Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761118-39134S1

Date of Document: 1998-02-07

شهرها آلوده اند بار ديگر داستان خودروهاي دودزا چهار ارگان بزرگ، يعني وزارت كشور، وزارت صنايع، وزارت نفت ووزارت بازرگاني سهم عمده در آلودگي شهر دارند و بقيه سازمان ها نيز هريك در اين بحران نقش دارند نادر شيخ يزدي داستان آلودگي هواي شهرهاي بزرگ ايران بويژه تهران، چند سالي است كه به مشكل روز تبديل شده و گاه و بي گاه در مورد آن بحث و گفتگو مي شود. در طول اين مدت اقدامات متعدد كوچك وبزرگي نيز انجام گرفته است. ازنوشتن مقالاتي در مدح هواي پاك تاايجاد انجمن هواي پاك و چندين انجمن ديگر منجمله انجمن متخصصين تاگازسوز كردن بعضي از خودروها تابرخوردهاي احساسي مانند راه پيمايي كودكان تا نصب تابلوهاي اعلام خطرخفگي از دود تا تابلوهاي قشنگ تبليغاتي با مضمون تهران آسماني آبي داشت. انگار قرار است پس از چند بارخواندن اين تابلو هواي پاك و آسمان آبي اعجازگونه به اين شهر بازگردد. نگاهي به ارقامي كه هزينه داروئي و بيمارستاني مبتلايان به عوارض عمده ناشي از آلودگي هوا را تشكيل بيانگر مي دهد، اعداد نجومي است. زيان هاي ناشي از مواد شيميائي موجود در كم كاري ها، هوا، غيبت هاي استعلاجي بيماران مبتلا، از دست رفتن افراد كارآ به علت مرگ ناشي از سرطان هاي كم هوشي مختلف، نسل آينده به علت عوارض مخرب سرب بر مغز كودكان و چندين عامل آشكار و پنهان ديگر خود مقوله اي با ابعاد وسيع اقتصادي را تشكيل مي دهد. پس بهتر است هرچه زودتر راههاي علمي مقابله با اين خطر ملي شناسايي شوند و اقدامات لازم كوتاه مدت ودرازمدت براي آن صورت گيرند. براساس داده هاي اين مقاله، چهار ارگان بزرگ يعني وزارت كشور ( شهرداري ) وزارت، صنايع، وزارت نفت و وزارت بازرگاني سهم عمده اين آلودگي را بر دوش مي كشند و بقيه سازمان ها نيز هر يك به نوبه خود در اين بحران نقش داشته و دارند وبرخلاف تصور حاكم، رانندگان اتومبيل هاي شخصي يا عمومي از همه كمتر مقصرند. الف - وسايل نقليه ديزلي بيشتر خودروهاي ديزلي موجود، داراي نقص فني اند و دودزا هستند. كاربرد قانون 2080 در اين زمينه به مامي آموزد كه در ايجاد 80 درصد آلودگي هوا، بيست درصد آلوده كنندگان سهم دارند. همين مطلب را روزنامه همشهري در يكي از شماره هاي شهريور ماه خوداز قول بررسي كنندگان آلودگي هواي انگلستان عنوان كرد كه در آنجا اين نسبت به 85 و 15 درصد رسيده است. با اندكي تعمق مي توان درصد 80دريافت آلودگي هواي تهران ناشي ازخودروهاي ديزلي است. اين خودروهاشامل اتوبوس ها و ميني بوس هاي شركت واحد، اتوبوس هاي مسافربري مستقر درترمينال ها، كاميون هاي حمل بار و ديگرخودروهاي ديزلي اعم از سرويس ادارات و غيره است. در اين رابطه بايد به دو دسته از اين وسايل اشاره كرد- 1 وسايل نقليه ديزلي نو يا درحال توليد- 2 وسايل نقليه ديزلي مستعمل و درحال كار. وسايل نقليه ديزلي نو يا در حال توليد هركس كه اندكي با سيستم موتورهاي بنزيني و ديزل آشنا باشد به خوبي مي داند كه موتورهاي ديزلي به مراتباز موتورهاي بنزيني مرغوبترند و ضمن دارا بودن راندمان بالاتر، احتراق كامل تر هم دارند. اين بدان معنا است كه اصولا از اگزوز آنها دود مرئي خارج نمي شود و گازهاي بي رنگ آن نيزداراي كمترين آلاينده ها هستند. امااين امر براي موتورهاي ديزلي سالم كه با استفاده از قطعات مرغوب و توسطافراد متخصص توليد شده و به طورادواري توسط تعميرگاههاي مجاز ومتخصص تنظيم شوند صادق است و لاغير. از اين بحث نبايد نتيجه گرفت كه دود سياه خارج شده از اگزوز اتوبوس ها و ميني بوس هاي شركت واحد، از دود ناشي از خودروهاي بنزيني تميزتر است و بنابراين اشكالي ندارد. براي اين مقايسه بايد يك اتومبيل بنز سواري ديزلي مدل 1996 با يك اتومبيل بنز سواري بنزيني همان سال مقايسه شوند. علت انتخاب مدل 1996 با اين اتومبيل ها بدين دليل است كه هنوز به دست تعميركاران غيرماهر نيفتاده و به همين دليل همان تنظيم كارخانه رادارا هستند. علت انتخاب بنز نيز كيفيت توليدات آن همان گونه است كه شركتهاي خاور و ايران خودرو نيز براي توليدات خود همان كارخانه را انتخاب كرده اند. حال اين سوال پيش مي آيد كه پس چرا با وجود بهتر بودن اين موتورها، ميزان دود ناشي از آنها بسيار بيشتراز انواع بنزيني است. دراين زمينه مدتي پيش خبر كوتاهي در روزنامه همشهري به چاپ رسيد كه در آن اعلام شده بود كه جمعي از متخصصان ايراني به اين نتيجه رسيده اند كه دليل دودزائي موتورهاي ديزل موجود درايران، تنظيم نادرست آنها براي شرايط اقليمي ايران است. اينكه چرا اين متخصصان پس از گذشت اين همه زمان به اين نتيجه رسيده اند بحث ديگري است ولي هيچ گونه پيگيري در زمينه اين خبر به عمل نيامد و اگر هم شدنتايج آن اعلام نشد. پس تنظيم صحيح موتورهاي انواع توليدات داخلي مانند اتوبوس ها، كاميون ها ميني بوس ها، و كاميونت ها و به كار بردن قطعات مرغوب و اصلي درتوليد آنها بسيار حياتي است ولي مي بينيم كه اين امر صورت نمي گيرد. مورد ديگر در مورد خودروهاي ديزلي، سيستم اگزوز آنها است. سيستم هاي تخليه دود بحث كارشناسي طولاني دارند كه در اينجا ذكر آنها موردي ندارد و علاقه مندان بايد به كتابهاي موجود در اين زمينه مراجعه كنند. امابيشتر ما، دودكش هاي بلند كوره هاي آجرپزي را ديده ايم. آيا دليل ارتفاع زياد اين دودكش ها زيبايي آنها بوده يا براي پيدا كردن سريع كوره توسطمشتريان آجر به اين بلندي؟ طراحي شده اند دليل اين ارتفاع كه قطعااستانداردهاي مربوط به آن در وزارت صنايع موجود است اين است كه هم دودبهتر تخليه مي شود و به داخل پس نزندكه اين امر خود، موجب احتراق كامل وسوخت بهتر و است هم اينكه ذرات معلق در دود در ارتفاع بالايي آزادشود كه امكان استحاله بهتر آن درهواي مجاور فراهم همين آيد دليل رابراي نصب دودكش بخاري خانگي به كارمي بريم. در مورد اگزوز اتومبيل هاي امكان ديزلي، پس زدن دود به داخل موتوروجود ندارد زيرا فشار موتور و طول لوله مانع آن است ولي ارتفاع اگزوزكماكان بايد از سطح اتاق خودروبالاتر باشد تا امكان صعود ذرات معلق فراهم آيد و اين ذرات در سطح زمين يا در پنجره اتومبيل پهلوي خودروي ديزلي پراكنده نشود. به سادگي مشاهده مي شود كه در اتوبوس هاي بنز مونتاژخارج موجود درناوگان شركت واحد وكاميون ها و تريلي هاي ساخت خارج اين اصل رعايت شده است. اما در مورداگزوز اتومبيل هاي ديزلي توليد ايران اين امر اصلا رعايت نمي شود. اين نشانه؟ چيست آيا فقط بي توجهي مسئولان وزارت صنايع را نسبت به سلامت جامعه و استانداردهاي بين المللي؟ نشان نمي دهد در اين ارتباط بايد: - 1 وزارت صنايع كارخانه هاي توليدموتورهاي ديزلي را مكلف به اجراي اين موارد كند و وزارت بازرگاني نيزاز واردات قطعات نامرغوب جلوگيري كند و اصرار به ورود قطعات مرغوبو اصل داشته باشد. - 2 وزارت صنايع كارخانه هاي توليد موتورهاي ديزلي را مكلف به ايجاد نمايندگي هاي مجاز با نيروهاي متخصص و تجهيزات لازم براي بازرسي ادواري اين قبيل خودروها كند. همان طور كه درادامه بحث خواهيم ديد تعميرگاه ها ونمايندگي هاي مجاز فعلي براي اين منظور كافي نيستند زيرا در آنها نه از نيروهاي متخصص و آموزش ديده خبري هست و نه از تجهيزات و قطعات لازم. - 3 وزارت صنايع كارخانه هاي توليد موتورهاي ديزلي را مكلف به ايجاد واحدهاي كنترل كيفيت كند تا خودروهاي توليدشده در كارخانه ها، قبل از خروج از در كارخانه بازديد شوند و در صورت دارا بودن هر نوع نقص فني منجمله دودزائي، عودت داده شده وعيب آنها برطرف شود. - 4 وزارت صنايع كارخانه هاي توليد موتورهاي ديزلي را مكلف به ساخت اگزوز اين خودروها طبق استانداردهاي بين المللي نموده تا حداقل ارتفاع آنها را از سطح زمين رعايت كنند. - 5 وزارت صنايع كارخانه هاي توليد موتورهاي ديزلي را مكلف به ايجاد قسمتي كند كه به شكايات خريداران در اين گونه موارد گوش دهند و رفع عيب خودروهاي نوي آنها را رايگان برعهده گيرد. همان گونه كه بارها در اخبار مي بينيم و مي شنويم شركت هاي بزرگ توليدكننده خودرو در جهان هرگاه به عيبي در خودروهاي توليدي خود برخوردكنند. كليه آنها را، حتي آن دسته راكه دراختيار صاحبان فرامي خوانند آنهاست، و نسبت به حذف نقص آنها به طور رايگان اقدام مي كنند. اين كار نه تنها باعث بدنامي اين كارخانه ها نيست، بلكه نشان دهنده اهميتي است كه براي توليدات خودقائل هستند و اينكه مي بينند در صورت رفع نشدن اين عيوب، هم با آنهابرخورد قانوني مي شود و هم مشتريان خود را از دست خواهند داد. - 6 وزارت كشور به ماموران نيروي انتظامي يا راهنمائي و رانندگي اختيار دهد كه در صورت مشاهده اين گونه نقايص مانند دودزائي، خودرو را متوقف كنند و با دادن يك مهلت 48 ساعته يا يك هفته اي از رانندگان آنها بخواهند مورد را رفع كنند و به مراكز راهنمائي و رانندگي رفع عيب را گزارش دهند. در غير اين صورت، در مشاهده بعدي به آنان جريمه سنگيني تعلق گيرد. براي جلوگيري از ازدحام و اتلاف وقت مي توان فرمهائي چاپ كرد و دراختيار نمايندگي هاي مجاز قرار داد تا پس از رفع عيب، با درج مشخصات خودرو آنها را براي مراكز راهنمائي ورانندگي با پست ارسال دارند. - 7 وزارت بازرگاني نيز بايد همين موارد را در مورد وسايل نقليه وارداتي اعمال كند. ادامه دارد