Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761118-39107S1

Date of Document: 1998-02-07

زير بار ستم نمي كنيم زندگي... يادي از شعرها و شعارهاي مردم در دوران پرشور انقلاب برخاسته از فرهنگ غني مردم يكي از ويژگي هاي زيباي انقلاب اسلامي ايران شعرها و شعارهايي است كه مردم پديد اين آوردند سروده ها كه همچون گلهاي معطر مناطق گوناگون ميهن شميم دلپذيري داشتند فرهنگ غني و ريشه دار ملت ما را نيز به نمايش گذاشتند. مردم ايران در سال هاي پرشور انقلاب، ضمن سرودن شعرها و شعارهاي زيبا و تاثيرگذار با طنز گزنده خود كه برگرفته از هشياري عميق سياسي اين ملت بزرگ است، حكمرانان وابسته رژيم پهلوي را نواختند و بي ارادگي آن دودمان خائن را در برابر اربابان امريكايي وانگليسي شان برملا كردند. اين ويژگي تاريخي را ملت بزرگ و انقلابي ايران در طول تاريخ حفظ كرده است و در واقع هيچ حاكم مستبدي از نيش طنزهاي گزنده كه پيش درآمدي بر قهر انقلابي ملت ما به شمارمي آيد، در امان نماند و استيلاگران بيگانه اعم از عرب يا مغول را در برابر فرهنگ غني و ريشه دار ايرانيان به خضوع و تمكين واداشت. در گزارش اين شماره كه به مناسبت ايام فرخنده دهه فجر انقلابشكوهمند اسلامي تهيه كرده ايم، در موردشعرها و شعارهاي مردم در روزهاي پرشورانقلاب با گروهي از هم ميهنان عزيز به گفت و گو پرداخته ايم. پس از كودتاي ننگين 28 مرداد 1332 كه باحمايت مستقيم ايالات متحده امريكا درايران به وقوع پيوست، تمامي دستاوردهاي ملت از جمله آزادي هاي قانوني كه آخرين بار در آغاز دهه 1330 بدست آمده بود به يغما رفت. بسياري از اصول مسلم قانون اساسي بخصوص در زمينه اختيارات شخص شاه در عمل به سود نظام ستمگر و ديكتاتوري پهلوي دگرگون شد و شماري از اصول محرزقانون اساسي به دست فراموشي سپرده شد. طبيعي است كه مردم در نخستين حركت هاي جمعي سياسي عليه رژيم، خواستار اجراي قانون اساسي شدند يكي از نخستين شعارهاي انقلاب اسلامي نيز بر همين مبنا بود. - استقلال، آزادي، قانون اساسي عزت ا... فربود شهروند ساكن شيراز درباره سيرتحول اين شعار مي گويد: در آن سال ها و در برابر خيزش بزرگ انقلابي مردم ايران كه آرام آرام شكل مي گرفت، حكومت شاه تحت عنوان ايجاد و گسترش فضاي باز سياسي دست به عقبنشيني زد. بديهي است انجام پاره اي اصلاحات از سوي رژيم نمي توانست ملت بزرگي را كه خواستار استقلال و رهايي از قيد و وابستگي به بيگانگان بودند، راضي كند، بخصوص كه راهبري فضاي باز سياسي رژيم شاه از سوي كاخ سفيد ديكته مي شد. به همين دليل، نهضت انقلاب اسلامي به رهبري امام خميني ژرف ترشد و شعار سراسري ملت بزرگ و انقلابي ايران در سراسر جهان طنين افكند: استقلال، آزادي، جمهوري اسلامي وي مي افزايد: تاكيد مردم بر اين شعار اصلي و محوري انقلاب اسلامي در طول 20 سال گذشته تداوم داشته و يكي از نشانه هاي بارز آن حماسه دوم خرداد 1376 بود. مردم ضمن استقلال خواهي بر تامين آزادي هاي اساسي بر مبناي اصول مسلم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران تاكيد دارند و به همين علت با عنايت به نقطه نظرات آقاي خاتمي مبني بر تامين و حفظ اين آزادي ها، از جمله آزادي فعاليت احزاب و جمعيت هاي سياسي با آراء چند ميليوني خود ايشان را به رياست جمهوري اسلامي ايران برگزيدند. آزادي خواهي مردم از همان روزهاي نخست شكل گيري نهضت انقلاب اسلامي، در يكي از زيباترين شعارها تجلي يافت: زير بار ستم نمي كنم زندگي جان فدا مي كنم در ره آزادگي ظلم ستيزي مردم ايران همواره به شكل نهضت هاي ملي و بر عليه حكام مستبد ورژيم هاي سركوبگر بروز كرده است. خانم ف - اكبريان مربي فرهنگي مي گويد: در آن سال ها اگر چه من يك نوجوان 13 ساله بودم اما شعارهاي انقلاب را به خوبي به ياد دارم. همينطور به خاطر دارم كه حكومت طاغوتي شاه براي جلب رضايت مردم، در صددتغييرات پي در پي دولت هاي دست نشانده خود برآمده بود، به طوري كه در مدتي كوتاه آموزگار جاي خود را به شريف امامي سپرد واو نيز با كنار رفتن از صحنه، دولت را به نظاميان حكومتي و در راس آنها ارتشبدازهاري سپرد و سپس بختيار به عنوان آخرين نخست وزير رژيم شاه كابينه فرمايشي خود را تشكيل داد. مردم مي ديدند كه باوجود تغييرات پي در پي حكومت نخست وزيران، شاهنشاهي هنوز پابرجاست، از اين رو شعار افشاگرانه و طنزآميز مردم در آن روزها طنين انداز شد: ما ميگيم شاه نمي خوايم نخست وزير عوض ميشه! در آن روزها امام خميني ( ره ) رهبر وبنيانگزار انقلاب اسلامي در اعلاميه هايشان بر ضرورت تغيير حكومت شاهنشاهي به نظام جمهوري اسلامي تاكيد داشتند و اين همدلي و همراهي رهبري انقلاب و مردم، به صورت شعارهاي واحد و سراسري كه در راهپيمايي ها بر زبان مردم جاري مي شد، در مملكت ما طنين مي افكند: نصرمن ا... و فتح قريب مرگ بر اين سلطنت پرفريب حبيباله بياتي پيشه ور ساكن كوي صادقيه درباره آن روزها و نحوه برخورد مردم باارتشيان چنين مي گويد: خوب به خاطر دارم كه مردم در راهپيمايي عظيم و تاريخي روزعيد فطر 1357 برخورد بسيار پخته وعاقلانه اي با برادران ارتشي در داشتند آن روز، نيروي قابل توجهي شامل خودروهاي سربازان، نظامي مجهز به تيربار و مهمات كافي در عقبه صفوف به هم فشرده تظاهركنندگان در حركت بود و هر آن احتمال درگيري هاي خونين وجود داشت. اما در طول راهپيمايي مردم در يك حركت خودجوش، باشاخه هاي گل به سراغ برادران نظامي خودرفتند و با اين شعار ارتش را متوجه حضورگسترده مردم در انقلاب كردند: برادر ارتشي، چرا؟ برادركشي شايان ذكر است كه اين شعار به هنگام وهوشيارانه سبب شد كه گروه زيادي ازسربازان و حتي درجه داران ارتش به صفوف مردم بپيوندند. علي اكبر ميرحسيني دبير بازنشسته مي گويد: يكي از اصلي ترين و فراگيرترين شعارهاي مردم در روزهاي انقلاب، شعار مرگ برشاه بود اين شعار از اواخر سال 1356 به مرور بر روي ديوارهاي معابر و گذرگاهها نوشته مي شد، اما با شروع تظاهرات به صورت شعار سراسري درآمد. مردم به تناسب ذوق خودشان اين شعار را در قالب يك سرودكوتاه اما پرطنين و هيجان انگيز اجرا مي كردند: بگو، مرگ بر شاه، مرگ بر شاه، مرگ برشاه ماموران سركوبگر رژيم، نسبت به اين شعارحساسيت زيادي به خرج مي دادند و به محض برخورد با تظاهركنندگاني كه شعار مرگ برشاه مي دادند، آتش مي گشودند. مردم، به فراست دريافته بودند كه اين شعار را به هنگام ضرورت به صورت نمادين و خلاصه شده بر زبان بياورند و اين خلاصه سازي شعار مرگ بر شاه تنها در يك كلمه بگو... بر روي ديوارها نيز نوشته مي شد و اين كلمه، شعارسراسري مرگ بر شاه را براي همگان تداعي مي كرد. در بعضي موارد نيروهاي وفادار به رژيم شاهنشاهي حتي در مورد همين كلمه كه براي آنان نيز بازگوكننده شعار مرگ برشاه بود حساسيت به خرج مي دادند وديوانه وار شليك مي كردند