Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761129-39745S1

Date of Document: 1998-02-18

رشد تعاوني ها در راستاي عدالت اجتماعي است نگاهي به پيشينه تحولات و موفقيت كنوني بخش تعاوني در ايران (بخش پاياني ) وزير تعاون: توصيه من به وزارتخانه هايي كه مجوز كالا صادر مي كنند، اين است كه شماري از مجوزها را در اختيار تعاوني ها قرار دهند، تا سود حاصله ميان افرادجامعه تقسيم شود. به قيمت تعاوني! در گفت وگوهاي روزانه مردم به ويژه در فروشگاهها ومراكز خريد و فروش كالا عبارت به قيمت تعاوني... بارها شنيده مي شود. فروشندگان با بهره گيري از اين عبارت، سعي مي كنند به مشتريان بفهمانند كه كالاهاي خود را با قيمت ارزان تري در مقايسه با قيمت هاي رايج، عرضه گاهي كرده اند نيز همسايه اي به همسايه خود بشارت مي دهد كه در فلان فروشگاه برنج، پنير، روغن و يا انواع پوشاك را به قيمت تعاوني عرضه كرده اند. مردم با شنيدن اين عبارت جادويي بي درنگ براي خريدمي شتابند، چرا كه در باور آنها تعاوني به عنوان جايي كه در آن كالا به قيمت ارزان تر و عادلانه تر به فروش مي رسد، جا افتاده يعني است در واقع تعاوني يك گام به سوي عدالت اجتماعي است. اما، سودجوياني هم هستند كه زير پوشش همين عبارت به اصطلاح كالاهاي نامرغوب اما گران خود را آب مي كنند. همچنين بعضي از فروشگاهها بي آنكه ماهيت تعاوني داشته باشند با سوء استفاده از اين عنوان، بازاريابي مي كنند. تحقيقات نشان مي دهد كه در طول دو دهه اخير به استثناي سال هاي نخست پيروزي انقلاب اسلامي، به تدريج تعاوني هاي غيرواقعي نيز سر برآوردند وبه اعتبار اين نهاد مهم، لطمه زدند. اما با تشكيل وزارت تعاون اين اميد قوت گرفت كه بار ديگر و براساس نص صريح قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، تعاوني ها جايگاه واقعي خود را در جهت گسترش عدالت اجتماعي به سود اقشار كم درآمد جامعه بيابند. در بخش نخست اين گزارش به نقل از كارشناسان خاطرنشان شد كه به رغم موفقيت تعاوني هاي روستايي و كشاورزي در ساير بخش ها اين نهاد مهم اقتصادي و مردمي رشد نكرده است و نابرابري تعاوني با رقيبان سرسخت آنها در عرصه هاي اقتصادي يكي از دلايل اين ركود به شمار مي رود. كارشناسان همچنين تاكيد كرده اند كه وزارت تعاون براي رشد و توسعه تعاوني ها به مثابه ركن مهمي از اقتصاد كشور و يكي از مهم ترين راههاي دستيابي به عدالت اجتماعي بايد از انديشمندان و متفكران گرايش تعاوني استفاده كند و تحت تاثير گروههاي افراطي قرار نگيرد. در اين بخش حاصل گفت و گو گزارشگران را با مسئولان و كارشناسان وزارت تعاون مي خوانيد. زهره عالي پور مديركل دفتر بررسي هاي اقتصادي وزارت تعاون با اشاره به اين كه مكتب انسان ساز اسلام براي رسيدن به سعادت دنيوي و اخروي دستورات كاملي را ارائه كرده است، مي گويد: از جمله دستورات تعاون، همبستگي، همدلي در امور اجتماعي، اقتصادي و سياسي و... به همين دليل تعاون در اقتصاد جمهوري اسلامي ايران نقش پراهميت و تعيين كننده اي دارد. در جامعه مدني اسلامي نيز تعاون نقش محوري و اساسي را در همه زمينه ها ايفا مي كند. تمامي مشكلات سياسي، اقتصادي و فرهنگي در جامعه اسلامي و در جهان اسلام با تعاون و همبستگي و وحدت كلمه و وحدت رويه قابل حل است. اگر امروز جهان اسلام شاهد گرفتاري در عرصه هاي گوناگون جهاني است، همه حكايت ازعدم تعاون و همبستگي و وجود تفرقه مي باشد; وي مي افزايد: به نظر مي رسد عنايت رياست جمهوري جناب آقاي خاتمي به توسعه بخش تعاون مي تواند دورنماي رسيدن به جايگاه واقعي اين بخش را آنچنان كه در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران تبيين شده است روشن تر كند. وي در ادامه مي گويد: با تصويب قانون اشتغال بيكاران پس از پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي اعتبارات و تشكيلاتي براي ايجاد فرصتهاي شغلي براي بيكاران در وزارت تعاون شكل گرفت. اين تشكيلات با تصويب قانون تعاون و تاسيس وزارت تعاون در سال 1370 با تمركز فعاليتهاي تعاوني در اين وزارتخانه، از طريق برنامه ريزي و سياست گذاري شكل رسمي تري به خود گرفت. تعاوني هاي توليدي با هدف ايجاد فرصتهاي شغلي ايجاد مي شود و در صورت حمايت از وزارت تعاون و برنامه هاي آن مي تواند نقش موثري در رفع بيكاري واشتغال زايي داشته باشد. عملكرد تشكيل تعاوني ها و اشتغال زايي طرحهاي اجرا شده در قالب تعاوني بيانگر اين مدعاست. مرتضي حاجي وزير تعاون عملكرد اين وزارتخانه را چنين بيان مي كند: در سال 1357 يعني در مقطع پيروزي انقلاب اسلامي مجموع تعاوني ها 6000 واحد شامل روستايي، مصرفي، مسكن، كارمندي، كارگري و اعتباري بود، نفر 5968 در اين تعاوني ها اشتغال داشتند. در سال 1370 مجموع تعاوني ها در نتيجه كار مداوم گسترش يافت و به 27239 واحد رسيد. ناگفته نماند كه برخي از اين تعاوني ها به دليل مشكلات اوايل جنگ و خسارتهاي ناشي از آن، غيرفعال بودند. در حال حاضر شمار تعاوني ها به رسيده 45000 است كه نشانه وجود رشد چشمگير در اين بخش است. وزير تعاون در پاسخ به اين پرسش كه عملكردوزارت تعاون در حال حاضر براي سهميه مرزنشينان محروم چگونه پيش بيني شده است خاطرنشان مي سازد: سهميه اي كه در حال حاضر براي مرزنشينان محروم پيش بيني شده يك ميليون ريال براي هر نفر است. هرگونه تجديدنظر بر اين مبلغ موضوعي است كه بايد در كميسيون اقتصاد دولت بررسي شود. وي ادامه مي دهد: توصيه من به وزارتخانه هايي كه مجوز كالا صادر مي كنند اين است كه شماري ازمجوزها را در اختيار تعاونيها قرار دهند تا سود حاصله بين افراد جامعه تقسيم شود و ثروتها در دست عده اي معدود انباشته زيرا نشود تعاوني مردمي است و مشاركت در آن را نيز مردم برعهده دارند. تشكيل و توسعه تعاوني ها مجيد محتشمي مديركل دفتر تشكيل و توسعه تعاوني هاي وزارت تعاون در پاسخ به اين پرسش كه ضرورت ايجاد دفتر تشكيل و توسعه تعاوني ها چيست، مي گويد: با آغاز كار دولت جديد در تابستان سال 1376 كارهاي تشكيل و توسعه در يك دفتر متمركز شد و برنامه ريزيها تابع انسجام و هماهنگي بيشتري شد. و بخش قابل توجهي از موانع و مشكلاتي كه در گذشته در مسير تشكيل تعاونيها وجود داشت و راه را طولاني تر مي كرد برطرف گرديد و زمينه اي فراهم شد تا افراد داوطلب بتوانند به سهولت و راحتي اقدام به تشكيل تعاوني نمايند. وي ادامه مي دهد: براي برطرف كردن مشكلات قبلي از جمله مدت زمان طولاني براي تاسيس يك تعاوني بايد از يك سو در ارائه مجوز سرعت بخشيد و ازسوي ديگر ايستگاههاي اضافي كار را در مسير تشكيل تعاونيها حذف كرد. تعاوني، تمرين مشاركت با آنچه اشاره شد تنها مي توان گفت تعاوني هاگوشه اي از سلايق مردم را نشان مي دهند. تعاوني تمرين مشاركت در مسائل سياسي و اقتصادي كشور است، افراد حق اظهارنظر و سوال و جواب هر دارند، عضوي تنها يك راي دارد كه خود نوعي دموكراسي است. اهداف فرهنگي، اقتصادي، اجتماعي و سياسي را در كنار تعاوني ها مي توان جست و جو كرد. اميد آن است كه شركتهاي تعاوني هرچه بيشتر دركشور رشد كنند و در كنار ارزاني قيمت و فروش كالا بدون واسطه و دلالان، كيفيت نيز ارتقا يابد. چنانچه وزير تعاون در اين باره اظهار مي دارد: هميشه شعار اول ماارزاني قيمت در تعاوني است. و شعار دوم كيفيت مطلوب هر كالا و استاندارد آن. با بهبود كيفيت اجناس در تعاوني ها و مشاركت هرچه بيشتر مردم در اين امر مي توان به شماري از اهداف، جامه عمل پوشاند. همچنان كه حجت الاسلام والمسلمين سيدمحمد خاتمي درخصوص اهميت بخش تعاون تاكيد كرده اند: اميدوارم به اقتضاي آنچه در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران آمده است، بخش تعاون جايگاه اصلي خود را بيابد و عزيزان تلاشگر در وزارت تعاون رسالت سنگين خود را با همت و شكيبايي به انجام رسانند. گزارش از: علي محمدي - دريا توفاني