Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761205-40084S1

Date of Document: 1998-02-24

نقش مردم در تحقق بودجه دولت مردم به همانگونه كه در انتخابات حماسي دوم خرداد، حضور پرشور و تعيين كننده اي داشتند، مي توانند در زمينه مشكلات كسري بودجه، با مشاركت موثر به كمك دولت بشتابند قابل جبران بودجه سال 77 دولت جمهوري اسلامي ايران به قاعده تنظيم شده است اما كارشناسان مي گويند، كسري اين بودجه در پاره اي زمينه ها در طول سال پيامدهاي خود را بروزخواهد داد. در تنظيم بودجه 77 صميمانه كوشش شده است كه از رشد تورم و گراني بيشتر كالاها جلوگيري شود، اين صميميت زمينه مناسبي است تا با همكاري متقابل دولت و مردم، كسري بودجه با شيوه هاي مناسب جبران شود. گزارش حاضر را كه در همين زمينه تهيه شده است، مي خوانيد. مردم با همان آگاهي و درك عميق سياسي كه در انتخابات بزرگ و حماسي دوم خرداد رئيس جمهوري اسلامي ايران را برگزيدند، اينك نيز با ژرف نگري مسايل و رخدادهاي كشور را تعقيب مي كنند و حسب ضرورت، دولت منتخب خود را صميمانه ياري مي دهند. كسري بودجه دولت كه اين روزها مورد بحث محافل اقتصادي مي باشد، از جمله معضلاتي است كه ريشه در علت هاي گوناگوني دارد. در اين گزارش قصد شكافتن علل و بررسي اين ريشه ها را نداريم، اما ناگفته پيداست كه مردم براي شناخت كم و كيف بروز اين مشكل حداقل اين درك را دارند كه دولت كنوني در پديد آوردن آن، كمترين سهم را داشته است. به همين دليل آماده اند تا براي رفع اين چالش اقتصادي دولت را صميمانه ياري دهند. تاكنون آمادگي مردم براي كمك به كسري بودجه دولت به صور گوناگون اعلام شده است، حتي عده اي از خوانندگان همشهري آمادگي خود را براي اهداي كمك هاي نقدي در اين زمينه اعلام داشته اند. خريد اوراق مشاركت كه اخيرا در شعب بانكها عرضه شده است يكي از طبيعي ترين روش هاي مشاركت مردم در حل مشكلات مربوط به كسري بودجه دولت مي باشد. امير يوسفي دانش آموز سال آخر دبيرستان در پاسخ به اين پرسش كه از بودجه سال 1377 چقدر اطلاع داري مي گويد: بعضي شبها از طريق تلويزيون مذاكرات مربوط به بودجه را مي ديدم، اما چيز زيادي دستگيرم نشد. با توجه به فشردگي درسها وقت زيادي نيز براي مطالعه روزنامه ها باقي نمي ماند. محمد عقبايي، راننده تاكسي مي گويد: به دليل اينكه در تاكسي راديو دارم، بيشتر گفت و گوهاي مربوط به جلسه هاي علني را كه درباره بودجه بود گوش براي كردم من جالب بود كه هم دولت هم مجلس قصد دارند كه جلوي گراني را بگيرند. اما اينكه چقدرموفق مي شوند را نمي توانم پيش بيني كنم. از اين راننده تاكسي مي پرسم: آيا مردم مي توانند به دولت كمك كنند تا بودجه سال آينده تمام وكمال اجرا؟ شود وي در پاسخ مي گويد: مردم چه كاره هستند، همه چيز دست دولت است. به عقبايي مي گويم: مثلا خود شما، آيا اگر عوارض و ماليات كاركرد خودت را زودتر بدهي مي تواني به دولت كمك كني، اينطور؟ نيست عقبايي مي گويد: فرض كن من يك نفر هم اين كار را كردم بقيه مردم؟ چي آيا همه اين كار را؟ مي كنند نقش مردم دولت و مردم ايران در حال حاضر در درجه بالايي از همبستگي قرار دارند و 70 درصد از كساني كه در انتخابات حماسي دوم خرداد شركت كردند آراي خود را به رئيس دولت و رئيس جمهوري دادند. از آنجا كه اين درجه همبستگي بالا ميان مردم و دولت مي تواند درتصحيح ديدگاههاي مردم نسبت به دولت تاثير زيادي داشته آنها باشد، مي توانند در همه موارد از جمله مسايل اقتصادي به دولت كمك كنند. كارشناسان اقتصادي مي گويند: مردم از يك سو توليد كننده عمده كالا و از سوي ديگر خريدار بسياري از كالاها هستند. رفتاراقتصادي آنها تاثير زيادي بر اينكه دولت بتواند بودجه سال را 1377 با موفقيت اجرا كند دارد. ماليات يكي از مشكلات همه دولتها، ازجمله دولت ايران چگونگي گرفتن ماليات از موديان مالياتي است. براساس بودجه سال سهم 1377 ماليات در كل درامدهاي دولت نسبت به سالهاي پيش بيشتر شده و دولت قصد دارد سهم درامدهاي نفت را در كل درامدها كاهش دهد. محسن غفاري دانشجوي كارشناسي ارشد اقتصاد در اين باره مي گويد: ماليات بر مشاغل يكي از مهمترين منابع درامدي دولت است كه همواره دربودجه رقمي براي آن پيش بيني مي شود، اما به دليل اينكه بخشي از صاحبان مشاغل تمايل ندارند تا ماليات حقه خود را به دولت بپردازند غالبامقداري از اين بخش از درامدهاي مالياتي محقق نمي شود. اين دانشجو ادامه مي دهد: يكي از جاهايي كه مردم مي توانند به تحقق بودجه دولت در سال آينده كمك كنند، دادن ماليات و ساير عوارضي است كه بايد بپردازند. الگوي مصرف رفتار مصرفي مردم در جهت دهي به رفتار اقتصادي دولتها تاثير چشمگيري دارد و در اقتصاد كلان مصرف يكي از متغيرهاي مهم محسوب مي شود. تعداد پرشماري از كارشناسان اجتماعي - اقتصادي كشور در سالهاي پس از پيروزي انقلاب درباره الگوي مصرف كشور و تغيير آن نظريه داده واقدامهايي نيز دراين باره صورت پذيرفت، اما تاكنون در اين زمينه درجه موفقيت اندازه گيري نشده است. محمد اصغري كه دراين باره مطالعاتي دارد، مي گويد: در ابتداي سالهاي برنامه اول، حتي يك شورايعالي الگوي مصرف در رياست جمهوري تشكيل و مطالعات گسترده اي نيز در زمينه تغيير و بهبود الگوي مصرف پوشاك نان، سوخت، برق، كالاهايي چون آب، ومسكن صورت پذيرفت ونتايج اين مطالعات نيز منتشر شد. وي ادامه مي دهد: اگر مردم اندكي دقت و دلسوزي بيشتر در رفتار مصرفي خود نشان دهند، كمك چشمگيري به دولت خواهند كرد و همين مساله مي تواند در تحقق بودجه سال آينده بسيار تاثيرگذار باشد. از او مي خواهم كه در اين باره توضيح بيشتري دهد. اين كارشناس مي گويد: اگر مراحل تصويب بودجه سال 1377 را در مجلس دنبال كرده باشيد، حتما به خاطر مي آوريد كه مسئولان آب و برق كشور از اينكه اعتبارات آنها به اندازه نيازشان نيست تا چه اندازه نگران بودند. در حال حاضر به دليل اينكه مصرف بهينه روش هاي صرفه جويي در زمينه مصرف آب وبرق در جامعه جا نيفتاده است و از سوي ديگر روش هاي موجود نيز كارساز در نبوده اند، اين باره اسراف زيادي صورت مي پذيرد. اصغري مي افزايد: دگرگوني در الگوي مصرف اين كالاها و كالاهاي ديگر از جمله بنزين مي تواند قسمتي از كاهش احتمالي سرمايه گذاري در اين بخش ها را جبران كند. يك كارشناس ديگر مي افزايد: الگوي مصرف نان در ايران به گونه اي است كه سالانه ميليونها تن گندم كه با هزينه هاي گزاف توليد و تبديل به نان مي شود، ضايع و دور ريخته مي شود. كارشناسان برآورد كرده اند كه ميزان ضايعات مواد غذايي كشورمي تواند 15 ميليون نفر از مردم كشور را سير كند. وي تاكيد مي كند: اگر مردم تصميم بگيرند كه كالاها را به طور كارآمد و صحيح مصرف كنند سالانه ميلياردها تومان در بودجه دولت صرفه جويي حاصل مي شود. به طور مثال ميزان يارانه نان در بودجه سال 1377 معادل 600 ميليارد تومان است. اگر بتوان با دگرگون كردن الگوي مصرف 20 درصد از ضايعات را كاست رقم قابل توجهي خواهدشد. توليد كنندگان در سالهاي پس از پيروزي انقلاب بويژه از سال 1368 به اين سو دفاع از توليد ملي و حمايت از توليد كنندگان جزو اقدامهاي اساسي دولت بوده و دولت آقاي خاتمي نيز در ادامه تلاشهاي قبلي، اين هدف را در اولويتهاي كاري خود قرار داده است. يكي از توليد كنندگان كه در واحدهاي صنعتي او كالاهاي اساسي توليد مي شود مي گويد: در حالي كه دولت در سال آينده با دشواريهاي گوناگوني براي كسب درآمدهاي بودجه اي مواجه است، توليد كنندگان كشور مي توانند با بهره وري بيشتر از سرمايه هاي موجود و افزايش بازدهي به توليد بيشتر برسند. اين كار توليدكنندگان موجب خواهدشد كه فشار كمتري به منابع دولتي وارد شود. همچنين شخصي كه صاحب يك كارگاه كوچك صنعتي است در همين باره مي گويد: هدف توليدكنندگان بايد رسيدن به حداكثر توليد باشد. دولت تازه نيازمند اين است كه كالاي بيشتري به جامعه عرضه شود تا بتواند به هدف اعلام شده خود كه كاستن از سرعت رشد تورم است دست يابد. وي مي افزايد: به نظر مي رسد، مديران شركتهاي دولتي كه سهم بيشتري از توليد صنعتي كشور را در اختيار دارند، در كمك به تحقق بودجه دولت در سال آينده نقش چشمگيري دارند. اگر اين مديران بتوانند تنها 2 درصد بر بهره وري منابع در اختيارخود بيفزايند رقم حاصل از صرفه جويي چشمگير و قابل توجه خواهد بود. به نظر مي رسدبايد مديران دولتي در اين باره تلاش زيادي داشته باشند. نقش دولت دولت تازه براي اينكه بتواند پاسخگوي مردمي باشد كه به رئيس دولت راي داده اند تاكنون گامهاي بلندي برداشته است و به نظر مي رسد كه فضاي تازه اي در اين باره در كشور ايجاد شده اما است تا رسيدن به نقطه اي كه مردم و دولت حرفهاي خود راآشكارتر، صريح تر و صميمانه تر با يكديگر در ميان بگذارند بايد گامهاي ديگري برداشته شود. محمود جوادي شهروند تهراني در اين باره مي گويد: در 6 ماه گذشته رئيس جمهوري كشورمان اقدامها و حركات تازه و دلنشيني از خود نشان داده است كه باعث اعتماد بيش از پيش مردم به وي شده است. اگر اعضاي دولت نيز بتوانند در اين زمينه پابه پاي رئيس جمهور پيش بيايند، ارتباط همراه با اعتماد ميان مردم و دولت بيشتر تقويت خواهد شد كه مي تواند مشكلات دولت را در عرصه هاي گوناگون ازجمله اقتصاد حل كند. بايد مسئولان دولت بويژه وزيران اجرايي هر چند وقت يك باراز طريق جرايد عمومي مردم را در جريان مشكلات قرار دهند تا مردم نيز دولت راكمك كنند.