Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761129-39735S1

Date of Document: 1998-02-18

صنعت نمي داند، دانشگاه نمي تواند! همزمان با برگزاري نهمين نمايشگاه دستاوردهاي علمي تحقيقاتي دانشگاهها و موسسات پژوهشي مستقر در تهران; گزارشي از وضعيت پژوهش و ارتباط صنعت و دانشگاه در كشور وزارتخانه ها، فقط بودجه هاي اضافي خود در پايان سال را به امر تحقيق اختصاص مي دهند و حتي در برخي از دانشگاهها، بودجه تحصيلات تكميلي، صرف كارهاي خدماتي مي شود بخشي از بودجه فعاليتهاي پژوهشي در دانشگاهها، بايد از طريق بخش صنعت تامين شود در حالي كه هفتاد درصد تحقيقات كشور در دانشگاهها و مراكز پژوهشي وابسته به آنها صورت مي گيرد، تنها ده درصد از بودجه پژوهشي كشور به بخش پژوهش آموزش عالي اختصاص يافته است . مسعود شفيعي. دبير، سومين كنگره سراسري پيوند دانشگاه و صنعت در سال 74 در گفت وگو با خبرنگار يكي از مجلات مديريتي در مورد تئوري زدگي محققان و كاربردي بودن محض صنعتگران، به عنوان يكي از عوامل اصلي اثرگذار در پيوندهاي ضعيف دانشگاهها و صنعت، گفته است: به نظر من، اين مسئله به طور نسبي درست است. اين كه اساتيد و پژوهشگران ما عمدتا تئوري زده هستند، امر درستي است و بايد هم اين طور باشد. استاد بايد تئوري بلد باشد و به دنبال مرزهاي دانش بال بگشايد. از طرف ديگر صنعت هم، مسايل خاص خود را دارد و مي خواهد مشكلات روز خود را حل كند و نمي تواند منتظر بماند تا يك محقق بعد از چند سال نياز او را رفع كند. به نظر من، گام اول بايد از سوي صنعت برداشته شود و مديران صنايع بايد تحمل داشته باشند. پيش از سخنان دبير سومين كنگره سراسري پيونددانشگاه و صنعت، دهها و بلكه صدها بار چنين سخناني اظهار شده پس است از آن نيز، بارها و بارها شاهد صحبت هايي از اين دست ممكن بوده ايم است در سالهاي آينده هم چنين سخناني شنيده شود و باز هم عنوان شود كه ارتباط دانشگاه و صنعت ضعيف است. در آغاز تهيه گزارش از نهمين نمايشگاه دستاوردهاي علمي تحقيقاتي دانشگاهها و موسسات پژوهشي، در محل برگزاري اين نمايشگاه در كتابخانه مركزي دانشگاه تهران، در غرفه دانشگاه شهيد بهشتي، حميدرضا قمي دانشجوي كارشناسي ارشد فيزيك و مسئول قسمت فيزيك آزمايشگاه ليزر اين دانشگاه با اشاره به پيوند ضعيف دانشگاه و بخش صنعت مي گويد: يكي از راههاي عدم وابستگي هر كشوري خوداتكايي است. ولي در عمل درجامعه خودمان مشاهده مي شود كه بخش قابل توجهي از نيازهاي روزمره و واقعي صنعت، از خارج از كشور تامين مي شود. براي رفع اين مشكل، بايد در داخل كشور و در مراكزي خاص، اين نياز مطرح و راه حلي براي آن ارائه شود. وي اضافه مي كند: يكي از كارهايي كه با بحث رفع اين مشكلات مي شود، اين است كه طرح هاي دانشجويي به بحث گذاشته شده و در نهايت طرح اجرايي آن به صنعت ارائه شود كه البته اين كار نيز، به بودجه مناسبي احتياج دارد. براي شروع هم، خود دانشگاهها بايد پيش قدم شوند. وي ادامه مي دهد: در حال حاضر، كمتر كسي حاضر به انجام كارهاي پژوهشي يكي است از مهم ترين دلايل آن هم، كمبود بودجه است. در كشورهاي توسعه يافته، بخشي از بودجه فعاليتهاي پژوهشي در دانشگاهها از طريق بخش صنعت تامين مي شود. در حالي كه در ايران، به دليل ارتباط ضعيف دانشگاه و صنعت، اين كار صورت مي گيرد. به نظر مي رسد كه خلا موجود بين صنعت ودانشگاه، بايد توسط يك ارگان به شرطي كه به يك سازمان عريض و طويل و بي خاصيت تبديل نشود، پر شود. پيوندهاي ضعيف دانشگاه و صنعت، ريشه تاريخي دارد و به امروز و ديروز اين دو برنمي گردد. آنچه باعث ايجاد چنين وضعيتي شده است، عمدتا ناشي از آن است كه تاكنون اراده واحد و منسجمي براي ايجاد پيوندهاي قوي و بنياني بين اين دو بخش، وجود نداشته و تلاشهاي انجام شده در اين زمينه هم ناكافي بوده است. علاوه بر اين، ناچيز بودن اعتبارات تخصيصي براي پژوهش و تحقيق در جامعه، به ويژه جامعه دانشگاهي نيز از جمله مسائلي است كه باعث شده روح تحقيق وفرهنگ پژوهش در جامعه شكل نگرفته و گسترش نيابد. نگاهي به آثار ارائه شده در نهمين نمايشگاه دستاوردهاي علمي تحقيقاتي دانشگاهها و موسسات پژوهشي مستقر در تهران، تائيدكننده اين مدعا است. كارهاي ارائه شده توسط بيست و شش موسسه و دانشگاه شركت كننده در اين نمايشگاه، به هيچ عنوان در خورو شايسته دانشگاههاي كشور نيست. انتظار مي رفت كه اين مراكز آموزشي حضور گسترده و موثري داشته باشند. البته بخش عمده اي از آن به مشكلات دانشگاهها و موسسات آموزش عالي كشور برمي گردد، كه كمبود بودجه مهمترين آن است. در حالي كه هفتاد درصد تحقيقات كشور در دانشگاهها و مراكز پژوهشي وابسته به آنها صورت مي گيرد، تنها ده درصد از بودجه پژوهش كشور به بخش پژوهش آموزش عالي اختصاص يافته است. حميدرضا قمي مي گويد: با توجه به نبود مديريت صحيح در امر پژوهش و همچنين كمي بودجه، دانشجوياني كه با چشماني بسته وارد امر پژوهش مي شوند و پس از طي زماني طولاني به نتيجه مطلوب نمي رسند، ممكن است براي هميشه سرخورده شوند و از انجام پژوهش هاي كاربردي پرهيز كنند. شور و حال دانشگاهيان، عدم استقبال صنعتگران بسياري از آثار و پژوهشهاي ارائه شده در نمايشگاه دستاوردهاي علمي تحقيقاتي دانشگاهها و موسسات پژوهشي مستقر در تهران، كه امسال نهمين تجربه خودرا پشت سرگذاشت، مورد نياز بخش صنعت بود، ولي با توجه به اظهارات مسئولان غرفه هاي مختلف دانشگاهها وموسسات شركت كننده، بازديدي توسط مسئولان بخش صنعت از اين دستاوردهاي پژوهشي صورت نگرفت. به عبارت ديگر عيسي به دين خود، موسي به دين خود. از بحث ارتباط ضعيف دانشگاه و صنعت كه نمايشگاه بگذريم، نهم كارهاي پژوهشي در حالي به كار خودپايان داد كه كاستي ها و ناهماهنگي هاي فراواني نيزدر آن به چشم مي خورد و مهم ترين آنها اين بود كه تبليغ مناسبي در مورد برگزاري نمايشگاه صورت نگرفته بود و شايد يكي از دلايل عدم استقبال جامعه صنعتگران كشور از اين نمايشگاه نيز به سبب همين مسئله باشد. خانم مهوش كيان وش نماينده دانشگاه شهيد بهشتي در اين نمايشگاه مي گويد: چون زمان برگزاري نمايشگاه خيلي دير اطلاع داده شد، امسال با تدارك كمتري در آن شركت كرديم. در حالي كه اگر فرصت بود طرح هاي بيشتري را شركت مي داديم. به علاوه، تبليغ مناسبي هم درباره برگزاري نمايشگاه صورت نگرفته است. از اين رو استقبال هم، بسيار كم بود. وي مي افزايد: با توجه به اين كه نمايشگاه امسال در دانشگاه تهران برگزار شده است، و بيشتر بازديدكنندگان، دانشجويان هستند، ولي مشاهده مي شود كه اكثر آنها داراي نشاط و شور و حال دانشجويي نيستند. كنجكاوي به خرج نمي دهند و زمينه پي گيري هايشان كم شده است. خانم كيان وش ادامه مي دهد: از طرف ديگر مسئولان غرفه ها هم شوروحال زيادي اگر ندارند مجريان كارهاي پژوهشي از نظر مالي تامين شوند، بادلگرمي بيشتري كار خواهند كرد. صحبت اخير دكتر حبيبي معاون اول رئيس جمهور كه گفته است براي كارهاي پژوهشي بودجه چنداني در نظر گرفته نشده است، براي ما دلگرم كننده نبود. شاهرخ مقيم بيگي، يكي از دست اندركاران غرفه دانشگاه علامه طباطبائي در نمايشگاه دستاوردهاي پژوهشي مي گويد: برگزاري هرنوع نمايشگاهي اصولا خوب است. چون ضعف ها و قدرت ها را نشان مي دهد. همه مواردي كه ما از پيشرفت تكنولوژي در جهان و يا در كشور خودمان مي بينيم، نشان مي دهد كه ما در آستانه انقلاب اطلاعات يعني تحقيق هستيم. ولي در حال حاضر سد محكمي را در مقابل كارهاي تحقيقاتي مي بينيم كه آشنا نبودن مديران ارشد سازمان ها، بويژه سازمان هايي كه با تحقيق، اطلاعات و اطلاع رساني كار مي كنند با ابزارها، امكانات و تكنولوژي اطلاعات و اهميت تحقيق از جمله آنهاست. بايد باور كنيم كه كارهاي تحقيقاتي خوب است و مي تواند اثرات زيادي در توسعه علمي و فرهنگي جامعه برجاي بگذارد. وي مي افزايد: ما در دوره انتقال هستيم. دوره جديد، ابزارهاو فرهنگ خاص خود را به همراه خواهد بايد داشت از جنبه هاي خوب آن استفاده كنيم و جنبه هايي را كه با فرهنگ ما همخواني ندارد، كنار بزنيم. بنابر اين ما مي توانيم در يك لحظه از حجم بسيار زيادي از اطلاعات استفاده كنيم كه اين كار به طور قطع ابزار خاص خود و نيروي آموزش ديده ويژه اي را مي طلبد. يكي از شركت كنندگان مي گويد: بسياري از مراكزي كه در اين نمايشگاه شركت كرده اند، از جنبه هاي جديد اطلاع رساني و ابزارهاو تكنولوژي هاي تازه بي اطلاع هستند. نداشتن اطلاعات لازم باعث كندي كار آنها مي شود. از اين رو مديراني كه تصميم گيرنده هستند، بايد سازمان دهي را با تكنولوژي جديد همراه كنند كه تجهيز كتابخانه ها با رايانه و اتصال به شبكه هاي جهاني يكي ازمهمترين آنهاست. دانشگاه صنعتي شريف يكي از معتبرترين دانشگاههاي كشور است كه متاسفانه امسال حضور بسيار ضعيفي در نمايشگاه داشته است. معصومه دزفولي كارشناس پژوهش دانشگاه صنعتي شريف، محدوديت زماني را به علت اين كه مسئولان برگزاري، زمان آغاز نمايشگاه را دير اطلاع دادند، عامل حضور ضعيف دانشگاه صنعتي شريف ذكر كرد. ولي به گفته چند نفر از بازديدكنندگان، لااقل مسئولان اين دانشگاه مي توانستند در مدت برگزاري كارهاي نمايشگاه، بيشتري را جمع آوري كرده و به نمايش بگذارند. رضا فضائلي دانشجوي دكتراي رشته شيمي و فيزيك دانشگاه صنعتي شريف، به كمبود اعتبار براي انجام كارهاي پژوهشي اشاره مي كند و مي گويد: بودجه كارهاي پژوهشي دانشگاهها به دو طريق تامين مي شود. اعتباري كه وزارت فرهنگ و آموزش عالي آن هم تا سقف يك ميليون تومان مي پردازد، و ديگر اعتباري كه وزارت صنايع به بعضي از طرح هاي صنعتي مي پردازد. وي مي افزايد: براي تامين اعتبار از طريق وزارت صنايع، فرمي را به معاونت پژوهشي آن وزارتخانه ارسال كرديم. ولي مراحلي كه بايد طي مي شد تا طرح تصويب شود، بسيار طولاني شد. از اين روپيش از تصويب شدن طرح، اقدام به اجراي آن تمام كرديم اين موارد نشان مي دهد كه مسئولان براي تحقيقات اهميتي قائل نيستند. در حالي كه لازم است به تحقيقات كاربردي به شدت بهاداده شود. ولي به دليل اين كه در زمينه اهميت تحقيق در كشورغفلت شده است، بسياري از كارهاي تحقيقاتي بويژه درسطح دانشجويان دوره دكترا به سمت كارهاي نظري سوق داده شده تادانشجويان تنها فارغ التحصيل شوند. يكي از كارشناسان دانشگاه صنعتي شريف نيز اظهار داشت: در حال حاضر، وزارتخانه ها فقط بودجه هاي اضافي خود در پايان سال را به امر تحقيق اختصاص مي دهند و حتي در برخي از دانشگاهها، بودجه تحصيلات تكميلي صرف كارهاي خدماتي اين مي شود مسائل نشان مي دهد كه يا بودجه مناسبي براي پرداختن به امر پژوهش در اختيار نيست; و يا برنامه ريزي مناسبي براي تخصيص بودجه به كارهاي تحقيقاتي تدوين نشده است. نابساماني ها، ناهماهنگي ها و نبود انسجام در ميان بخش هاي مختلف - بويژه ميان دانشگاهها و صنعت - باعث شده كه پژوهش وتحقيق جايگاه واقعي خود در جامعه را دارا نباشد. به علاوه، ناچيز بودن بودجه اي كه به امر پژوهش در كشورمان اختصاص داده شده يكي از موانعي است كه به نابساماني امر پژوهش در جامعه كمك مي كند. اين موارد، باعث خواهد شد توانايي ها و خلاقيت هاي مبتكران و كساني كه با علاقه به امر پژوهش مي پردازند، زايل شود. برگزاري چنين نمايشگاههايي و همچنين تشويق و ترغيب مبتكران و پژوهشگران، قطعا در ايجاد فرهنگ پژوهش در كشور موثرخواهد بود، و اگر بپذيريم كه توسعه زيربنايي در كشور، با امرتحقيق رابطه تنگاتنگ و مستقيمي دارد، بايد مسئولان كشورراهكارهاي منسجمي را براي جاافتادن پژوهش در كشور تدوين كنند. سيدافشين اميرشاهي