Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761125-39456S1

Date of Document: 1998-02-14

ديدگاه توسعه بيوتكنولوژي و ايجاد شبكه آزمايشگاههاي ملي ضرورت تكوين يك برنامه ملي و يك روش اجرايي منسجم براي دستيابي به توانمندي بيوتكنولوژي، از ضروريات است كشوري كه در عرصه رقابت جهاني كسب توانمندي بيوتكنولوژي، برنامه اي مناسب و قوي به كار نگيرد، به دليل روند پرشتاب توسعه و پيشرفت اين فن آوري، هر روز فاصله بيشتري باآن خواهد داشت اشاره: سرويس علمي فرهنگي، به اقتضاي ارتباطات دانشگاهي خود با اساتيد و پژوهشگران كشور، در نظر دارد از اين پس در ستون ديدگاه، نظريات پيشنهادي محققان رابراي آگاهي مسئولان ارشد علمي، فرهنگي و آموزشي كشور منتشر سازد و از اين امكان راه، نقادي و تكميل پيشنهادهاي ارائه شده توسط ديگر پژوهشگران و مردم رافراهم آورد. به همين منظور، امروز ديدگاه دكتر علي كوهي (پژوهشگر پژوهشكده علوم پايه دانشگاه امام حسين ( ع ) و مركز ملي تحقيقات مهندسي ژنتيك و تكنولوژي زيستي ) را پيرامون تحليل روشهاي عملي توسعه بيوتكنولوژي در كشور و ايجاد شبكه آزمايشگاههاي ملي بيوتكنولوژي منتشر كرده ايم در بررسي و گزينش علوم حياتي، متخصصان و سياستگزاران توسعه علمي بيوتكنولوژي جهان، را در كنار علم مواد جديد و ميكروالكترونيك جزو علوم وفن آوري هاي اساسي قرن آينده دانسته اند، علومي كه در تمام عرصه هاي زندگي انسان نقش دارد. بيوتكنولوژي به دليل ماهيت طبيعي آن و بهره گيري از عناصر و فرايندهاي حياتي، در توليد مواد مورد نياز انسان و يا بهره گيري از آن در عرصه هاي كشاورزي و دامپروري، بهداشت و درمان، صنايع، محيط زيست و انرژي، علم و صنعتي است منطبق با طبيعت و بنابراين مفيد و سالم. كشورهاي در حال توسعه، تلاشي گسترده را در دستيابي به اين فن آوري آغاز كرده اند و كشوري كه در عرصه رقابت جهاني كسب توانمندي بيوتكنولوژي، برنامه اي مناسب و قوي به كار نگيرد، به دليل روند پرشتاب توسعه و پيشرفت اين فن آوري، هر روز فاصله بيشتري با آن خواهد داشت. برنامه ريزي توسعه بيوتكنولوژي در كشور و روش اجراي برنامه هاي تنظيم داراي شده، اهميت ويژه اي است. تحليل اطلاعات و وضع موجود بيوتكنولوژي در كشور نشان مي دهد كه ضرورت تدوين يك برنامه ملي و يك روش اجرايي منسجم براي دستيابي به توانمندي بيوتكنولوژي، از ضروريات است. بررسي تجارب كشورهاي مختلفي مانند آرژانتين، كره، كوبا، سنگاپور، هند برزيل، و تايوان در عرصه دستيابي به توانمنديهاي بيوتكنولوژي، مي تواند نمونه بسيار خوبي براي برنامه ريزي مناسب باشد. توسعه بيوتكنولوژي در اين هر كشورها، كدام بر اساس سطح توانمنديهاي موجود در مراكز تحقيقاتي، عناصر ناشي ازفشار تقاضا، منابع طبيعي و ابعاد اقتصادي - سياسي بوده است. به دليل ويژگيهاي تحقيقات و فرايندهاي بيوتكنولوژي مشاهده مي شود كه پس از كشف فرايندهاي بيوتكنولوژي نوين، بسياري از توضيحات اساسي فرايندهاي صنعتي از نشريات علمي حذف گرديده و به شكل Patent درآمده است و جهت دستيابي به آن، بايد اقدام به سرمايه گذاري و خريد دانش فني در كرد حالي كه مي توان با برنامه ريزي مناسب و بهره گيري از توان تحقيقاتي داخل كشور، به آنها دست يافت. مطالعات بسياري توسط سازمانهاي بين المللي و تخصصي در كشورهاي در حال توسعه از نظر مقايسه روشهاي مديريت و اجراي توسعه بيوتكنولوژي و يافتن موانع و رفع آنها انجام گرفته است. از مطالعه و بررسي نتايج و مشاهدات و تجربيات مي توان چنين نتيجه گرفت كه مدل مناسبجهت دستيابي به توانمندي بيوتكنولوژي و توسعه آن در كشور ما نيازمند عوامل زير است: مديريت بيوتكنولوژي و برنامه ريزي سازماني جهت پشتيباني جدي از برنامه ملي بيوتكنولوژي، كسب توانمنديهاي علمي و فني و مهندسي لازم، شناسايي منابع، تعيين اولويت محصولاتي كه بايد توليد شوند، تعيين استانداردهاي توليد و بازارهاي محلي براي ارائه خدمات. بنابر مقدمات ذكر شده براي برنامه ريزي توسعه بيوتكنولوژي گامهاي متعددي بايدبرداشت: گام اول: توجيه سياستگزاران و برنامه ريزان ملي كشور در مورد اهميت بيوتكنولوژي و سرمايه گذاري لازم در بخش تحقيق و توسعه و آموزش آن در برنامه هاي كشور است. گام دوم: بسترسازي توانايي تحقيق در بيوتكنولوژي كه نيازمند عوامل چهارگانه: تامين منابع اطلاعاتي لازم، امكانات آموزشي جهت معرفي توانمندي هاي بيوتكنولوژي، تهيه وسايل و ابزار اصلي تحقيقات و مواد شيميايي است. گام سوم: برنامه ريزي شبكه آزمايشگاههاي ملي بيوتكنولوژي كشور. يكي از موارد مهم در اجراي برنامه ملي دستيابي به توانمندي بيوتكنولوژي در كشور ما ضرورت طراحي و تدوين شبكه آزمايشگاههاي ملي و بهره گيري مناسب، تقويت وافزايش توانمندي موسسات و مراكز تحقيقاتي موجود و ايجاد آزمايشگاه رفرانس است. عللي كه ضرورت ايجاد شبكه آزمايشگاههاي ملي بيوتكنولوژي را به طور جدي مطرح ساخته است، عبارتند از: ـ 1عدم كارايي سيستم كنوني تحقيقات پراكنده بيوتكنولوژي در مراكز و موسسات تحقيقاتي و نياز به كاربردي كردن تحقيقات پايه بيوتكنولوژي ـ 2عدم وجود شبكه حمايتي و پشتيباني در برنامه تحقيقات و سرويس مناسب به محققين ـ 3عدم نظارت گسترده در برنامه انتقال تكنولوژي و بهره گيري از محققين داخلي و تزريق دانش فني به مراكز تحقيقاتي در ايجاد واحدهاي تحقيق و توسعه ـ 4پراكندگي محققين و عدم به كارگيري بهينه از محققين بازگشتي از خارج كشور در آموزش، تحقيق و توسعه و رفع موانع و جذب سريع آنان ـ 5عدم نظارت در خريدتجهيزات اساسي با ارزبري زياد و سيستم سرويس، پشتيباني، لوازم يدكي و مواد ـ 6عدم ارتباط بين محققين بيوتكنولوژي داخلي و خارجي و تحقيقات تيمي ـ 7عدم وجود قوانين و مقررات مالكيت معنوي در بيوتكنولوژي در مسير حفاظت از حقوق محققين ـ 8عدم ارتباط بين محققين بيوتكنولوژي و صنعتگران ـ 9عدم ارتباط منسجم و برنامه ريزي شده در اجراي پروژه هاي مشترك با باسازمانهاي داخلي، منطقه اي و بين المللي بيوتكنولوژي ـ 10عدم هماهنگي و نظارت در گسترش و ايجاد مراكز بيوتكنولوژي جديد. بدين منظور ضرورت تشكيل شبكه آزمايشگاههاي ملي بيوتكنولوژي، جهت رفع اين مشكلات به شدت احساس مي گردد، و از طرف مراجع ذيصلاح برنامه هاي اجرايي آن در حال بررسي است. بهترين روش اجراي اين طرح بدين شكل است كه مراكز تحقيقاتي موجودي كه توان تخصصي، و امكانات لازم اوليه براي قرار گرفتن در شبكه را دارند، تعيين گرديده و يكي از آنان به عنوان آزمايشگاه ملي بيوتكنولوژي مرجع وظيفه هماهنگي، پشتيباني، برنامه ريزي و ارتباط با مراكز شبكه را به عهده بگيرد. در صورت نياز مي توان آزمايشگاه رفرانس راايجاد كرد، ولي با توجه به وجود مراكز متعدد بيوتكنولوژي، ضرورت تشكيل آن، نيازمند كارشناسي بيشتر است، و بهتر است مراكز موجود پشتيباني و به نحو مناسب از آنها بهره گيري شوند. تجهيزات اساسي مانند دستگاههاي شمارشگر گاما، اولتراسانتريفوژها، دستگاه تعيين توالي، دستگاه سنتز پرايمر، فرمانتورها، Flowcytometerبانكهاي، كاوشگرها، سلولها، وكتورها، كتابخانه هاي ژني، سلولهاي گيرنده و كتور و مواد ديگر مورد نياز تحقيقات و توسعه بيوتكنولوژي موجود در اين موسسات مي تواند به ساير مراكز سرويس دهد. با توجه به موجود بودن دستگاههاي ذكر شده در كشور و عدم استفاده بهينه از آنها، اين مركز و يا مركز واجد آن به عنوان مركز سرويس دهي به ساير مراكز عمل مي كند. بدين طريق دوباره كاري، خريد بي مورد مواد گران، استهلاك، سرويسها و لوازم يدكي و ساير مشكلات از بين مي رود و در ضمن، كار نيز متوقف نخواهد شد. فهرست و تعداد تجهيزات مراكز شبكه و مواد اساسي و نيازهاي پروژه ها در اين مركز اصلي موجود و نيازهاي محققين وطرحهاي ملي از طريق مركز و پشتيبانيهاي لازم صورت مي گيرد و در صورت نياز محققين به يك آزمايش يا دستگاه با اطلاع از حضور آن در مراكز، بهره گيري مناسب انجام مي گيرد. نكته بسيار مهم در عرصه تجهيزات و مواد، تربيت و آموزش كارشناسان و مهندسين و تكنيسينهاي مجرب، كار با دستگاهها، خريد وسايل يدكي و سرويس سريع دستگاههاست. ايجاد شبكه اطلاعاتي بين محققين بيوتكنولوژي داخل و خارج كشور، ارتباط با مراكز منطقه اي و بين المللي بيوتكنولوژي جهت انجام طرحهاي مشترك و اعزام محققين به دوره هاي آموزش كاربردي و انتقال دانش فني، بررسي و تدوين پروتوكلهاي آزمايشگاهي و استاندارد علمي بر اساس تخصص به عده آزمايشگاههاي رفرانس خواهد بود كه از طريق آزمايشگاه مركزي تاييد و در اختيار ساير مراكز و محققين قرار مي گيرد، بررسي ضرورتهاي انتقال تكنولوژي، ارتباط آن با مراكز تحقيقاتي و تزريق دانش فني در بخش تحقيق و توسعه مربوطه، ايجاد سيستم علمي نظارتي، تشويق طرحهاي تحقيقاتي بيوتكنولوژي، تدوين مقررات مالكيت معنوي جهت حفاظت از حقوق محققين بيوتكنولوژي، تدوين مقررات اخلاقي و ايمني در عرصه تحقيقات و صنايع بيوتكنولوژي و تشكيل كميته تخصصي و يا مركز مشاوره صنعتي و فني كه از سرويسهاي بسيار مهم خدماتي به مجموعه بيوتكنولوژي، جهت ارائه راهنمايي و مشاوره به محققين و متخصصين در صنعتي كردن فرايند و يا ماده توليد شده در سطح آزمايشگاه و پيگيري مراحل اجرايي و حمايت از محقق در به توليدرساندن، ارتباط با صنعت و در نهايت ارائه مشاوره هاي اقتصادي و بازرگاني ارائه محصول به بازارهاي داخلي و يا خارجي است. در همين مسير، تشكيل انجمن بيوتكنولوژي جمهوري اسلامي ايران جهت ارتباط بين محققين بيوتكنولوژي كه با تلاش محققين و بيوتكنولوژيستهاي كشور تشكيل و رسميت يافته و فعاليت خود را همزمان با دهه فجر به طور گسترده اي آغاز كرده، مي تواند بسيار مفيد باشد.