و مواردي از اين قبيل، نه تنها ارج و قربي براي مربي به همراه ندارد، بلكه باعث جريحه دار شدن غروردانش آموزان - مخصوصا در سنين بلوغ - وخانواده هاي آنان نيز مي شود. ناصر جعفري، دانشجوي كارشناسي ارشد برنامه ريزي درسي و آموزگار مدارس تهران، ضعف و يا عدم اطلاعات دانش آموزان و اولياء از مفادآئين نامه انضباطي را از علتهاي مهم اجراي سليقه اي اين آيين نامه در مدارس وي مي داند مي گويد: متاسفانه حتي ما فرهنگيها هم بعضي مواقع دچار تعصب مي شويم و از ضعف آگاهي خانواده ها سوء استفاده مي كنيم. چندي پيش يكي از همسايه ها به همراه فرزند دبيرستاني اش به منزل ما آمدند. پيرمرد با ناراحتي از اخراج پسرش صحبت مي كرد. وقتي ماوقع را پرسيدم، دانش آموزگفت: سر كلاس بي انضباطي كردم، معلم ناراحت شد و سيلي محكمي به صورت من زدو وقتي خواست با دست ديگرش سيلي دوم را بزند، دستش را گرفتم. او هم مرا ازكلاس بيرون كرد و به دفتر مدرسه اطلاع داد و مدير هم مرا اخراج كرد. اين آموزگار در ادامه مي گويد: با شنيدن اين مطلب سخت تعجب كردم، چرا كه براي تنبيه يك دانش آموز تا رسيدن به مرحله اخراج لااقل بايد هشت مرحله را پشت سرگذاشت و در نهايت به اخراج متوسل شد. ولي وقتي اين مطالب را با مدير دبيرستان در ميان گذاشتم و از ايشان خواستم طبق آئين نامه به مراحل مختلف تنبيه مانند: اخطار كتبي بدون درج درپرونده، اخطار كتبي و اطلاع به ولي دانش آموز با درج در پرونده، تقليل نمره انضباط، اخراج موقت حداكثر براي سه روز و جابجايي مدرسه، قبل از مرحله اخراج عمل كند، فقط تكرار كرد: ايشان اخراج هستند و شما اگر اعتراضي داريد به دايره ارزشيابي منطقه مراجعه كنيد. از همه دردآورتر اين كه مطلع شدم پدر پير اين دانش آموز با چشم گريان و در حضور ديگران خم شده و سعي كرده دست اين مدير مدرسه را ببوسد و از اين پيشامد به اين نحو عذرخواهي كند، ولي مدير محترم باوجود بخشش دانش آموز از طرف معلم رضايت خود، نداده و در نهايت دانش آموز، پس از مراجعه به اداره در مدرسه ديگري ثبت نام شده است. نكته جالب اين ماجرا، علاوه بررعايت نشدن نص صريح آئين نامه در اجراي مراحل مختلف تنبيه وعدم كوشش مديريت مدرسه درعلت يابي بي انضباطي دانش آموز -باز هم طبق مفاد آئين نامه -تنبيه بدني دانش آموز توسطمعلم بوده است و در نهايت هم عدم آگاهي ولي دانش آموز و دانش آموز به تضييع حق ايشان طبق آنچه گفته شد، انجاميده است. متاثر شدن از وضعيت اقتصادي ديگران نيز مي تواند به عنوان عامل ديگري در همين ارتباطمطرح شود. ضعف اقتصادي عده اي از كاركنان مدارس، بعضاباعث ايجاد ارتباطاتي بين ايشان و برخي از اوليا شده كه در نهايت باعث چشم پوشي در موارد بي انضباطي فرزندان ايشان و يا توجه بيش از حد به اين دانش آموزان شده است. اميرحسين صادقي دانش آموز يك دبيرستان غيرانتفاعي منطقه 5 در اين مورد چنين پاسخ مي دهد: شايد اگر مي خواستم با اين پوشش در يك مدرسه دولتي درس بخوانم، وضعيت برايم مشكل تر بود. ولي در مدارس دولتي هم براي بعضيها گذشت بيشتري وجود دارد، مثلا پارسال كه در مدرسه راهنمايي دولتي درس مي خواندم، معاون مدرسه بابت وامي كه پدرم برايش تهيه كرده بود، هميشه از تاخيرهايم چشم پوشي مي كرد و در دفتر نمي نوشت. در مقابل اظهار رضايتي اينگونه از سوي يك دانش آموز، اظهار شادي تعدادي از دانش آموزان يك مدرسه دولتي در جنوب تهران كه چندي پيش آتش گرفت، قابل تامل به نظر مي رسد. به هنگام حضور درميان ايشان، در حالي كه شعله هاي آتش باعث حيرت هربيننده اي مي شد، اظهارنظرهاي شادمانه دانش آموزان در مورداين اتفاق، حيرت انگيزتر بود. دانش آموزان متفقا آرزو مي كردند، آتش هر چه سريعتر به دفتر مدرسه، يعني جايي كه بارها مورد تنبيه قرار گرفته بودند، نيز سرايت كند. در حالي كه امروزه جامعه ما ازبالاترين مراجع و تحقق مقامهايش، يك جامعه مدني را به عنوان اصلي مهم در زمره برنامه هاي خود گنجانده است، نقد قوانين موجود در امور مختلف از جمله آيين نامه ها و دستورالعملهاي اجرايي آموزشي ضروري است. در نظرخواهي از تعداد ديگري از معلمان و معاونان مدارس، فرهنگيان مورد پرسش به طور عموم، از يك بعدي بودن و محكوم بودن معلم در آئين نامه انضباطي، شكايت داشتند. رضا دستجردي معلم علوم دوره راهنمايي در اين مورد مي گويد: غالبا مسائلي كه بر روي كاغذ و در درون آئين نامه ها نوشته مي شود، سهل تر از اجراي آنها به نظر مي رسد. وي ادامه مي دهد: اگر قرار باشد مو به مو موارد آئين نامه را در مورد خيل دانش آموزان به كار ببريم، بايد تمام وقت تدريس را به مسائل انضباطي اختصاص دهيم. تعداد ديگري از معلمان ومعاونان مدارس، ضمن اظهاربي اطلاعي از آئين نامه بر انضباطي، طبق آنچه در مطبوعات و يابخشنامه هاي واحدهاي حراست وارزشيابي اداره، خوانده خود بودند، را محكوم از پيش تعيين شده در جريان اتفاقاتي كه بين ايشان و دانش آموزان مي دانستند مي افتد.ايشان، محيط انضباطي مدارس را تا حدود زيادي دور از واقعيت هاي خانواده ها مي دانستند، چرا كه به نظر ايشان دانش آموزاني كه به كرات در محيط خانواده خود مورد آزار بدني قرار مي گيرند، اغلب حاضر نيستند در مدرسه تنها در قبال صحبت، منضبط باشند. رضا آهن مدير دبيرستان در اين مورد مي گويد: از جمله ايرادهاي وارد بر اين اين آئين نامه، است كه در آئين نامه انضباطي هيچ راه چاره اي براي دانش آموزان ناسازگار مشخص نشده با است وجود اين كه حضور چنين دانش آموزاني درمدرسه همواره ولي مشكل آفرين است، واقعيت اين است كه به صرف اخراج چنين افرادي، فقط آخرين حلقه ارتباطي بين اين افراد با يك محل تربيتي قطع مي شود و بعد از آن، جذب اين افراد در باندها و گروههاي فاسد، سريع و غيرقابل اجتناب است. شايد ايجاد مدارس ويژه شبانه روزي با شرايطي سخت، ولي با حضور كاركناني از مجموعه كاركنان تعليم و تربيت كشور كه بتوانند ايشان را ضمن اصلاح، مجددا در كنار دانش آموزان عادي قرار دهند، به عنوان يك راه حل خاص در اين مورد محسوب شود. در خاتمه بايد متذكر شد كشور ما با داشتن قريب به 20 ميليون دانش آموز، احتياج به دستورالعملها و قوانين مدون و بدون نقص دارد كه براي اجرا در مدارس، كاربرد داشته باشد. هرگونه سرمايه گذاري مثبت در اين مورد، تضمين سلامت اجتماع و بقاي علم و دين و در نهايت سربلندي كشور را به همراه خواهد داشت و در مقابل، هر گونه سهل انگاري در مورد رفتار با ايشان به ايجاد يك فرد ناسازگار در آينده كمك خواهد كرد. پس به جاي درمان، پيشگيري كنيم.